Ώρα ιστορικών αποφάσεων για το Κίεβο: Το «σχέδιο των 28 σημείων», οι κρίσιμες διαβουλεύσεις στο Άμπου Ντάμπι και το υπαρξιακό δίλημμα μιας Ουκρανίας εξαντλημένης από τον πόλεμο φθοράς υπό την ασφυκτική πίεση των στρατιωτικών δυνάμεων του Πούτιν – Έτοιμος να συνθηκολογήσει ο Ζελένσκι;

Η Ουκρανία εισέρχεται στην πιο σκοτεινή και κρίσιμη καμπή της σύγχρονης ύπαρξής της. Με τον πόλεμο να βαδίζει προς το τέταρτο έτος και τη φθορά να έχει διαβρώσει ανθρώπους, υποδομές και πολιτικά περιθώρια, η ηγεσία του Κιέβου καλείται να επιλέξει ανάμεσα σε δύο οδυνηρές διαδρομές: μια ειρήνη με βαρύ εδαφικό και στρατιωτικό κόστος ή τη συνέχιση μιας σύγκρουσης χωρίς σαφή ορίζοντα νίκης και με τη δυτική στήριξη να εμφανίζει σημάδια κόπωσης.

Σε αυτό το φορτισμένο πλαίσιο, τα βλέμματα της διεθνούς διπλωματίας στρέφονται στο Άμπου Ντάμπι. Η ειρηνευτική διάσκεψη που ξεκινά αύριο, 1η Φεβρουαρίου, αποτελεί τον δεύτερο γύρο των τριμερών επαφών ανάμεσα σε Ηνωμένες Πολιτείες, Ρωσία και Ουκρανία, μετά την πρώτη συνάντηση στα τέλη Ιανουαρίου, η οποία χαρακτηρίστηκε «εποικοδομητική», χωρίς όμως να αποδώσει απτά αποτελέσματα.

Το «αμερικανικό σχέδιο» που αλλάζει τους κανόνες

Στην καρδιά των διαβουλεύσεων δεσπόζει πλέον το αποκαλούμενο «σχέδιο των 28 σημείων», ένα κείμενο που προωθείται από την Ουάσιγκτον και φιλοδοξεί να αποτελέσει τη βάση για τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Πρόκειται, ωστόσο, για μια πρόταση που απομακρύνεται από πάγιες δυτικές κόκκινες γραμμές και υιοθετεί μια ψυχρή, ρεαλιστική λογική ισορροπίας.

Η διπλωματική κινητικότητα, με αιχμή τον Αμερικανό ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ, έχει εντείνει τις πιέσεις προς όλες τις πλευρές. Σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν διαρρεύσει σε διεθνή κέντρα αποφάσεων, το σχέδιο περιλαμβάνει:

• Πάγωμα της εδαφικής πραγματικότητας: αποδοχή στην πράξη, αν και όχι νομικά, του ρωσικού ελέγχου στην Κριμαία και σε τμήματα του Ντονμπάς, με παγίωση της σημερινής γραμμής αντιπαράθεσης.

• Δραστικούς στρατιωτικούς περιορισμούς: επιβολή ανώτατου ορίου στο μέγεθος των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, μειώνοντας το προσωπικό στις 600.000 από περίπου ένα εκατομμύριο σήμερα, όρος που προκαλεί σοβαρούς κραδασμούς στο Κίεβο.

• Οριστικό φρένο στο ΝΑΤΟ: συνταγματική κατοχύρωση της ουδετερότητας της Ουκρανίας και επ’ αόριστον αναστολή της πορείας ένταξης στη Συμμαχία. Ως αντάλλαγμα, προσφέρεται ευρωπαϊκή προοπτική και ένα σύστημα εγγυήσεων ασφαλείας από τις ΗΠΑ, με ρήτρα αυτόματης ακύρωσης αν η Ουκρανία αναλάβει επιθετική δράση.

