Προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ: Γιατί η παγκόσμια οικονομική ελίτ ποντάρει στον Τραμπ αλλά συγχρόνως “τρέμει” μια πιθανή εκλογική νίκη του;

Οι αγορές φαίνεται να ποντάρουν στη νίκη του Ντόναλντ Τραμπ, αλλά ταυτόχρονα εκφράζουν και έντονο φόβο.

Οι χαμηλοί ρυθμοί ανάπτυξης, το αυξανόμενο χρέος και η κλιμάκωση των πολέμων βρέθηκαν στην κορυφή της ατζέντας κατά τις ετήσιες συνεδρίες του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) και της Παγκόσμιας Τράπεζας. Ωστόσο, οι ηγέτες των χρηματοπιστωτικών οργανισμών αφιέρωσαν μεγάλο μέρος των συζητήσεων τους στις πιθανές συνέπειες μιας πιθανής επιστροφής του Τραμπ στην εξουσία, ενόψει των προεδρικών εκλογών του Νοεμβρίου στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η άνοδος του Τραμπ στις πρόσφατες δημοσκοπήσεις, καθώς και η απώλεια του πλεονεκτήματος της Δημοκρατικής αντιπάλου του, Καμάλα Χάρις, κυριάρχησαν στις συζητήσεις μεταξύ αξιωματούχων του χρηματοπιστωτικού τομέα, κεντρικών τραπεζών και εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών που συμμετείχαν στις συναντήσεις στην Ουάσινγκτον την προηγούμενη εβδομάδα.

Οι ανησυχίες επικεντρώθηκαν στις πιθανές περιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει ο Τραμπ στην παγκόσμια χρηματοοικονομική σταθερότητα, αν αποφάσιζε να προχωρήσει σε δραστικές αυξήσεις δασμών, στην έκδοση τρισεκατομμυρίων δολαρίων επιπλέον χρέους και στην αναμονή των προσπαθειών για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, προκειμένου να δοθεί προτεραιότητα στην παραγωγή περισσότερης ενέργειας από ορυκτά καύσιμα.

Αυτός ο συνδυασμός παραγόντων δημιουργεί έναν αβέβαιο και τεταμένο οικονομικό τοπίο, που προκαλεί ανησυχία στις αγορές και στους οικονομικούς αναλυτές, καθώς παρακολουθεί στενά τις ενόψει των εκλογών.

«Όλοι φάνηκε να ανησυχούν για την υψηλή αβεβαιότητα σχετικά με το ποιος θα γίνει ο επόμενος πρόεδρος και ποιες πολιτικές θα ακολουθηθούν υπό τον νέο πρόεδρο», δήλωσε ο διοικητής της Τράπεζας της Ιαπωνίας Καζούο Ουέντα.

Ένας άλλος κεντρικός τραπεζίτης, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, περιέγραψε τις ανησυχίες πιο ωμά: «Αρχίζει να φαίνεται ότι ο Τραμπ θα κερδίσει».

Οι «υποσχέσεις» και οι φόβοι

Ο Τραμπ έχει υποσχεθεί να επιβάλει δασμούς 10% στις εισαγωγές από όλες τις χώρες και δασμούς 60% στις εισαγωγές από την Κίνα. Αυτά θα έπλητταν τις αλυσίδες εφοδιασμού σε όλο τον κόσμο, προκαλώντας πιθανότατα αντίποινα και αυξάνοντας το κόστος.

Ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Christian Lindner δήλωσε στο Reuters την Παρασκευή ότι σε έναν εμπορικό πόλεμο ΗΠΑ-ΕΕ θα υπάρχουν μόνο χαμένοι.

Ο Τραμπ προσπάθησε να δελεάσει τους Αμερικανούς ψηφοφόρους με προσφορές για πολλές φορολογικές ελαφρύνσεις, από την παράταση όλων των ατομικών φορολογικών μειώσεων του 2017 έως την απαλλαγή των εισοδημάτων από φιλοδωρήματα, τις αμοιβές για υπερωρίες και τις συνταξιοδοτικές παροχές κοινωνικής ασφάλισης.

