Πώς η Τουρκία έσυρε τη Μελόνι στην Τριμερή: Μια στρατηγικά μελετημένη «ανατροπή» στην Ανατολική Μεσόγειο- Ο Ερντογάν θέλει να βάλει την Ελλάδα στο περιθώριο και να «φάει» τα λεφτά των Ευρωπαίων με πρόσχημα τα κέντρα κράτησης στη Λιβύη

Κατά την πρόσφατη επίσκεψη του Επιτρόπου Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ, Μάγκνους Μπρούνερ, συνοδευόμενου από τους υπουργούς Μετανάστευσης Ελλάδας, Ιταλίας και Μάλτας στην Τρίπολη της Λιβύης, η κυβέρνηση της Τρίπολης, υπό την ισχυρή επιρροή της Άγκυρας, υπέβαλε μια στρατηγικά μελετημένη πρόταση.

Πώς η Τουρκία έσυρε τη Μελόνι στην Τριμερή: Μια στρατηγικά μελετημένη «ανατροπή» στην Ανατολική Μεσόγειο- Ο Ερντογάν θέλει να βάλει την Ελλάδα στο περιθώριο και να «φάει» τα λεφτά των Ευρωπαίων με πρόσχημα τα κέντρα κράτησης στη Λιβύη

Ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Ένωση να χρηματοδοτήσει κέντρα φιλοξενίας μεταναστών στη Λιβύη, τα οποία θα βρίσκονταν υπό τουρκική διαχείριση. Παρά το γεγονός ότι η πρόταση αυτή ήταν αμφιλεγόμενη, πληροφορίες που διέρρευσαν στα μέσα ενημέρωσης αναφέρουν πως ούτε οι Έλληνες εκπρόσωποι αντέδρασαν με σφοδρότητα, γεγονός που υποδηλώνει μια σιωπηρή αποδοχή ή τουλάχιστον μια επιφυλακτική στάση.

Ωστόσο, εκείνη ακριβώς η πρόταση αποτέλεσε το «όχημα» για την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι, ώστε να συμμετάσχει στην τριμερή σύνοδο Τουρκίας-Ιταλίας-Λιβύης, μια κίνηση που συνιστά σημαντική πρόκληση για την Ελλάδα. Η συμμετοχή της Ιταλίας σε αυτή τη συνεργασία υποδηλώνει μια ευθεία αμφισβήτηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και των γεωπολιτικών της συμφερόντων, καθώς μια χώρα-μέλος της ΕΕ φαίνεται να αγνοεί τις επιθετικές επεκτατικές διαθέσεις της Τουρκίας.

Η τριμερής συνάντηση στην Κωνσταντινούπολη δεν ήταν καθόλου τυχαία ή «αθώα». Αντιθέτως, αποτελεί την αφετηρία μιας στενότερης συνεργασίας, με στόχο την επέκταση της τουρκολιβυκής συμφωνίας, η οποία έχει αμφισβητηθεί έντονα από την Ελλάδα και άλλους διεθνείς παράγοντες.

Η στρατηγική σύμπραξη Άγκυρας-Τρίπολης-Ρώμης: Ανάλυση και προεκτάσεις

Η ιστοσελίδα Libya Observer προσφέρει μια εμπεριστατωμένη ανάλυση για τις πραγματικές διαστάσεις αυτής της συνόδου κορυφής:

Η σύνοδος στην Κωνσταντινούπολη, στην οποία συμμετείχαν ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο Λίβυος πρωθυπουργός Αμπντέλ Χαμίντ Ντμπέιμπα και η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, δεν ήταν μια απλή διπλωματική συνάντηση. Ήταν μια προσεκτικά χρονισμένη γεωπολιτική δήλωση, η οποία υπογραμμίζει την αυξανόμενη σύγκλιση συμφερόντων μεταξύ των τριών χωρών σε κρίσιμους τομείς όπως η ενέργεια, η διαχείριση μεταναστευτικών ροών και η περιφερειακή επιρροή.

Είναι αξιοσημείωτο ότι η σύνοδος πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο αυξανόμενων εντάσεων μεταξύ Λιβύης και Ελλάδας, ιδίως λόγω των διαφορών τους γύρω από τα θαλάσσια σύνορα και τα δικαιώματα έρευνας στην Ανατολική Μεσόγειο — γεγονός που καθιστά την επιλογή του χρόνου απολύτως σκόπιμη και όχι τυχαία.

Ένταση στη θάλασσα και πολιτικές ισορροπίες

Η Ελλάδα αμφισβητεί επίμονα τη συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών του 2019 ανάμεσα στην Τουρκία και την κυβέρνηση της Λιβύης στην Τρίπολη, συμφωνία η οποία έχει εξελιχθεί σε θεμέλιο μιας βαθύτερης στρατηγικής συνεργασίας σε τομείς άμυνας, ενέργειας και υποδομών. Η επανεπιβεβαίωση αυτής της συμφωνίας από την κυβέρνηση Ντμπέιμπα έχει αναζωπυρώσει τις εντάσεις και έχει προκαλέσει διεθνή ανησυχία για τα νέα γεωπολιτικά δεδομένα στην περιοχή.

Η σύνοδος κορυφής, λοιπόν, μπορεί να θεωρηθεί ως μήνυμα αντίδρασης: Τουρκία και Λιβύη στέλνουν ξεκάθαρο μήνυμα συνέχειας και συστράτευσης σε βασικά στρατηγικά ζητήματα, ενώ η Ιταλία επιλέγει να ενταχθεί σε αυτόν τον άξονα, αντί να αντιταχθεί.

