Παλαιστινιακό: Αγωνία πριν την έναρξη των διαπραγματεύσεων για την ειρήνη στη Γάζα και στο βάθος…το Νόμπελ Ειρήνης στον Ντόναλντ Τραμπ

Η Μέση Ανατολή παραμένει σε κατάσταση αναμονής, με την ελπίδα της ειρήνης να απέχει μόλις ένα βήμα, ενώ ο κίνδυνος μιας ανεπανόρθωτης ανθρωπιστικής καταστροφής παραμένει πιο ορατός από ποτέ.

Παλαιστινιακό: Αγωνία πριν την έναρξη των διαπραγματεύσεων για την ειρήνη στη Γάζα και στο βάθος…το Νόμπελ Ειρήνης στον Ντόναλντ Τραμπ

Στο αιγυπτιακό θέρετρο Σαρμ ελ Σέιχ ξεκινούν σήμερα το μεσημέρι οι επίσημες διαπραγματεύσεις για την επίτευξη εκεχειρίας, βασισμένες στο ειρηνευτικό σχέδιο του προέδρου Τραμπ και στις λεπτομέρειες εφαρμογής του, που αποτελούν το πιο αμφιλεγόμενο σημείο του εγχειρήματος.

Ο πόλεμος στη Γάζα έχει διαρκέσει πλέον 731 ημέρες, ακριβώς μία ημέρα πριν συμπληρωθούν δύο χρόνια από την πολύνεκρη τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. Εκείνη η επίθεση, που κόστισε τη ζωή σε πάνω από 1.200 ανθρώπους, πυροδότησε έναν αιματηρό πόλεμο με περισσότερους από 70.000 νεκρούς, εκατοντάδες χιλιάδες τραυματίες και πάνω από 700.000 εκτοπισμένους. Η ανθρωπιστική κρίση παραμένει ανυπολόγιστη, με τη διεθνή κοινότητα να παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα.

Ο οδικός χάρτης της ειρήνης

Το κύριο εμπόδιο στις διαπραγματεύσεις φαίνεται να είναι ο ίδιος ο οδικός χάρτης του σχεδίου Τραμπ. Πριν από την έναρξη των επίσημων συνομιλιών, οι διαπραγματευτές της Χαμάς συναντήθηκαν με εκπροσώπους του Κατάρ και της Αιγύπτου για συντονισμό των θέσεών τους. Η Χαμάς διακηρύσσει τη «σταθερή δέσμευσή» της για τον τερματισμό των εχθροπραξιών και την παραχώρηση της κυριαρχίας της στα παλαιστινιακά εδάφη που ελέγχει, παρά τις πληροφορίες για εσωτερικές διαφωνίες.

Όπως έχει δηλώσει η ίδια, είναι πρόθυμη να απελευθερώσει όλους τους Ισραηλινούς ομήρους, ζωντανούς και νεκρούς, όμως θεωρεί μη ρεαλιστική την επιστροφή τους εντός 72 ωρών. Πηγές από τη Χαμάς αναφέρουν ότι η ανάκτηση των σορών των νεκρών ομήρων από τα ερείπια μπορεί να χρειαστεί περισσότερο χρόνο, τουλάχιστον σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα.

Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων σήμερα θα καθίσουν, μεταξύ άλλων, ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ, ο ανώτερος σύμβουλος του Λευκού Οίκου Τζάρεντ Κούσνερ, ο Ισραηλινός υπουργός Στρατηγικών Υποθέσεων και επικεφαλής διαπραγματευτής Ρον Ντέρμερ, καθώς και ο επικεφαλής της υπηρεσίας ασφαλείας Σιν Μπετ.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η παρουσία του Χαλίλ αλ Χάγια, ηγέτη της αντιπροσωπείας της Χαμάς, ο οποίος σώθηκε πρόσφατα από ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στη Ντόχα. Η συμμετοχή του συμβολίζει τη διάθεση για διπλωματική λύση, παρά τις προσωπικές απώλειες που έχει βιώσει – ο γιός του σκοτώθηκε κατά την ίδια επιδρομή.

