Ο Τραμπ “τρέχει” να στείλει ξανά τις ΗΠΑ στη Σελήνη – Θα προλάβει, όμως, πριν λήξει η θητεία του;

Με τους αστροναύτες να ετοιμάζονται να πετάξουν γύρω από τη Σελήνη για πρώτη φορά μετά από περισσότερο από μισό αιώνα, όταν η αποστολή Artemis 2 πραγματοποιήσει την πολυαναμενόμενη εκτόξευσή της κάποια στιγμή την άνοιξη, το 2026 ήταν ήδη προδιαγεγραμμένο να αποτελέσει μια ξεχωριστή χρονιά για το διάστημα.

Παράλληλα, αναμένεται να είναι και μία από τις πιο καθοριστικές, με νέα ηγεσία στη NASA, τον δισεκατομμυριούχο ιδιωτικό αστροναύτη Τζάρεντ Άιζακμαν, και με τη βιομηχανία του διαστήματος –υπό την ηγεσία μεγιστάνων– να αναλαμβάνει ρόλο πολύ μεγαλύτερο από απλώς υποστηρικτικό, προκειμένου οι ΗΠΑ να κερδίσουν την κούρσα με την Κίνα για την επιστροφή στη σεληνιακή επιφάνεια.

Σε συνδυασμό με την οδηγία του Ντόναλντ Τραμπ για «αμερικανική υπεροχή στο διάστημα», που περιλαμβάνει την τοποθέτηση της αστερόεσσας στη Σελήνη πριν από το τέλος της δεύτερης θητείας του, διαμορφώνεται η αρχή μιας περιόδου που ενδέχεται να είναι η πιο καθοριστική για την επανδρωμένη διαστημική πτήση εδώ και πάνω από μία γενιά.

«Το περασμένο έτος αποτέλεσε ουσιαστικά μια χρονιά ορισμού, τουλάχιστον ένα σημείο καμπής, για το πρόγραμμα Artemis, το οποίο καθιερώθηκε ξεκάθαρα ως προτεραιότητα και πλαισιώθηκε ρητά ως κούρσα απέναντι στην Κίνα», δήλωσε ο Κέισι Ντράιερ, διευθυντής διαστημικής πολιτικής της Planetary Society.

«Τώρα το ζήτημα είναι η υλοποίηση και νομίζω ότι θα φανεί αν ο Τζάρεντ Άιζακμαν μπορεί να φέρει μια διαφορετική προσέγγιση και να παράξει γρήγορα απτά αποτελέσματα».

Η επιβεβαίωση του Άιζακμαν τον Δεκέμβριο ως επόμενου διοικητή της αμερικανικής διαστημικής υπηρεσίας –στενού φίλου και συμμάχου του επικεφαλής της SpaceX, Έλον Μασκ– αποτέλεσε σχεδόν την τελευταία πινελιά στην πάγια πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ για προσελήνωση Αμερικανών πριν από την Κίνα, η οποία στοχεύει να φτάσει εκεί το 2030 μέσω του προγράμματος Chang’e.

Ύστερα από μια προβληματική διαδικασία υποψηφιότητας που ξεκίνησε πάνω από έναν χρόνο νωρίτερα, ο Άιζακμαν έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα με ανάρτησή του στο X την περασμένη εβδομάδα: «Η νούμερο ένα προτεραιότητά μας: αμερικανική ηγεσία στο υψηλό έδαφος του διαστήματος».

Με την Artemis 2 να πλησιάζει στην εξέδρα εκτόξευσης για αποστολή που στοχεύει χρονικά από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο, και την Artemis 3 –η οποία θα μεταφέρει τετραμελές πλήρωμα, στο οποίο θα περιλαμβάνεται η πρώτη γυναίκα που θα πατήσει στη Σελήνη– να έχει προγραμματιστεί για τα μέσα του 2027, το αμερικανικό πρόγραμμα δείχνει σε καλύτερη κατάσταση απ’ ό,τι πριν από έναν χρόνο.

Τότε, το μέλλον του υπερκοστολογημένου και πολυετούς καθυστερημένου πυραύλου Space Launch System (SLS) της NASA για τις αποστολές Artemis 2 και 3 ήταν αμφίβολο, με το ενδεχόμενο να εγκαταλειφθεί υπέρ του σημαντικά βελτιωμένου Starship της SpaceX, γεγονός που θα μπορούσε να καθυστερήσει το πρόγραμμα για χρόνια.