Η διπλωματική στροφή της Ιταλίας

Η συμμετοχή της Ιταλίας είναι η πιο σημαντική και ενδιαφέρουσα πτυχή αυτής της εξίσωσης. Η χώρα, παραδοσιακά ισορροπεί ανάμεσα στα συμφέροντα των Βρυξελλών και τις δικές της εθνικές προτεραιότητες, κυρίως σε θέματα ενεργειακής ασφάλειας και μεταναστευτικής πολιτικής.

Η εμπλοκή της Μελόνι στον άξονα Τουρκίας-Λιβύης δείχνει μια αλλαγή πλεύσης ή τουλάχιστον μια λεπτή προσαρμογή στην πολιτική της περιοχής. Η Ιταλία επιδιώκει να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Βόρειας Αφρικής, αξιοποιώντας τις ενεργειακές της συμφωνίες με Αλγερία, τις συνεργασίες με την Τυνησία, και πλέον το τρίγωνο συνεργασίας με Τουρκία και Λιβύη.

Πώς η Τουρκία έσυρε τη Μελόνι στην Τριμερή: Μια στρατηγικά μελετημένη «ανατροπή» στην Ανατολική Μεσόγειο- Ο Ερντογάν θέλει να βάλει την Ελλάδα στο περιθώριο και να «φάει» τα λεφτά των Ευρωπαίων με πρόσχημα τα κέντρα κράτησης στη Λιβύη

Αν και η Ρώμη δεν αναγνωρίζει επισήμως τη συμφωνία του 2019, η συμμετοχή της σε μεγάλα ενεργειακά και υποδομικά έργα που βασίζονται σε αυτήν αποκαλύπτει μια σιωπηρή αποδοχή, ή τουλάχιστον μια προθυμία να λειτουργήσει εντός των υφιστάμενων πλαισίων.

Η Λιβύη ως νέος ενεργός παίχτης

Η Λιβύη, που επί χρόνια αποτελούσε «γεωπολιτική σκακιέρα», πλέον επαναπροσδιορίζει τον ρόλο της. Η κυβέρνηση Ντμπέιμπα, παρότι δεν έχει πλήρη εσωτερική νομιμοποίηση, επιχειρεί να προβάλλει μια εικόνα κυρίαρχου παράγοντα που αναζητά στρατηγικές συμμαχίες για να προωθήσει επενδύσεις και να ανακτήσει γεωπολιτική βαρύτητα.

Με την πρόταση για υπουργική σύνοδο κορυφής, που θα συμπεριλαμβάνει Τουρκία, Ιταλία και Κατάρ, η Λιβύη θέλει να δημιουργήσει ένα νέο πλαίσιο μεσογειακής συνεργασίας, παρακάμπτοντας τις παραδοσιακές ευρωπαϊκές δομές και καθιστώντας τον εαυτό της βασικό αρχιτέκτονα στην περιοχή.

Το μέλλον της Μεσογείου διαγράφεται ρευστό

Η Σύνοδος της Κωνσταντινούπολης αναδεικνύει μια νέα πραγματικότητα στη Μεσόγειο, όπου οι παλιές συμμαχίες κλονίζονται και οι διαχωριστικές γραμμές μεταξύ συμμάχων και αντιπάλων γίνονται όλο και πιο ασαφείς.

Η σθεναρή αντίθεση της Ελλάδας στις τουρκο-λιβυκές συμφωνίες βρίσκει περιορισμένη ανταπόκριση εντός της ΕΕ, όπου οι εταίροι δίνουν προτεραιότητα σε ενεργειακή διαφοροποίηση και έλεγχο μεταναστευτικών ροών, περισσότερο από νομικές διαφορές για τα θαλάσσια σύνορα.

Εάν η τριμερής συνεργασία εμβαθύνει σε συγκεκριμένα έργα υποδομών, όπως φυσικού αερίου και λιμενικής εφοδιαστικής, μπορεί να αλλάξει σημαντικά το γεωπολιτικό τοπίο της κεντρικής και ανατολικής Μεσογείου. Και εάν η Ιταλία συνεχίσει να ισορροπεί μεταξύ Βρυξελλών και Άγκυρας, θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο είτε στη δημιουργία ενός νέου ρεαλιστικού άξονα, είτε στην περαιτέρω διεύρυνση των διαιρέσεων μέσα στην ΕΕ.

Η Σύνοδος δεν είχε μεγάλες δηλώσεις, όμως ο συμβολισμός της ήταν σαφής: ανέδειξε τις ρωγμές στην ευρωμεσογειακή συνοχή, την επανεμφάνιση της Λιβύης ως διπλωματικού παίκτη και την παραμονή της Τουρκίας στην περιοχή της Βόρειας Αφρικής.

Για την Ιταλία ήταν μια στιγμή γεωπολιτικής ευελιξίας — μια υπενθύμιση πως στο ρευστό γεωπολιτικό σκηνικό της Μεσογείου, το να δηλώνεις παρών είναι συχνά το παν.

Καθώς οι ισορροπίες ανατρέπονται και νέες διαμορφώνονται, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον ποιος ελέγχει τα θαλάσσια σύνορα, αλλά ποιος διαμορφώνει το αφήγημα της συνεργασίας σε αυτή την πολύπαθη περιοχή. Στην Κωνσταντινούπολη, ίσως γράφτηκε το πρώτο κεφάλαιο ενός νέου γεωπολιτικού βιβλίου.