Μέση Ανατολή: Το Ισραήλ βλέπει ένα «νέο Ιράν» στην Τουρκία και απειλεί να βυθίσει ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο στο χάος

Η ισορροπία στη Μέση Ανατολή μοιάζει σήμερα πιο εύθραυστη από ποτέ. Σε αυτό το περίπλοκο γεωπολιτικό σκηνικό, οι σχέσεις μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας αποκτούν καθοριστική σημασία για το μέλλον της περιοχής.

Μέση Ανατολή: Το Ισραήλ βλέπει ένα «νέο Ιράν» στην Τουρκία και απειλεί να βυθίσει ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο στο χάος

Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι από την πορεία αυτής της σχέσης θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό η σταθερότητα αλλά και η διαμόρφωση των νέων ισορροπιών ισχύος στην ευρύτερη περιοχή.

Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται και η εκτενής ανάλυση του ειδικού στις διεθνείς σχέσεις Εντ Χουσέιν που δημοσιεύθηκε στη βρετανική εφημερίδα The Daily Telegraph.

Ο Βρετανός αναλυτής υποστηρίζει ότι η στρατηγική αρχιτεκτονική της Μέσης Ανατολής βασίζεται διαχρονικά σε τρεις βασικούς πυλώνες ισχύος: τα αραβικά κράτη, την Τουρκία και το Ιράν. Για να διατηρήσουν την επιρροή τους στην περιοχή, η Δύση και το Ισραήλ χρειάζεται να διατηρούν λειτουργικές σχέσεις τουλάχιστον με δύο από αυτούς τους τρεις παράγοντες.

Η επιτυχία της απομόνωσης του Ιράν και ο νέος κίνδυνος

Μετά την Ισλαμική Επανάσταση στο Ιράν, η Δύση και το Ισραήλ κατάφεραν σε μεγάλο βαθμό να περιορίσουν τη γεωπολιτική επιρροή της Τεχεράνης. Η στρατηγική της διπλωματικής πίεσης και της απομόνωσης του Ιράν αποτέλεσε για δεκαετίες βασικό άξονα της δυτικής πολιτικής στη Μέση Ανατολή.

Ωστόσο, σύμφωνα με τη βρετανική ανάλυση, μια νέα εξέλιξη θα μπορούσε να ανατρέψει αυτή την ισορροπία. Η αυξανόμενη ένταση στη ρητορική ορισμένων Ισραηλινών πολιτικών απέναντι στην Τουρκία ενδέχεται να δημιουργήσει ένα σοβαρό στρατηγικό λάθος.

Συγκεκριμένα, στο δημοσίευμα γίνεται αναφορά σε δηλώσεις του πρώην πρωθυπουργού του Ισραήλ Ναφτάλι Μπένετ ο οποίος φέρεται να χαρακτήρισε την Τουρκία ως μια νέα απειλή για την περιφερειακή ασφάλεια, προχωρώντας ακόμη και σε συγκρίσεις με το καθεστώς της Τεχεράνης. Αντίστοιχη στάση αποδίδεται και στον πρώην υπουργό Άμυνας Yoav Gallant, ο οποίος εμφανίζεται να αντιμετωπίζει την κυβέρνηση της Άγκυρας με αυξημένη καχυποψία.

Η ιστορική αντιπαλότητα Τουρκίας και Ιράν

Κατά τον Ed Husain, μια τέτοια προσέγγιση παραβλέπει μια κρίσιμη ιστορική πραγματικότητα: τη βαθιά και μακροχρόνια γεωπολιτική αντιπαλότητα ανάμεσα στην Τουρκία και το Ιράν. Οι δύο χώρες ανταγωνίζονται επί αιώνες για την επιρροή στον μουσουλμανικό κόσμο, τόσο σε πολιτικό όσο και σε ιδεολογικό επίπεδο.

Η Τουρκία, μια μεγάλη σουνιτική δύναμη με πληθυσμό περίπου 86 εκατομμυρίων, θεωρείται διάδοχος της Οθωμανική Αυτοκρατορία και κατέχει στρατηγική θέση ανάμεσα στην Ευρώπη, τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή. Από την άλλη πλευρά, το σιιτικό Ιράν, με πληθυσμό άνω των 90 εκατομμυρίων, συνεχίζει την ιστορική παράδοση της περσικής αυτοκρατορίας και αποτελεί τον βασικό περιφερειακό ανταγωνιστή της Άγκυρας.

