Μπουρλότο και η Ανατολική Μεσόγειος: Η Τουρκία ρίχνει λάδι στη φωτιά με Λιβύη και Συρία και για άλλη μια φορά σπρώχνει Ελλάδα, Κύπρο, Ισραήλ και Αίγυπτο προς τη σύγκρουση

Η Ανατολική Μεσόγειος φαίνεται να βράζει ξανά, μετά την υπογραφή νέας συμφωνίας μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης για την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων τους.

Η Άγκυρα ωθεί για άλλη μια φορά τα παράκτια κράτη της Ανατολικής Μεσογείου – Ελλάδα, Κύπρο, Ισραήλ και Αίγυπτο – προς την αντιπαράθεση, διεκδικώντας μακροχρόνιες αξιώσεις επί των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών (ΑΟΖ) της Αθήνας, της Λευκωσίας και του Καΐρου.

Η Τουρκία τώρα ρίχνει λάδι στη φωτιά, επισημαίνει η ιστοσελίδα oilprice.com και ο συντάκτης του άρθρου Dr. Cyril Widdershoven, εστιάζοντας σε τρία σημεία:

Η νέα θαλάσσια συμφωνία της Τουρκίας με τη Λιβύη και η πίεσή της για αξιώσεις ΑΟΖ έχουν κλιμακώσει τις εντάσεις με την Ελλάδα, την Κύπρο, την Αίγυπτο και το Ισραήλ, οι οποίες υποστηρίζουν όλες τη θέση της Αθήνας.
Οι υπεράκτιες κινήσεις της Άγκυρας στη Λιβύη, οι πιθανές ναυτικές αναπτύξεις και οι επικείμενες ψηφοφορίες στο κοινοβούλιο της Λιβύης, εγείρουν φόβους για στρατιωτική ή διπλωματική αντιπαράθεση.
Οι μυστικές συνομιλίες ΑΟΖ Τουρκίας-Συρίας θα μπορούσαν να απομονώσουν περαιτέρω την Ελλάδα, την Κύπρο και την Αίγυπτο, ενώ παράλληλα θα απειλούσαν κοινές ενεργειακές επιχειρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το άρθρο

Τον Ιούνιο του 2025, η Τουρκία αύξησε τις εντάσεις υποβάλλοντας έναν νέο θαλάσσιο χάρτη στην UNESCO, αμφισβητώντας την ελληνική εξουσία επί των χωρικών υδάτων και του εναέριου χώρου στο Αιγαίο.

Ταυτόχρονα, επανέλαβε την αντίθεσή της στη διεθνώς αναγνωρισμένη ζώνη των 12 ναυτικών μιλίων της Ελλάδας, επιμένοντας σε μόνο έξι ναυτικά μίλια. Η Άγκυρα θεωρεί την ελληνική στάση παραβίαση των εθνικών της δικαιωμάτων και πιθανό casus belli. Η Τουρκία συνεχίζει επίσης να υποστηρίζει την τουρκοκυπριακή κυβέρνηση, από την εισβολή της στην Κύπρο το 1974.

Η τελευταία τριβή αφορά την εξερεύνηση υδρογονανθράκων της Άγκυρας σε αμφισβητούμενα τουρκοκυπριακά ύδατα. Ορισμένες πηγές υποστηρίζουν ότι η Τουρκία προετοιμάζει στρατιωτικούς ελιγμούς για να αμφισβητήσει τις ελληνικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Ενώ η Αθήνα και η Άγκυρα έχουν πραγματοποιήσει διπλωματικές συνομιλίες, η πρόοδος ήταν περιορισμένη. Τον Μάιο του 2025, ο Έλληνας πρωθυπουργός Μητσοτάκης δήλωσε ότι η Άγκυρα πρέπει να αποσύρει το casus belli του 1995 για να συμμετάσχει σε νέους μηχανισμούς χρηματοδότησης της άμυνας της ΕΕ.

Η Τουρκία έχει επίσης εμβαθύνει την υπεράκτια εμπλοκή της στη Λιβύη, στοχεύοντας σε δραστηριότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου σε αμφισβητούμενες θαλάσσιες ζώνες βάσει του μνημονίου Τουρκίας-Λιβύης του 2019.

Ένα νέο Μνημόνιο Συνεργασίας που υπογράφηκε τον Οκτώβριο του 2022 μεταξύ της Άγκυρας και της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας (GNU) της Λιβύης, η οποία υποστηρίζεται από τον ΟΗΕ, παραχωρεί στην Τουρκία δικαιώματα εξερεύνησης στα ύδατα της Λιβύης.

Οι συζητήσεις με την ανατολική κυβέρνηση της Λιβύης, με επικεφαλής τον στρατηγό Χαφτάρ, βρίσκονται σε εξέλιξη, αυξάνοντας την πίεση σε όλη την περιοχή.

Η Άγκυρα επιμένει ότι το Μνημόνιο Συνεργασίας του 2019 είναι νόμιμο και προειδοποιεί για διπλωματικές ή στρατιωτικές επιπτώσεις εάν αμφισβητηθούν οι τουρκικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Ελλάδα έχει κηρύξει το Μνημόνιο Συνεργασίας άκυρο και έχει άμεση εμπλοκή με τη Λιβύη. Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης σχεδιάζει να ψηφίσει σύντομα για τη συμφωνία. Εξετάζεται η δυνατότητα ελληνικής ναυτικής παρουσίας στα ανοιχτά της Λιβύης.

Η Αίγυπτος, το Ισραήλ και η Κύπρος υποστηρίζουν τη θέση της Ελλάδας, φοβούμενες την αυξανόμενη επιρροή της Τουρκίας. Το Κάιρο κάλεσε την Ουάσινγκτον να πιέσει το κοινοβούλιο του Χαφτάρ να μπλοκάρει το Μνημόνιο Συνεργασίας, ενώ αυξάνονται οι ανησυχίες για τις πιθανές επιπτώσεις στις υπεράκτιες επενδύσεις και την ασφάλεια στην Αίγυπτο, την Κύπρο, την Ελλάδα και το Ισραήλ.

Εν τω μεταξύ, έχουν έρθει στο φως αναφορές για μυστικές συνομιλίες Τουρκίας-Συρίας για τον καθορισμό νέων ορίων ΑΟΖ μετά την πτώση του Άσαντ. Μια διαρροή επιστολής από τον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν επιβεβαιώνει ότι βρίσκεται σε εξέλιξη συντονισμός για μια θαλάσσια συμφωνία με τη Συρία, ενισχύοντας περαιτέρω τους τουρκικούς ισχυρισμούς που συνδέονται με τη Βόρεια Κύπρο.

Μια συμφωνία Συρίας-Τουρκίας θα έβλαπτε τα συμφέροντα της Ελλάδας, της Κύπρου και της Αιγύπτου, ενισχύοντας τις μαξιμαλιστικές θαλάσσιες φιλοδοξίες της Τουρκίας.

Μπορεί επίσης να θέσει σε κίνδυνο τις συνεργατικές ενεργειακές προσπάθειες του Φόρουμ Φυσικού Αερίου Ανατολικής Μεσογείου, ενδεχομένως μεταβάλλοντας την περιφερειακή ενεργειακή δυναμική και αυξάνοντας τον γεωπολιτικό κίνδυνο.

Ενώ η ανοιχτή σύγκρουση δεν είναι επιθυμητή, δεν μπορεί πλέον να αποκλειστεί.