Παλαιστινιακό: Αγωνία πριν την έναρξη των διαπραγματεύσεων για την ειρήνη στη Γάζα και στο βάθος…το Νόμπελ Ειρήνης στον Ντόναλντ Τραμπ

Η αβεβαιότητα της εκεχειρίας

Παρά τις δηλώσεις περί εκεχειρίας, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πόσες ακόμη ημέρες θα συνεχιστεί ο πόλεμος πριν επιτευχθεί μια βιώσιμη ειρήνη. Η Χαμάς ζητά να παραδώσει τα όπλα της σε μια μελλοντική Παλαιστινιακή Αρχή, υπό αιγυπτιακή εποπτεία, ενώ ο στρατιωτικός της βραχίονας φέρεται να επιθυμεί να διατηρήσει τα φορητά όπλα. Οι διοικητές πεδίου ανησυχούν ότι οι νεοσύλλεκτοι μπορεί να αρνηθούν τον αφοπλισμό, καθιστώντας αβέβαιο το μέλλον.

Εντυπωσιακή είναι η παρατήρηση του ισραηλινού αρθρογράφου Άμος Χάρελ, ο οποίος τονίζει ότι, κατά ειρωνικό τρόπο, Ισραήλ και Χαμάς εμφανίζουν πλέον κοινά σημεία: η κοινή γνώμη και στις δύο πλευρές φαίνεται να επιθυμεί την παύση της αιματοχυσίας, αλλά οι ηγεσίες παραμένουν επιφυλακτικές για το πολιτικό κόστος.

Το σχέδιο Τραμπ και το Νόμπελ Ειρήνης

Το Ισραήλ έχει αποδεχτεί το σχέδιο Τραμπ, με τον Αμερικανό πρόεδρο να ελπίζει ότι σύντομα μπορεί να κερδίσει το Νόμπελ Ειρήνης, που θα του απονεμηθεί την ερχόμενη Παρασκευή από τη Νορβηγική Επιτροπή. Ο Τραμπ άσκησε έντονη πίεση στον Μπενιαμίν Νετανιάχου για την αποδοχή του σχεδίου, ενώ παράλληλα δημοσίευσε εικόνες διαδηλώσεων στο Τελ Αβίβ, όπου οι πολίτες απαιτούν την επιστροφή των ομήρων.

Το βασικό σημείο τριβής παραμένει το χρονοδιάγραμμα αποχώρησης των ισραηλινών δυνάμεων. Ακόμα κι αν ο πόλεμος «παγώσει» κατά μήκος των σημερινών γραμμών, περίπου το 75–80% της Λωρίδας της Γάζας θα παραμείνει υπό ισραηλινό έλεγχο. Το Ισραήλ αναμένεται να παρουσιάσει χάρτες με την αρχική αποχώρηση στις διαπραγματεύσεις.

Το όνειρο μιας νέας Μέσης Ανατολής

Παρά τις αμφιβολίες, παραμένει ζωντανό το όνειρο μιας νέας Μέσης Ανατολής, βασισμένης σε εκτεταμένο αφοπλισμό και ανασυγκρότηση. Προτείνεται η δημιουργία Διεθνούς Μεταβατικής Αρχής για τη Γάζα, με διεθνές συμβούλιο από επιχειρηματίες, χρηματοδότες και Παλαιστίνιους εμπειρογνώμονες. Στο τιμόνι της μεταπολεμικής περιόδου αναμένεται να βρεθεί ο Τόνι Μπλερ, αξιοποιώντας την εμπειρία του στην ανοικοδόμηση μετά τον πόλεμο στο Ιράκ.

Στη μεταβατική αρχή προτείνονται, μεταξύ άλλων, η Ολλανδέζα Ζίγκριντ Κάακ, ειδική συντονίστρια του ΟΗΕ, ο Αμερικανός δισεκατομμυριούχος Μάρκ Ρόουαν, ο Αιγύπτιος επιχειρηματίας Ναγκίμπ Σαουίρις και ο Αριε Λάιτστόουν, CEO του Ινστιτούτου Ειρήνης των Συμφωνιών του Αβραάμ. Η αποκατάσταση της Γάζας θα απαιτήσει όχι μόνο τεχνική και οικονομική υποστήριξη, αλλά και ευαισθησία για τις ανάγκες των κατοίκων της, που έχουν βιώσει τον πόλεμο σε κάθε επίπεδο της καθημερινότητάς τους.

Η νέα Γάζα, αν και φαντάζει μακρινή, μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία για μια ειρηνική και βιώσιμη Μέση Ανατολή – υπό την προϋπόθεση ότι οι εμπλεκόμενες δυνάμεις θα επιδείξουν πολιτική βούληση, υπευθυνότητα και πραγματικό διάλογο.