• Οικονομικό δέλεαρ: δημιουργία ειδικού ταμείου ανασυγκρότησης, με έμφαση στην ενέργεια, την τεχνολογία και τις υποδομές, ώστε να λειτουργήσει ως αντιστάθμισμα στις επώδυνες παραχωρήσεις.

Πόλεμος χωρίς νικητές

Στο πεδίο των μαχών, η σύγκρουση έχει μετατραπεί σε έναν ανελέητο πόλεμο φθοράς. Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του Center for Strategic and International Studies (CSIS), οι συνολικές απώλειες –νεκροί και τραυματίες– πλησιάζουν πλέον τα δύο εκατομμύρια. Από αυτούς, περίπου 1,2 εκατομμύρια αποδίδονται στη ρωσική πλευρά, ενώ οι ουκρανικές απώλειες εκτιμώνται μεταξύ 500.000 και 600.000.

Παρά τον τεράστιο φόρο αίματος, το μέτωπο παραμένει σχεδόν αμετάβλητο. Τους τελευταίους δύο μήνες, οι ρωσικές δυνάμεις κατέγραψαν μόλις 18 χιλιόμετρα εδαφικής προέλασης, στοιχείο που αποτυπώνει το στρατηγικό τέλμα. Ωστόσο, η τεχνολογία αρχίζει να μετατοπίζει τις ισορροπίες.

Η εμφάνιση των ρωσικών drones BM-35 «Italmas», με ενσωματωμένα τερματικά Starlink και εμβέλεια που ξεπερνά τα 500 χιλιόμετρα, έχει δημιουργήσει νέα δεδομένα. Τα πρόσφατα πλήγματα ακριβείας στο Ντνίπρο και στο αεροδρόμιο του Κανατόβο –όπου στοχοποιήθηκε ακόμη και ομοίωμα F-16– ανέδειξαν τα κενά της ουκρανικής αντιαεροπορικής άμυνας στο εσωτερικό της χώρας.

Εύθραυστη «ενεργειακή ανάπαυλα»

Λίγο πριν από τη διάσκεψη, παρατηρείται μια άτυπη αλλά καθοριστική παύση επιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές. Η ουκρανική προεδρία επιβεβαίωσε ότι το τελευταίο 24ωρο δεν σημειώθηκαν ρωσικά πλήγματα στο ηλεκτρικό δίκτυο, ένδειξη καλής θέλησης που όμως δοκιμάζεται από τον σκληρό χειμώνα.

Ο φετινός χειμώνας θεωρείται ο ψυχρότερος από το 2014, με θερμοκρασίες που αγγίζουν τους -20 βαθμούς Κελσίου. Οι προηγούμενες ζημιές στις υποδομές έχουν αφήσει εκατομμύρια πολίτες εκτεθειμένους, μετατρέποντας την επιτυχία των συνομιλιών σε ζήτημα άμεσης επιβίωσης.

Πίεση από το παγκόσμιο σκηνικό

Η διάσκεψη του Άμπου Ντάμπι διεξάγεται σε ένα περιβάλλον ευρύτερης γεωπολιτικής αναταραχής. Η κλιμακούμενη ένταση ΗΠΑ–Ιράν στη Μέση Ανατολή ωθεί την Ουάσιγκτον να αναζητήσει γρήγορη διευθέτηση του ουκρανικού μετώπου, ώστε να απελευθερώσει στρατιωτικούς και διπλωματικούς πόρους.

Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο, το Κίεβο βρίσκεται αντιμέτωπο με μια ιστορική επιλογή: να αποδεχθεί μια ειρήνη που περιορίζει την κυριαρχία και τη στρατιωτική του ισχύ ή να συνεχίσει έναν πόλεμο φθοράς, με αβέβαιο τέλος και φθίνουσα διεθνή στήριξη. Η απόφαση που θα ληφθεί τις επόμενες ημέρες ενδέχεται να καθορίσει όχι μόνο το μέλλον της Ουκρανίας, αλλά και την αρχιτεκτονική ασφάλειας ολόκληρης της Ευρώπης.