Ο Τραμπ «γκρεμίζει» την παγκοσμιοποίηση: Στο στόχαστρο οι υπερεθνικές ελίτ – Απέσπασε 6 τρισ. δολάρια σε λίγες ημέρες

Με μία κίνηση-σοκ που προκάλεσε πανικό στις αγορές και πολιτικούς κραδασμούς, ο Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε στην επιβολή δασμών σε 185 χώρες ταυτόχρονα, βάζοντας ουσιαστικά στο στόχαστρο το ίδιο το οικοδόμημα της παγκοσμιοποίησης.

Η στρατηγική του Αμερικανού προέδρου δεν είναι απλώς εμπορική. Είναι μια ευθεία αμφισβήτηση του παγκόσμιου οικονομικού κατεστημένου, των υπερεθνικών οργανισμών όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, και των ελίτ που τα ελέγχουν. Η φιλοσοφία του Τραμπ είναι ξεκάθαρη: επιστροφή στην εθνική κυριαρχία, αυτονομία και παραγωγή.

Ένας οικονομικός «πόλεμος» για την εθνική κυριαρχία

Η παγκοσμιοποίηση, όπως την γνωρίσαμε, υποχρέωσε τα κράτη να υποτάσσονται σε κανόνες και μηχανισμούς που ουσιαστικά τα μετέτρεπαν σε «επαρχίες» ενός ακήρυκτου παγκόσμιου κράτους. Οι εθνικές πολιτικές θυσιάστηκαν στο βωμό της «συντονισμένης ανάπτυξης», με τις ΗΠΑ να παίζουν το ρόλο του παγκόσμιου καταναλωτή.

Και όμως, οι ίδιες αυτές χώρες επέβαλλαν δασμούς στα αμερικανικά προϊόντα, αποτρέποντας την εξαγωγή τους. Ένα παράδοξο που ο Τραμπ δεν ήταν διατεθειμένος να ανεχτεί άλλο.

Χάθηκαν 6 τρισεκατομμύρια σε λίγες μέρες, λόγω των δασμών Τραμπ

Μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα από την ανακοίνωση των νέων δασμών, οι διεθνείς αγορές έχασαν περίπου 6 τρισ. δολάρια. Οι λεγόμενες υπερεθνικές ελίτ, που βασίζονται στη συνεχή κυκλοφορία και δημιουργία «χρημάτων από αέρα», υπέστησαν ένα σοβαρό πλήγμα.

Ο Τραμπ, με αυτή την κίνηση, «έσκασε» τη φούσκα που συντηρούσε το παγκόσμιο οικονομικό status quo. Και μαζί της, περιορίζεται και η δυνατότητα δημιουργίας πληθωριστικού πλούτου εις βάρος των απλών εργαζομένων.

Οι επιπτώσεις στις παγκόσμιες αγορές δεν περιορίζονται σε πτώση των μετοχών. Κολοσσοί όπως η BlackRock, η Vanguard και η JP Morgan καταγράφουν τεράστιες απώλειες, ενώ η μεταφορά κεφαλαίων προς τις ΗΠΑ δημιουργεί ένα νέο είδος «χρηματοοικονομικού πατριωτισμού».

Παράλληλα, μειώνονται οι δυνατότητες δημιουργίας κεφαλαίων από τις ελίτ μέσω πολύπλοκων χρηματοοικονομικών εργαλείων – κάτι που ενίσχυε τις κοινωνικές ανισότητες και έπληττε την πραγματική παραγωγή.

Τραμπ: Ο εκβιομηχανισμός των ΗΠΑ και η επιστροφή της αυτάρκειας

Η στρατηγική του Τραμπ είναι ξεκάθαρη: φέρτε πίσω τις εργοστασιακές μονάδες, ενισχύστε την εσωτερική παραγωγή, κάντε την Αμερική αυτάρκη. Ήδη μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες έχουν ανακοινώσει επενδύσεις δισεκατομμυρίων για εγκατάσταση παραγωγικών μονάδων εντός ΗΠΑ.