Αυτό παραμένει πιθανό, σύμφωνα με ειδικούς, όπως αναφέρει ο Guardian, αλλά ίσως όχι πριν ο Τραμπ πετύχει τη συμβολική στιγμή της τοποθέτησης της σημαίας στη Σελήνη. Ο ίδιος ο Άιζακμαν, κατά την αρχική ακρόαση της υποψηφιότητάς του στη Γερουσία τον Απρίλιο, φάνηκε να συμφωνεί.

«Πιστεύω ότι το SLS και η υπάρχουσα αρχιτεκτονική του Artemis αποτελούν τον ταχύτερο τρόπο να επιστρέψουν Αμερικανοί αστροναύτες στη Σελήνη. Μακροπρόθεσμα, όμως, δεν είναι βιώσιμη ή οικονομικά προσιτή λύση», είπε στους γερουσιαστές.

Ο Ντράιερ, από την πλευρά του, τόνισε ότι η επιτυχία των πρώτων επανδρωμένων αποστολών της NASA στη Σελήνη μετά το τελευταίο Apollo το 1972 δεν είναι καθόλου δεδομένη. Αναφέρθηκε επίσης σε μια χρονιά αναταράξεων στη NASA, που περιλάμβανε μαζικές περικοπές θέσεων εργασίας, μια «καταστροφική για την επιστήμη» πρόταση προϋπολογισμού της κυβέρνησης Τραμπ –η οποία τελικά απορρίφθηκε από το Κογκρέσο– και το σίριαλ της επιβεβαίωσης του Άιζακμαν.

«Είδαμε σημαντικές αναταράξεις που επιβλήθηκαν χωρίς στρατηγική, μάλλον τυχαία, ως συνέπεια άλλων δυνάμεων εντός της κυβέρνησης, όπως το Doge [το λεγόμενο “υπουργείο κυβερνητικής αποδοτικότητας” του Μασκ] και το γραφείο διαχείρισης και προϋπολογισμού μέσω της διαδικασίας περικοπών», είπε.

«Τελικά αυτό δημιούργησε τριβές, χάος και απώλεια τεχνογνωσίας στη NASA, χωρίς κανένα θετικό ή ανακατευθυνόμενο όφελος. Σπατάλησαν ουσιαστικά έναν χρόνο και τώρα ο Άιζακμαν αναλαμβάνει με το πολύ τρία χρόνια μπροστά του –και πιθανώς μόνο έναν χρόνο πριν μια πολιτικά εχθρική αντιπολίτευση πάρει τον έλεγχο της Βουλής ή και της Γερουσίας.

»Έχασαν πολύτιμο χρόνο χωρίς να επιβάλουν μια συνεκτική στρατηγική. Απλώς έχασαν εκείνη τη χρονιά».

Άλλοι ειδικοί στο διάστημα χαιρέτισαν την επιβεβαίωση του Άιζακμαν ως ευκαιρία για παροχή σαφήνειας σε τομείς όπου η NASA έχει συμβάσεις ή συνεργασίες με ιδιωτικούς φορείς, όπως η SpaceX και η Blue Origin, η ανερχόμενη διαστημική εταιρεία του ιδρυτή της Amazon, Τζεφ Μπέζος.

«Η διαστημική πολιτική βρίσκεται σε γενικές γραμμές σε καλή κατάσταση, οπότε η πραγματική δουλειά αφορά την εφαρμογή, με προκλήσεις στη διαχείριση έργων, τη χρηματοδότηση και την ολοκλήρωση συστημάτων», δήλωσε ο Σκοτ Πέις, διευθυντής του Ινστιτούτου Διαστημικής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Τζορτζ Ουάσινγκτον και εκτελεστικός γραμματέας του Εθνικού Συμβουλίου Διαστήματος κατά την πρώτη θητεία Τραμπ.

«Βραχυπρόθεσμα, εκτιμώ ότι θα εξετάζει πολύ προσεκτικά την αποστολή Artemis 2 και τις αποφάσεις που απαιτούνται για μια ασφαλή πτήση. Ελπίζω, πάντως, να δούμε πιο ξεκάθαρες πορείες σε αρκετά ζητήματα».