Οι αναλυτές του προϋπολογισμού λένε ότι αυτό θα προσθέσει τουλάχιστον άλλα 7,5 τρισεκατομμύρια δολάρια σε νέο αμερικανικό χρέος σε μια δεκαετία, επιπλέον της αύξησης του χρέους κατά 22 τρισεκατομμύρια δολάρια που είχε εκτιμηθεί από το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου μέχρι το 2034.

Η νίκη του Χάρις, αντίθετα, θεωρείται από τους οικονομικούς αξιωματούχους ως συνέχιση της επαναπροσέγγισης του προέδρου Τζο Μπάιντεν στην πολυμερή συνεργασία τα τελευταία τέσσερα χρόνια για το κλίμα, τους εταιρικούς φόρους, την ελάφρυνση του χρέους και τις μεταρρυθμίσεις των αναπτυξιακών τραπεζών. Τα σχέδιά της είναι πιθανό να αυξήσουν το χρέος, αλλά πολύ λιγότερο από αυτά του Τραμπ.

Ο Μπάιντεν διατήρησε σε ισχύ τους προηγούμενους δασμούς του Τραμπ στις εισαγωγές χάλυβα, αλουμινίου και κινεζικών προϊόντων – αυξάνοντας τους απότομα στις κινεζικές εισαγωγές σε νέους κλάδους όπως τα ηλεκτρικά οχήματα και η ηλιακή ενέργεια.

Η Χάρις υποστήριξε αυτή τη «στοχευμένη» προσέγγιση και «χτύπησε» τα σχέδια δασμών του Τραμπ ως καταναλωτικό φόρο 4.000 δολαρίων στις αμερικανικές οικογένειες.

Ποντάρουν στον Τραμπ

Οι χρηματοπιστωτικές αγορές βλέπουν μια επιστροφή των «συναλλαγών Τραμπ» σε περιουσιακά στοιχεία από μετοχές έως bitcoin και μεξικανικό πέσο που στοιχηματίζουν υπέρ μιας νίκης του Τραμπ, καθώς τα ποσοστά του στις δημοσκοπήσεις έχουν βελτιωθεί.

Το δολάριο έχει σημειώσει τη μεγαλύτερη μηνιαία άνοδό του εδώ και πάνω από 2,5 χρόνια, ενώ το δολάριο έναντι των κυριότερων νομισμάτων έχει αυξηθεί κατά 3,6% τον Οκτώβριο μέχρι στιγμής. Ο αναλυτής της Standard Chartered Steve Englander απέδωσε το 60% της ανοδικής κίνησης του δολαρίου στις βελτιωμένες προοπτικές του Τραμπ στις αγορές στοιχημάτων.

Ο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Βραζιλίας Ρομπέρτο Κάμπος Νέτο δήλωσε ότι τα στοιχήματα των αγορών υπέρ του Τραμπ έχουν πληθωριστικό αντίκτυπο στα συμβόλαια μακροπρόθεσμων επιτοκίων της ευαίσθητης στο δολάριο οικονομίας, προσθέτοντας ότι τόσο τα δημοσιονομικά σχέδια του Τραμπ όσο και του Χάρις έχουν πληθωριστικά στοιχεία.

Οι ανησυχίες για μια στροφή του Τραμπ στο εμπόριο και τις δαπάνες προέκυψαν καθώς το ΔΝΤ δήλωσε ότι η παγκόσμια μάχη κατά του πληθωρισμού έχει κερδηθεί σε μεγάλο βαθμό χωρίς μεγάλες απώλειες θέσεων εργασίας, καθώς η ισχύς των ΗΠΑ αντισταθμίζει την αδυναμία της Κίνας και της Ευρώπης.

Η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα προέτρεψε τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να αρχίσουν να συρρικνώνουν έναν τεράστιο σωρό χρέους που προκλήθηκε από το COVID ή να αντιμετωπίσουν ένα μέλλον χαμηλής ανάπτυξης που θα αφήσει τους πληθυσμούς όλο και πιο δυσαρεστημένους.