Παράλληλα, η Ουάσινγκτον προωθεί φορολογικά και γραφειοκρατικά κίνητρα, προκειμένου να πείσει και άλλες εταιρείες να επιστρέψουν. Το μοντέλο θυμίζει σε πολλά σημεία τη ρωσική προσέγγιση: εθνική αυτάρκεια, οικονομική κυριαρχία και περιορισμός της εξάρτησης από διεθνείς παράγοντες.

Οι πρώτες ρωγμές στην Ε.Ε. – Η Μελόνι τραβάει δική της γραμμή

Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι ήταν η πρώτη που διέκρινε την ευκαιρία και αποφάσισε να διαπραγματευτεί απευθείας με τις ΗΠΑ, αγνοώντας τις Βρυξέλλες. Αντί να περιμένει μια ενιαία ευρωπαϊκή απάντηση –που ενδέχεται να μην έρθει ποτέ– η Ρώμη προχωρά αυτόνομα.

Αυτό σημαίνει ότι οι όποιες σκέψεις για ευρωπαϊκούς αντιδασμούς θα μείνουν στα χαρτιά, καθώς δεν υπάρχει πλέον ομοφωνία.

Ακόμα και χώρες της Ασίας, όπως οι Φιλιππίνες και η Ινδονησία, βλέπουν ευκαιρίες για ειδικές συμφωνίες με τις ΗΠΑ, χωρίς την ανάγκη ενδιάμεσων εμπορικών ενώσεων ή περιφερειακών συμφωνιών όπως η ASEAN.

Αναλυτές εκτιμούν ότι μέχρι το τέλος του 2025, το παγκόσμιο εμπορικό δίκτυο θα έχει «σπάσει» σε δεκάδες μικρότερες διμερείς συμφωνίες, με την Ε.Ε. και τον ΠΟΕ να αντιμετωπίζουν υπαρξιακή κρίση.

ΗΠΑ: Από καταναλωτής σε αυτάρκης υπερδύναμη

Ο Τραμπ δεν κάνει τίποτα περισσότερο από το να εφαρμόζει αυτά που υποσχέθηκε: μείωση χρέους, μείωση φόρων, τόνωση της βιομηχανίας, αύξηση θέσεων εργασίας. Θέλει να επαναφέρει τη βαριά βιομηχανία εντός των ΗΠΑ και να μετατρέψει τη χώρα σε αυτάρκη δύναμη – ακριβώς όπως η Ρωσία.

Το δόγμα του είναι σαφές: κυριαρχία μέσα από παραγωγή και όχι μέσα από εξαρτήσεις.

Ο Τραμπ ξαναμοιράζει την τράπουλα του παγκόσμιου εμπορίου και δίνει την ευκαιρία σε όποιον καταλάβει εγκαίρως το παιχνίδι να κερδίσει.

Στην Ελλάδα θα εκμεταλλευτούμε την αλλαγή ή θα μείνουμε θεατές;

Η Ελλάδα καλείται να κοιτάξει μπροστά, να εκμεταλλευτεί τις γεωπολιτικές συγκυρίες και να πάψει να διαμαρτύρεται «σαν ζωντοχήρα» – όπως χαρακτηριστικά λέει ο λαός – επειδή άλλαξαν οι όροι του παιχνιδιού.

Η γεωστρατηγική ευκαιρία για χώρες σαν την Ελλάδα είναι τεράστια. Με την Ε.Ε. σε φάση εσωτερικής κρίσης και την παγκόσμια οικονομία να αλλάζει κατεύθυνση, η Αθήνα καλείται να πάρει κρίσιμες αποφάσεις.

Θα συνεχίσουμε να περιμένουμε «κοινές ευρωπαϊκές απαντήσεις» ή θα διαμορφώσουμε μια εθνική στρατηγική προσαρμοσμένη στο νέο παγκόσμιο πλαίσιο;

Ίσως ήρθε η στιγμή για πραγματικά ανεξάρτητες στρατηγικές και τολμηρές κινήσεις σε ένα ραγδαία μεταβαλλόμενο περιβάλλον.