Πρωταθλήτρια στην ακρίβεια στέγασης η Ελλάδα: Στην 3η θέση της ΕΕ στην αύξηση ενοικίων σύμφωνα με τη Eurostat – Η ακτινογραφία μιας κοινωνικής κρίσης

Σε ένα από τα πιο δυσεπίλυτα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα της χώρας εξελίσσεται η στεγαστική κρίση. Σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία της Eurostat, η Ελλάδα κατατάσσεται στην 3η θέση μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τον ρυθμό αύξησης των ενοικίων. Η εξέλιξη αυτή έρχεται να επιβεβαιώσει με τον πιο δραματικό τρόπο την καθημερινή πίεση που υφίστανται τα ελληνικά νοικοκυριά, οι νέοι και οι φοιτητές, καθώς η δυσαναλογία μεταξύ των ονομαστικών μισθών και του κόστους στέγασης διευρύνεται με γεωμετρική πρόοδο.

Η ακτινογραφία των στοιχείων της Eurostat

Τα στατιστικά δεδομένα της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Αρχής αποκαλύπτουν τη συστηματική απόκλιση της ελληνικής αγοράς ακινήτων από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο:

• Η τριάδα της ακρίβειας: Η Ελλάδα βρίσκεται σταθερά στο βάθρο των χωρών με τη μεγαλύτερη ετήσια αύξηση στα ενοίκια, ακολουθώντας μόνο χώρες με εντελώς διαφορετικό οικονομικό προφίλ, όπως η Εσθονία και η Λιθουανία.
• Η ψαλίδα με την ΕΕ: Ενώ ο μέσος όρος αύξησης των ενοικίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση των $27$ κρατών-μελών κινείται σε σχετικά ελεγχόμενα επίπεδα (περίπου στο $3\%$ με $4\%$ ετησίως), στην Ελλάδα οι αυξήσεις σε αστικά κέντρα όπως η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη και η Πάτρα αγγίζουν διψήφια ποσοστά, ξεπερνώντας κατά μέσο όρο το $8,5\%$ με $10\%$ σε ετήσια βάση για τις κατοικίες που απευθύνονται σε οικογένειες.
• Το κόστος υπερχρέωσης (Housing Cost Overburden): Η Ελλάδα καταλαμβάνει την αρνητική πρωτιά στην ΕΕ όσον αφορά το ποσοστό του πληθυσμού που δαπανά περισσότερο από το $40\%$ του διαθέσιμου εισοδήματός του για έξοδα στέγασης. Το ποσοστό αυτό στη χώρα μας ξεπερνά το $27\%$ του συνόλου των νοικοκυριών και αγγίζει το σοκαριστικό $74\%$ για όσους ζουν στο ενοίκιο.

Οι δομικές αιτίες της εκτόξευσης των τιμών

Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο, αλλά είναι το αποτέλεσμα μιας σειράς δομικών στρεβλώσεων που συσσωρεύτηκαν τα τελευταία χρόνια:

1. Η έκρηξη της βραχυχρόνιας μίσθωσης (Short-term Rentals): Η ανεξέλεγκτη εξάπλωση πλατφορμών τύπου Airbnb αφαίρεσε δεκάδες χιλιάδες ακίνητα από την αγορά της μακροχρόνιας, παραδοσιακής μίσθωσης. Ολόκληρες γειτονιές στο κέντρο της Αθήνας και σε τουριστικές περιοχές έχουν μετατραπεί σε «ξενοδοχεία», οδηγώντας τα ενοίκια των εναπομεινάντων διαμερισμάτων στα ύψη.
2. Το πρόγραμμα Golden Visa: Η εισροή ξένων κεφαλαίων για την απόκτηση άδειας διαμονής μέσω αγοράς ακινήτων συμπαρέσυρε τις τιμές πώλησης, γεγονός που με τη σειρά του οδήγησε σε αυτόματη αναπροσαρμογή των απαιτήσεων των ιδιοκτητών για τα ενοίκια.
3. Τα «κλειστά» ακίνητα: Υπολογίζεται ότι εκατοντάδες χιλιάδες διαμερίσματα παραμένουν κλειστά και εκτός αγοράς. Πρόκειται για ακίνητα που βρίσκονται στα χέρια τραπεζών και funds (λόγω κόκκινων δανείων), ή ακίνητα που χρήζουν δαπανηρής ανακαίνισης την οποία οι ιδιοκτήτες τους αδυνατούν να χρηματοδοτήσουν.
4. Η παντελής απουσία κοινωνικής κατοικίας: Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου το κράτος παρεμβαίνει ρυθμιστικά προσφέροντας προσιτή στέγη, στην Ελλάδα δεν υφίσταται ουσιαστικός πυλώνας κοινωνικής ή δημόσιας κατοικίας, αφήνοντας τη ρύθμιση των τιμών αποκλειστικά στους κανόνες της ελεύθερης αγοράς.