Πέθανε ο Φετουλάχ Γκιουλέν – Ποιος ήταν o άσπονδος εχθρός του Ερντογάν;

Ο Τούρκος κληρικός και επί μακρόν αντίπαλος του Ερντογάν, Φετουλάχ Γκιουλέν, πέθανε σε ηλικία 83 ετών στις ΗΠΑ, όπου ζούσε αυτοεξόριστος από το 1999

Πέθανε ο Φετουλάχ Γκιουλέν

Επρόκειτο για έναν από τους πιο επιδραστικούς πολιτικούς άντρες της Τουρκίας. Η επιρροή και το δίκτυο των υποστηρικτών του αποτέλεσε ένα από τα μεγαλύτερα αγκάθια που κλήθηκε να αντιμετωπίσει ο Ερντογάν, ο οποίος στο πρόσωπό του έβλεπε μία καλά υπολογίσιμη απειλή.

Ο Γκιουλέν δημιούργησε ένα ισχυρό ισλαμικό κίνημα στην Τουρκία και πέραν αυτής, αλλά πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του κατηγορούμενος ότι ενορχήστρωσε μια απόπειρα πραξικοπήματος εναντίον του Ερντογάν, το 2016, κατηγορίες τις οποίες αρνήθηκε.

Η Herkul, ένας ιστότοπος που δημοσιεύει τα κηρύγματα του Γκιουλέν, ανέφερε στον λογαριασμό της στο Χ ότι ο Γκιουλέν πέθανε το βράδυ της Κυριακής, 21/10, στο νοσοκομείο όπου νοσηλευόταν.

Πέθανε ο Φετουλάχ Γκιουλέν

Γεννημένος το 1941, ο Γκιουλέν ήταν ένας απλός ιμάμης για το πρώτο μισό της ζωής του σύμφωνα με παλιότερο δημοσίευμα της γερμανικής Deutsche Welle. Σε ένα διαδικτυακό βιογραφικό που δημοσίευσε το κίνημα Γκιουλέν, αναφέρεται ότι, αφού αποσύρθηκε από το κήρυγμα το 1981, η εστίασή του μετατοπίστηκε από τις θρησκευτικές στις κοινωνικές δραστηριότητες, πολλές από τις οποίες αφορούσαν την έναρξη νέων επιχειρήσεων, ιδίως επιχειρήσεων μέσων ενημέρωσης και εκπαιδευτικών προγραμμάτων – τομείς που εκείνη την εποχή απελευθερώνονταν για την ιδιωτική αγορά, στην Τουρκία.

Η επιρροή του Γκιουλέν στην κοινωνία των πολιτών αυξήθηκε σταθερά κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980 και του 1990 – όπως και οι οπαδοί του. Πολλοί από εκείνους τους οποίους ο Γκιουλέν προώθησε στις οργανώσεις του ή των οποίων την εκπαίδευση χρηματοδότησε με τα σχολεία του, φέρονται να αισθάνονται προσωπικό χρέος προς τον εκκεντρικό ιεροκήρυκα, ανέφερε στο ρεπορτάζ του το γερμανικό μέσο, ενώ υπήρχαν εκτενείς αναφορές για λατρεία προς το πρόσωπό του. Πολλοί τον χαρακτήριζαν πραγματικό ηγέτη της Τουρκίας, γνήσιο εκφραστή του Ισλάμ, ακόμα και Μεσσία.

Το 1999 ο Γκιουλέν μετακόμισε στην πολιτεία της Πενσιλβάνια και έκτοτε ζούσε εκεί.

Ενώ οι υποστηρικτές του επικαλούνταν λόγους υγείας για τη διαμονή του στις ΗΠΑ, άλλοι χαρακτήριζαν την απόφαση του Γκιουλέν να μετακομίσει εκεί ως αυτοεξορία, καθώς εγκατέλειψε την Τουρκία σε μια εποχή που βρισκόταν υπό έρευνα για υπονόμευση της κυβέρνησης – η οποία εκείνη τη στιγμή βρισκόταν ακόμη σταθερά υπό τον έλεγχο της κοσμικής ελίτ της Τουρκίας και υποστηριζόταν από τον στρατό.

Παρά τις δηλώσεις του Γκιουλέν και των οπαδών του ότι η οργάνωση δεν έχει πολιτικό χαρακτήρα, οι αναλυτές πίστευαν πως ένας αριθμός συλλήψεων σε σχέση με τη διαφθορά που έγιναν εναντίον συμμάχων του Ερντογάν αντανακλούσε μια αυξανόμενη πολιτική διαμάχη εξουσίας μεταξύ του Γκιουλέν και του Ερντογάν από το 2010 κι έπειτα. Οι συλλήψεις αυτές οδήγησαν στο σκάνδαλο διαφθοράς του 2013 στην Τουρκία, για το οποίο οι υποστηρικτές του κυβερνώντος AKP (μαζί με τον ίδιο τον Ερντογάν) και τα κόμματα της αντιπολίτευσης είπαν ότι ήταν σχέδιο του Γκιουλέν, αφού η κυβέρνηση του Ερντογάν κατέληξε στην απόφαση στις αρχές Δεκεμβρίου 2013 να κλείσει πολλές από τις ιδιωτικές προπανεπιστημιακές σχολές του κινήματός του Γκιουλέν στην Τουρκία. Η κυβέρνηση Ερντογάν κατηγόρησε τον Γκιουλέν και το κίνημά του ότι επιχειρούσαν να διεισδύσουν στους θεσμούς ασφαλείας, πληροφοριών και δικαιοσύνης του τουρκικού κράτους, κατηγορία σχεδόν πανομοιότυπη με τις κατηγορίες εναντίον του θρησκευτικού-πολιτικού ηγέτη από τον επικεφαλής εισαγγελέα της Τουρκίας στη δίκη του το 2000, πριν το κόμμα του Ερντογάν έρθει στην εξουσία.

Από τον Μάιο του 2016 το κίνημα Γκιουλέν έχει χαρακτηριστεί από την Τουρκία ως τρομοκρατική οργάνωση, με την ονομασία Fethullahist Terrorist Organization (FETÖ). Το κίνημά του έχει επίσης χαρακτηριστεί ως τρομοκρατική οργάνωση από το Πακιστάν.

Η Τουρκία ζητούσε την έκδοσή του από τις Ηνωμένες Πολιτείες, κάτι που δεν έγινε ποτέ.

Μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος τον Ιούλιο του 2016, Ερντογάν κατηγόρησε τον Γκιουλέν για το πραξικόπημα και οι Αρχές συνέλαβαν χιλιάδες στρατιώτες και δικαστές. Άλλα μέλη της ομάδας που εργάζονταν για τις κυβερνητικές υπηρεσίες της Τουρκίας απολύθηκαν και πάνω από δέκα χιλιάδες εκπαιδευτικοί τέθηκαν σε διαθεσιμότητα και οι άδειες πάνω από 20.000 εκπαιδευτικών που εργάζονταν σε ιδιωτικά ιδρύματα ανακλήθηκαν λόγω της σύνδεσής τους με τον Γκιουλέν.

Ο Γκιουλέν καταδίκασε το πραξικόπημά τότε και υποστήριξε ότι δεν είχε καμία ανάμειξη, αλλά κατηγορήθηκε από μεγάλη μερίδα του τουρκικού πολιτικού συστήματος ότι ήταν το «μακρύ χέρι» της Ουάσιγκτον, συμμετέχοντας σε ενέργειες κατά του καθεστώτος Ερντογάν.