Μέση Ανατολή: Οι Χούθι χτύπησαν πετρελαϊκή εγκατάσταση και στρατιωτική βάση στη Σαουδική Αραβία- «Σφυρίζει αδιάφορα» ο Ερντογάν για τη «Συμφωνία της Μεκκάς» περιμένοντας να δει τι θα πράξουν οι ΗΠΑ

Οι Χούθι της Υεμένης ανακοίνωσαν σήμερα ότι εξαπέλυσαν επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον στόχων στη Σαουδική Αραβία, βάζοντας στο στόχαστρο πετρελαϊκή εγκατάσταση και στρατιωτική βάση.

Μέση Ανατολή: Οι Χούθι χτύπησαν πετρελαϊκή εγκατάσταση και στρατιωτική βάση στη Σαουδική Αραβία- «Σφυρίζει αδιάφορα» ο Ερντογάν για τη «Συμφωνία της Μεκκάς» περιμένοντας να δει τι θα πράξουν οι ΗΠΑ

Σύμφωνα με όσα υποστηρίζουν οι ίδιοι, οι επιθέσεις αποτελούν αντίποινα για τα αεροπορικά πλήγματα που έχει πραγματοποιήσει το Ριάντ εναντίον θέσεων των Χούθι στην Υεμένη. Οι ισχυρισμοί για τα πλήγματα στη Σαουδική Αραβία δεν έχουν, μέχρι στιγμής, επιβεβαιωθεί από τη σαουδαραβική πλευρά.

Όπως δήλωσε ο στρατιωτικός εκπρόσωπος των φιλοϊρανών μαχητών, Γιαχία Σάρια, μία από τις επιθέσεις είχε ως στόχο εγκατάσταση της σαουδαραβικής πετρελαϊκής εταιρείας Aramco στη Γιανμπού, στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας, «προκαλώντας πυρκαγιές και μεγάλες καταστροφές», ενώ δεύτερος στόχος ήταν η αεροπορική βάση της Χαμίς Μουσάιτ.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία η αντιπαράθεση Σαουδικής Αραβίας και Χούθι εισέρχεται σε νέα, ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση, με την Ερυθρά Θάλασσα και το στρατηγικής σημασίας στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ να αποκτούν εκ νέου κεντρικό ρόλο στη σύγκρουση.

Οι Χούθι διαψεύδουν την επίθεση στη Μέκκα

Την ίδια ώρα, ιδιαίτερη πολιτική και συμβολική βαρύτητα έχει η υπόθεση της Μέκκας.

Η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε drone κοντά στην ιερή πόλη, αποδίδοντας την απόπειρα στους Χούθι. Οι τελευταίοι, από την πλευρά τους, αρνήθηκαν ότι στόχευσαν τη Μέκκα.

Ο γενικός γραμματέας του Αραβικού Συνδέσμου, Ναμπίλ Φάχμι, καταδίκασε την επίθεση που φέρεται να εξαπολύθηκε εναντίον της ιερής πόλης, συγχαίροντας παράλληλα την Πολεμική Αεροπορία της Σαουδικής Αραβίας για την αναχαίτιση του drone.

“Η επίθεση στην ασφάλεια της Μέκκας και στον ιερό χαρακτήρα των ιερών τόπων του ισλάμ είναι ένα πολύ σοβαρό γεγονός”

Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το ενδεχόμενο πλήγματος στην περιοχή της Μέκκας υπερβαίνει τα στενά όρια μιας ακόμη στρατιωτικής αντιπαράθεσης. Αγγίζει έναν χώρο με τεράστια θρησκευτική και πολιτική σημασία για τον μουσουλμανικό κόσμο και, ως εκ τούτου, μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για περαιτέρω περιφερειακή κλιμάκωση.

«Άνθρακας ο θησαυρός» οι μεγάλες εξαγγελίες;

Οι τελευταίες εξελίξεις θέτουν, παράλληλα, υπό δοκιμασία τις φιλόδοξες διακηρύξεις περί δημιουργίας νέων περιφερειακών μηχανισμών ασφαλείας.

Αποδεικνύεται στην πράξη “άνθρακας ο χρυσός” και οι πομπώδεις εξαγγελίες Ερντογάν μετά τη Συμφωνία της Μέκκας, με κεκαλυμμένες απειλές κατά Ισραήλ και Ελλάδας

Τα τελευταία χρόνια, οι μεγάλες δυνάμεις της Μέσης Ανατολής ανταγωνίζονται για την περιφερειακή επιρροή, επιχειρώντας ταυτόχρονα να οικοδομήσουν νέες ισορροπίες ασφαλείας. Η πρόσφατη Συμφωνία Κοινής Άμυνας μεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της προσπάθειας. Το σύμφωνο προβλέπει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον και των τριών, ενώ προβλέπει εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας.