Ο Πέις ανέφερε μια σειρά πρωτοβουλιών: τη σταδιακή απόσυρση του SLS και την αγορά εμπορικών υπηρεσιών βαρέος φορτίου από τουλάχιστον δύο παρόχους, τη μίσθωση ιδιωτικών διαστημικών σταθμών σε γήινη τροχιά έως το 2028 για τη στήριξη της σταδιακής παύσης λειτουργίας του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού (ISS) έως το 2030, την παροχή κινήτρων και τη μίσθωση σεληνιακών υπηρεσιών επικοινωνίας και πλοήγησης από εμπορικούς παρόχους πριν από το 2030, καθώς και τη λειτουργία ενός ιδιωτικού πυρηνικού αντιδραστήρα στη Σελήνη έως το 2030.

Πρόσθεσε επίσης ότι θα ήθελε να δει αποστολές για εμπορική εξόρυξη και επιστροφή στη Γη σπάνιων γαιών από αστεροειδή.

«Αυτά, μαζί με την ασφάλεια της επανδρωμένης διαστημικής πτήσης, θα έκαναν μια καλή χρονιά», είπε.

Οι περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν ότι το 2026 θα φέρει περαιτέρω πρόοδο στις συνεργασίες δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στο διάστημα, ειδικά με τη NASA υπό την ηγεσία του Άιζακμαν. Η Blue Origin απέδειξε τον Νοέμβριο ότι είναι πλέον ικανή να εκτοξεύσει τον πρωτοποριακό πύραυλο New Glenn και να τον θέσει σε πορεία προς τον Άρη, ενώ σχεδιάζει δοκιμαστική πτήση εντός του έτους για το σεληνιακό σκάφος Blue Moon, που έχει επιλεγεί από τη NASA για την Artemis 5, όχι νωρίτερα από τον Μάρτιο του 2030.

Η SpaceX του Μασκ, που κατασκευάζει το σύστημα προσελήνωσης (HLS) για τις αποστολές Artemis 3 και 4, συνεχίζει να κυριαρχεί στον κλάδο, μεταφέροντας αστροναύτες σε χαμηλή γήινη τροχιά προς τον ISS και επεκτείνοντας το δίκτυο δορυφορικών επικοινωνιών Starlink. Το 2025, η εταιρεία κατέρριψε νέο ρεκόρ εκτοξεύσεων μέσα σε ένα έτος –165– χωρίς να υπολογίζονται ορισμένες δοκιμαστικές πτήσεις του Starship.

Ακόμη και η Virgin Galactic, μία από τις ιδιωτικές εταιρείες με συμβάσεις της NASA αλλά σε σχετικά χαμηλούς τόνους μετά την απόσυρση του τουριστικού SpaceShipTwo το 2024, έχει σχέδια επέκτασης, με στόχο να εκτοξεύσει το νέο διαστημόπλοιό της κλάσης Delta πριν από το τέλος της χρονιάς.

Ο Ντράιερ σημείωσε ότι θα κοιτάξει πιο μακριά, πέρα από την προσελήνωση της Artemis 3, προτού μπορέσει να κρίνει πόσο επιτυχημένη θα είναι η εξάρτηση της NASA από ιδιωτικούς εταίρους –και ειδικά από τη SpaceX και αργότερα τη Blue Origin– για την επανδρωμένη διαστημική πτήση.

«Η εκτόξευση είναι το πιο εύκολο κομμάτι όλων αυτών. Το να βάλεις πράγματα στο διάστημα είναι το εύκολο», είπε.

«Η προσγείωση είναι πολύ πιο δύσκολη, ειδικά σε ένα διαφορετικό ουράνιο σώμα. Έχουμε επενδύσει τεράστιο εθνικό κύρος, πολιτική και, σε κάποιο βαθμό, σχεδιασμό εθνικής ασφάλειας στο γεγονός ότι μία ή δύο εταιρείες που δεν το έχουν ξανακάνει θα το κάνουν για εμάς.

»Έτσι, οι ΗΠΑ έχουν μετατραπεί σε έναν βαθμό σε παρατηρητή της ίδιας τους της εθνικής προτεραιότητας, αντί να έχουν τον πλήρη έλεγχο αυτής».