Η αντιπαράθεση αυτή δεν είναι μόνο ιδεολογική ή θρησκευτική. Πρόκειται για έναν διαχρονικό αγώνα επιρροής που εκτείνεται από τη Συρία και το Ιράκ μέχρι τον Καύκασο και την Κεντρική Ασία.

Μέση Ανατολή: Το Ισραήλ βλέπει ένα «νέο Ιράν» στην Τουρκία και απειλεί να βυθίσει ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο στο χάος

Η σημασία της Τουρκίας για το ΝΑΤΟ

Στην ανάλυση τονίζεται επίσης ότι η Τουρκία παραμένει κρίσιμος σύμμαχος της NATO. Διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό της συμμαχίας και κατέχει στρατηγική γεωγραφική θέση ανάμεσα σε Ευρώπη, Μαύρη Θάλασσα και Μέση Ανατολή.

Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια η χώρα έχει επενδύσει σημαντικά στην ανάπτυξη μιας ισχυρής αμυντικής βιομηχανίας, ιδιαίτερα στον τομέα των μη επανδρωμένων αεροσκαφών, αποκτώντας σημαντικό ρόλο σε σύγχρονες στρατιωτικές επιχειρήσεις και περιφερειακές ισορροπίες.

Μια ανοιχτή αντιπαράθεση με την Άγκυρα, προειδοποιούν οι αναλυτές, θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρούς κραδασμούς στο γεωπολιτικό σύστημα της περιοχής, επηρεάζοντας ακόμη και τις σχέσεις μεταξύ των Ηνωμένες Πολιτείες και του Ισραήλ.

Οι ιστορικοί δεσμοί Τουρκίας – Ισραήλ

Παρά τις εντάσεις των τελευταίων ετών, οι σχέσεις μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ δεν έχουν διακοπεί οριστικά. Η Τουρκία υπήρξε μάλιστα η πρώτη μουσουλμανική χώρα που αναγνώρισε επίσημα το κράτος του Ισραήλ το 1949.

Για δεκαετίες οι δύο χώρες διατηρούσαν στενή συνεργασία σε στρατιωτικό, οικονομικό και διπλωματικό επίπεδο, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο περίπλοκη τη σημερινή ψυχρότητα στις σχέσεις τους.

Ο αραβικός κόσμος και η παλαιστινιακή εξίσωση

Στις ισορροπίες της Μέσης Ανατολής καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει και ο ευρύτερος αραβικός κόσμος. Περίπου 400 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε περισσότερα από είκοσι κράτη, με χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη οικονομική και πολιτική επιρροή.

Σύμφωνα με την ανάλυση, μια πιθανή ρήξη με την Τουρκία θα μπορούσε να οδηγήσει το Ισραήλ σε βαθύτερη διπλωματική απομόνωση, ενώ ταυτόχρονα θα ενίσχυε την επιρροή του Ιράν και των συμμάχων του στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένης της Χαμάς.

Για τον λόγο αυτό, η προσέγγιση με την Άγκυρα εμφανίζεται ως μια πιο ρεαλιστική επιλογή για τη διατήρηση της ισορροπίας δυνάμεων στη Μέση Ανατολή.

Η προοπτική λύσης στο Παλαιστινιακό

Τέλος, η βρετανική ανάλυση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η μακροπρόθεσμη σταθερότητα στην περιοχή δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς μια βιώσιμη λύση στο Παλαιστινιακό ζήτημα. Η δημιουργία ενός ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους θεωρείται από πολλούς απαραίτητη προϋπόθεση για μια διαρκή ειρήνη.

Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, οποιαδήποτε λύση θα πρέπει να διασφαλίζει πλήρως ότι δεν θα τίθεται σε κίνδυνο η ασφάλεια του Ισραήλ, γεγονός που καθιστά την εξίσωση ακόμη πιο περίπλοκη στο ήδη ταραγμένο γεωπολιτικό τοπίο της Μέσης Ανατολής.