Σε ερώτηση σχετικά με το πώς το φάσμα της επιστροφής του Τραμπ επηρέασε τις συναντήσεις και τις συμβουλές πολιτικής του ΔΝΤ, η κ. Γκεοργκίεβα δήλωσε ότι οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στην επίλυση των οικονομικών προβλημάτων που υπάρχουν.

«Το αίσθημα των μελών είναι ότι οι εκλογές είναι για τον αμερικανικό λαό», δήλωσε η Georgieva σε συνέντευξη Τύπου. «Αυτό που πρέπει να προσδιορίσουμε είναι ποιες είναι οι προκλήσεις και πώς το ΔΝΤ μπορεί να αντιμετωπίσει εποικοδομητικά αυτές τις προκλήσεις».

Η μείωση των επιτοκίων κατά μισή μονάδα από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ θα έπρεπε να σηματοδοτεί μια στιγμή «Goldilocks» για την ανάπτυξη των αναδυόμενων αγορών, καθώς οι συνθήκες χρηματοδότησης και οι πληθωριστικές νομισματικές πιέσεις χαλαρώνουν.

Αλλά τα μεγαλύτερα ελλείμματα των ΗΠΑ υπό την προεδρία Τραμπ έχουν ήδη κάνει κάποιους να ανησυχούν ότι το «πάρτι» θα μπορούσε να τελειώσει γρήγορα.

«Ένα μεγαλύτερο έλλειμμα σημαίνει αυξανόμενο χρέος, αυξανόμενο χρέος σημαίνει υψηλότερα μακροπρόθεσμα επιτόκια και αυτό μπορεί να σημαίνει επίσης ένα ισχυρό δολάριο ΗΠΑ», δήλωσε ο Τούρκος υπουργός Οικονομικών Mehmet Simsek κατά τη διάρκεια εκδήλωσης στο περιθώριο της συνάντησης.

«Τα υψηλά μακροπρόθεσμα επιτόκια στις ΗΠΑ και το ισχυρό δολάριο δεν εξυπηρετούν καλά τις αναδυόμενες αγορές», είπε. Οι ανησυχίες για έναν παγκόσμιο εμπορικό πόλεμο τύπου «tit-for-tat» που θα καθυστερήσει τη χαλάρωση των πληθωριστικών πιέσεων ήταν διάχυτες.

«Αν μια χώρα επιβάλει δασμούς, υποθέτουμε ότι οι άλλες χώρες δεν θα αντιδράσουν με αυτόν τον τρόπο – αλλά αν οι άλλες χώρες αντιδράσουν επιβάλλοντας δασμούς σε όλο τον κόσμο και έτσι έχουμε αυξημένες τιμές, η αποπληθωριστική διαδικασία θα μπορούσε να γίνει πρόκληση για τις κεντρικές τράπεζες του κόσμου», δήλωσε ο Lesetja Kganyago, διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Νότιας Αφρικής.

Ο πρόεδρος της διευθύνουσας επιτροπής του ΔΝΤ, ο υπουργός Οικονομικών της Σαουδικής Αραβίας Μοχάμεντ Αλ Τζαντάν, τόνισε τη συνεργασία του παρελθόντος με τις ρεπουμπλικανικές και δημοκρατικές διοικήσεις των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένης της κυβέρνησης Τραμπ, λέγοντας ότι «πρέπει να διασφαλίσουμε ότι θα συνεχίσουμε αυτόν τον διάλογο», κάτι που βρήκε σύμφωνους και άλλους στις συναντήσεις.

«Νομίζω ότι καταφέραμε να αντιμετωπίσουμε τόσα πολλά πράγματα, το COVID και τις γεωπολιτικές εντάσεις και τα πάντα», δήλωσε η υπουργός Οικονομικών της Αγκόλας Vera Daves de Sousa. «Κάθε πρόκληση είναι μια ευκαιρία για εμάς να αναδιοργανωθούμε για να μάθουμε να την αντιμετωπίζουμε».