Ωστόσο, η πραγματικότητα του πεδίου αποδεικνύεται πολύ πιο σκληρή από τις διακηρύξεις.

Όταν η κατάσταση στην Ερυθρά Θάλασσα κλιμακώνεται, το τηλέφωνο εξακολουθεί να χτυπά στην Ουάσιγκτον, ακόμη κι αν κανείς δεν ανταποκρίνεται στις εντολές για άμεση στρατιωτική δράση.

Οι ΗΠΑ αποστασιοποιούνται στρατιωτικά από την αναχαίτιση των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι μέχρι πού είναι διατεθειμένη να φτάσει η Ουάσιγκτον για να στηρίξει το Ριάντ.

«Πολλοί ειδικοί αδυνατούν να κατανοήσουν γιατί ο κ. Τραμπ διστάζει να δράσει στρατιωτικά για να βοηθήσει τη Σαουδική Αραβία σε αυτή την κατάσταση», δηλώνει ο Kenneth Katzman, ανώτερος ερευνητής στο Soufan Center και πρώην αναλυτής για τη Μέση Ανατολή στην Υπηρεσία Ερευνών του Κογκρέσου, επισημαίνει τουρκικό ΜΜΕ, αναφέροντας μεταξύ άλλων:

«Υπάρχουν επίσης ερωτήματα σχετικά με το γιατί δεν ασκεί μεγαλύτερη πίεση στο Ιράν»

Η αμερικανική στάση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς οι Χούθι έχουν κατορθώσει να αποκτήσουν έλεγχο σε κρίσιμα σημεία της ακτογραμμής της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα, αυξάνοντας την πίεση σε ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη. Η περιοχή του Μπαμπ ελ Μαντέμπ συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και αποτελεί κρίσιμο κόμβο για τις διεθνείς εμπορικές και ενεργειακές ροές.

Την Παρασκευή, μαχητές των Χούθι κατέλαβαν, εκτός από τη Μόκα, και το νησί Μαγιούν (Mayyun), τη στρατηγικής σημασίας βραχονησίδα που χωρίζει το στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ σε πλεύσιμους διαύλους.

Η εξέλιξη αυτή μετατρέπει τον έλεγχο της περιοχής σε κάτι πολύ περισσότερο από μια τοπική στρατιωτική υπόθεση. Η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, οι ενεργειακές εξαγωγές και η δυνατότητα απρόσκοπτης μεταφοράς εμπορευμάτων συνδέονται πλέον άμεσα με τις εξελίξεις στο πεδίο της Υεμένης.

Υπό το φως αυτών των εξελίξεων, ο διάδοχος του θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν φέρεται να επικοινώνησε δύο φορές τηλεφωνικά με τον Ντόναλντ Τραμπ την Πέμπτη, αρχικά για να τον ενημερώσει σχετικά με την προέλαση προς τη Μόκα και στη συνέχεια για να πιέσει υπέρ αμερικανικών πληγμάτων, όταν η απώλεια της πόλης φαινόταν πλέον αναπόφευκτη.

Λέγεται ότι ο Τραμπ απέρριψε τα αιτήματά του και τις δύο φορές. Δημοσιεύματα των τελευταίων ημερών αναφέρουν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος απέρριψε αίτημα του Σαουδάραβα διαδόχου για αμερικανικά πλήγματα κατά των Χούθι, ενώ η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να παρέχει στήριξη προς το Ριάντ μέσω πληροφοριών και άλλων μέσων.

Μια επίσκεψη που πραγματοποίησε την ίδια ημέρα ο διοικητής της CENTCOM, Ναύαρχος Brad Cooper, αποκαλύπτει μια πιο ενδιαφέρουσα πτυχή της ιστορίας: έναν σύμμαχο σε εμφανή δυσχερή θέση και έναν Λευκό Οίκο που σταθμίζει προσεκτικά τον βαθμό στον οποίο θα επωμιστεί τις συνέπειες αυτής της δυσχέρειας.

Η κατάσταση στο πεδίο έχει ξεπεράσει προ πολλού τα θεωρητικά σενάρια απειλής.

Με έναν Αμερικανό πρόεδρο να βρίσκεται ήδη αντιμέτωπο με το πολιτικό βάρος των ενδιάμεσων εκλογών, η αμερικανική στάση στη Μέση Ανατολή αποκτά μια πρόσθετη διάσταση. Η Ουάσιγκτον καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην αποτροπή μιας ευρύτερης περιφερειακής ανάφλεξης, στην προστασία των αμερικανικών συμφερόντων και στην αποφυγή μιας νέας στρατιωτικής εμπλοκής που θα μπορούσε να έχει απρόβλεπτες συνέπειες.

Μέση Ανατολή: Οι Χούθι χτύπησαν πετρελαϊκή εγκατάσταση και στρατιωτική βάση στη Σαουδική Αραβία- «Σφυρίζει αδιάφορα» ο Ερντογάν για τη «Συμφωνία της Μεκκάς» περιμένοντας να δει τι θα πράξουν οι ΗΠΑ

Ιεράρχηση προτεραιοτήτων από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ

Ο Δρ. Kristian Alexander, αναλυτής ασφαλείας για την περιοχή του Κόλπου και πρώην ερευνητής στα ινστιτούτα Rabdan Security and Defense Institute και Trends Research & Advisory, δήλωσε ότι η άρνηση του Τραμπ αντικατοπτρίζει ιεράρχηση προτεραιοτήτων και όχι αδιαφορία.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ήδη δεσμευμένες στην απευθείας αντιμετώπιση του Ιράν, και μια παρατεταμένη εκστρατεία στην Υεμένη θα διέσπασε τους πόρους που αφορούν τις πληροφορίες, την επιτήρηση, τον εναέριο ανεφοδιασμό και τα πλήγματα ακριβείας —πόροι που είναι ήδη περιορισμένοι— ενώ παράλληλα θα εξέθετε τις αμερικανικές δυνάμεις και βάσεις σε νέα αντίποινα.

Υπάρχει επίσης έντονος σκεπτικισμός σχετικά με το τι μπορούν να επιτύχουν οι αεροπορικές επιδρομές, σύμφωνα με τον έμπειρο ερευνητή.

Προηγούμενες επιχειρήσεις κατά των Χούθι έδειξαν ότι οι κινητές συστοιχίες πυραύλων, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones), οι υπόγειες αποθήκες και το αποκεντρωμένο σύστημα διοίκησής τους είναι δύσκολο να εξουδετερωθούν από αέρος. Τα πλήγματα μπορούν να επιφέρουν κόστος, χωρίς κατ’ ανάγκην να μεταβάλουν αποφασιστικά τα εδαφικά δεδομένα, ελλείψει μιας αποτελεσματικής χερσαίας δύναμης στην Υεμένη.

Αυτό οδηγεί σε μια δαπανηρή εκστρατεία χωρίς σαφή διέξοδο.

Ο Alexander ερμηνεύει επίσης την άρνηση αυτή ως εκδήλωση του ενστίκτου του Τραμπ για συναλλακτική προσέγγιση απέναντι στους συμμάχους: καταφεύγει στη χρήση άμεσης βίας όταν πλήττεται αμερικανικό προσωπικό ή πλοία, και όχι αυτόματα κάθε φορά που ένας εταίρος αντιμετωπίζει μια περιφερειακή απειλή.

Η ανταλλαγή πληροφοριών τού επιτρέπει να στηρίζει το Ριάντ, ωθώντας παράλληλα τη Σαουδική Αραβία και τους γείτονές της να αναλάβουν οι ίδιοι μεγαλύτερο μέρος των πολεμικών επιχειρήσεων.

Ένα αμερικανικό πλήγμα ενέχει τον δικό του κίνδυνο κλιμάκωσης, καθώς οι Χούθι θα μπορούσαν να απαντήσουν πλήττοντας αμερικανικές βάσεις, σαουδαραβικές ενεργειακές εγκαταστάσεις ή τη ναυσιπλοΐα με πιο επιθετικό τρόπο, ωθώντας τις τιμές του πετρελαίου σε υψηλότερα επίπεδα, ακριβώς τη στιγμή που ο Τραμπ έχει το μικρότερο δυνατό περιθώριο για κάτι τέτοιο στο εσωτερικό μέτωπο.

Ο Αλεξάντερ εκτιμά ότι η Ουάσιγκτον θα συνεχίσει να ακολουθεί μια διαφοροποιημένη στρατηγική: να διατηρεί τις ισχυρότερες δυνατότητές της για το Ιράν, ενώ παράλληλα θα περιορίζει τους Χούθι μέσω της ανταλλαγής πληροφοριών, της αντιπυραυλικής άμυνας, των ναυτικών συνοδειών, της αναχαίτισης ιρανικών φορτίων όπλων και της υποστήριξης προς τις δυνάμεις της Σαουδικής Αραβίας και της κυβέρνησης της Υεμένης.

Τα άμεσα αμερικανικά πλήγματα παραμένουν στο τραπέζι μόνο εάν οι Χούθι αρχίσουν να στοχεύουν συστηματικά αμερικανικά πλοία ή αποδείξουν ότι μπορούν να κλείσουν οριστικά το στενό.

Η οπτική των ΗΠΑ για τη σχέση Ιράν-Χούθι

Το περίπλοκο στοιχείο, κατά την άποψή του, είναι ότι το Ιράν και οι Χούθι δεν αποτελούν ούτε ενιαία οντότητα ούτε δύο άσχετα μεταξύ τους μέρη.

Η Τεχεράνη παρέχει όπλα και πολιτική στήριξη, αλλά οι Χούθι διατηρούν τους δικούς τους εδαφικούς στόχους και τη δική τους διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Η άσκηση πίεσης στο Ιράν δεν θα εξάλειφε αυτόματα την απειλή των Χούθι, ενώ ένα πλήγμα κατά των Χούθι δεν θα μετέβαλλε απαραίτητα τους υπολογισμούς της Τεχεράνης.

Αυτή η ασυμμετρία εξυπηρετεί το Ιράν: η πίεση στο Μπαμπ αλ-Μαντέμπ εξαντλεί τους αμερικανικούς και σαουδαραβικούς πόρους, δημιουργεί ένα δεύτερο σημείο πίεσης τη στιγμή που η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ είναι ήδη προβληματική και προσφέρει στην Τεχεράνη διαπραγματευτικό πλεονέκτημα χωρίς να απαιτείται η δέσμευση ιρανικών δυνάμεων στο ίδιο το στενό.

Με άλλα λόγια, η Υεμένη λειτουργεί πλέον ως ένας πολλαπλασιαστής πίεσης. Η σύγκρουση δεν περιορίζεται στα σύνορα της χώρας, αλλά αγγίζει την ενεργειακή ασφάλεια, τη διεθνή ναυσιπλοΐα και την ευρύτερη αντιπαράθεση ΗΠΑ-Ιράν.

Η Σαουδαραβο-τουρκική διάσταση του ζητήματος

Το αίτημα του Ριάντ για άμεση αμερικανική παρέμβαση —παρά τη Συμφωνία Κοινής Άμυνας που υπογράφηκε πρόσφατα στη Μέκκα με την Τουρκία και το Πακιστάν— αναδεικνύει το χάσμα μεταξύ πολιτικής αλληλεγγύης και επιχειρησιακής ικανότητας.

Η συμφωνία της 7ης Αυγούστου προβλέπει κοινό πλαίσιο άμυνας και αναφέρει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον οποιουδήποτε από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων. Παράλληλα, οι τρεις χώρες έχουν ήδη προχωρήσει στη θεσμοθέτηση μηχανισμών πολιτικής και αμυντικής συνεργασίας, με στόχο την ενίσχυση της συλλογικής αποτροπής.

Ωστόσο, η κρίση της Ερυθράς Θάλασσας λειτουργεί ως το πρώτο πραγματικό τεστ αυτής της νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας.

Στην ουσία αποδεικνύει ότι, αν και η Συμφωνία της Μέκκας ενδέχεται μελλοντικά να ενισχύσει τις διαβουλεύσεις, τη συνεργασία και την αποτροπή στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, στην παρούσα φάση παραμένει περιορισμένη ως προς τη δυνατότητά της να υποκαταστήσει άμεσα τις αμερικανικές επιχειρησιακές δυνατότητες.

Τουρκία, Πακιστάν και Σαουδική Αραβία διαθέτουν διαφορετικά και συμπληρωματικά στρατιωτικά πλεονεκτήματα, όμως η μετατροπή μιας πολιτικής και αμυντικής συμφωνίας σε άμεσα λειτουργικό μηχανισμό αντιμετώπισης μιας εξελισσόμενης σύγκρουσης απαιτεί χρόνο, κοινές δομές διοίκησης, διαλειτουργικότητα, πληροφορίες, επιτήρηση και δυνατότητες στοχοποίησης.

Και ακριβώς εδώ βρίσκεται η ουσία του προβλήματος για το Ριάντ.

Η Συμφωνία της Μέκκας μπορεί να αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς μια περισσότερο αυτόνομη περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας. Όμως, όταν οι πύραυλοι και τα drones πετούν πάνω από την Ερυθρά Θάλασσα, το ερώτημα δεν είναι πλέον ποιος έχει υπογράψει μια συμφωνία, αλλά ποιος διαθέτει —και μπορεί να ενεργοποιήσει άμεσα— τις απαιτούμενες επιχειρησιακές δυνατότητες.

Και προς το παρόν, το Ριάντ εξακολουθεί να κοιτάζει προς την Ουάσιγκτον.