Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας: Από αύριο η πλήρης εφαρμογή σε λιανεμπόριο και βιομηχανία – Τι ισχύει για τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις Σταδιακή επέκταση σε όλους τους τομείς

Με σταθερό ρυθμό προχωρά ο σχεδιασμός του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης για τη σταδιακή επέκταση της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας σε όλους τους τομείς της επαγγελματικής δραστηριότητας.

Μετά την υλοποίηση του μέτρου σε τράπεζες, μεγάλα σούπερ-μάρκετ, ασφαλιστικές εταιρίες, εταιρίες security και ΔΕΚΟ, η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας τίθεται, από την 1η Ιουλίου 2024, σε πλήρη εφαρμογή στο λιανεμπόριο και στη βιομηχανία, που έχουν ήδη ενταχθεί στο μέτρο από την 1η Ιανουαρίου 2024. Με βάση τον προγραμματισμό, από το Φθινόπωρο του 2024, η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας αναμένεται να επεκταθεί στους κλάδους του τουρισμού και του επισιτισμού.

Κεραμέως: Με την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας καταπολεμώνται φαινόμενα αδήλωτης και υποδηλωμένης εργασίας

Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, δηλώνει ότι η πλήρης εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας στους κλάδους της βιομηχανίας και του λιανεμπορίου συνιστά ένα σημαντικό βήμα για την εργασιακή καθημερινότητα στη χώρα μας και την ορθή εφαρμογή του εργατικού δικαίου.

Όπως αναφέρει, «μέσα σε ένα επιχειρηματικό περιβάλλον, που γνωρίζει σημαντική ανάπτυξη, είναι σημαντικό να θωρακίσουμε τα δικαιώματα των εργαζομένων, βελτιώνοντας την εργασιακή τους καθημερινότητα και εξασφαλίζοντας την ακέραια καταβολή των δεδουλευμένων τους, διασφαλίζοντας παράλληλα υγιείς όρους ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων. Με την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας καταπολεμώνται φαινόμενα αδήλωτης και υποδηλωμένης εργασίας και εισφοροδιαφυγής, που πλήττουν πρωτίστως τους εργαζόμενους και τις συνεπείς επιχειρήσεις και υπονομεύουν τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος της χώρας. Το μέτρο εφαρμόζεται ήδη με επιτυχία σε εργαζόμενους τραπεζών, μεγάλων σούπερ-μάρκετ, ασφαλιστικών εταιριών, εταιριών security και ΔΕΚΟ και πρόκειται να επεκταθεί σταδιακά στο σύνολο των επιχειρήσεων της χώρας».

Τι ισχύει

Πλέον, οι εν λόγω επιχειρήσεις υποχρεούνται να διαθέτουν και να ενεργοποιούν σύστημα Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας για το σύνολο των εργαζομένων τους, με σχέση εξαρτημένης εργασίας, οι οποίοι απασχολούνται με φυσική παρουσία στον χώρο παροχής εργασίας της επιχείρησης, περιλαμβανομένων των εργαζομένων που απασχολούνται στις ανωτέρω επιχειρήσεις, μέσω δανεισμού.

Με την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας εξασφαλίζεται η παρακολούθηση του πραγματικού χρόνου εργασίας, καταπολεμώντας τις καταχρηστικές πολιτικές των αδήλωτων υπερωριών και των παράνομων μεταβολών και υπερβάσεων του εργασιακού χρόνου.

Έτσι, αν κατά τον έλεγχο διαπιστωθεί ότι ο εργαζόμενος έχει ξεκινήσει την απασχόλησή του στις κτιριακές εγκαταστάσεις του εργοδότη του, χωρίς να υφίσταται σήμανση της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, επιβάλλονται διοικητικά πρόστιμα και κυρώσεις από τους Επιθεωρητές Εργασίας.

Το ίδιο θα συμβεί, εάν διαπιστωθεί ότι ο εργαζόμενος έχει «νόθα» σήμανση της Κάρτας του, με την οποία δηλώνει δήθεν την αποχώρησή του από την επιχείρηση, ενώ, στην πραγματικότητα, εξακολουθεί να εργάζεται, πραγματοποιώντας αδήλωτη υπερωριακή απασχόληση.

Σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας, η καθολική εφαρμογή της έχει πολλαπλά οφέλη για την αγορά εργασίας, καθώς διασφαλίζονται τα δικαιώματα των εργαζομένων, ενισχύεται ο υγιής ανταγωνισμός και εξασφαλίζεται η βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος.

Παράλληλα, η χρήση της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, εκτός από διαφάνεια στον χρόνο εργασίας, που οδηγεί στις σωστές και νόμιμες αμοιβές, απλουστεύει ταυτόχρονα τις αναγγελτικές διαδικασίες στο Πληροφοριακό Σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ II».

Έτσι, για όποιον εργοδότη ισχύει η υποχρεωτική εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, θα έχει, από 1/7/2024, τη δυνατότητα να επιλέγει το απολογιστικό σύστημα αναγγελίας των μεταβολών ωραρίου, υπερωριών και της οργάνωσης του χρόνου εργασίας.

Συγκεκριμένα, με το άρθρο 22 του ν. 5053/2023, εισήχθη η δυνατότητα για τις επιχειρήσεις που έχουν ενταχθεί στον Μηχανισμό της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, εφόσον το επιθυμούν, να μην καταχωρίζουν εκ των προτέρων τις αλλαγές ή την τροποποίηση του ωραρίου εργασίας ή της οργάνωσης του χρόνου εργασίας ή την υπερωριακή απασχόληση, πριν από την έναρξη πραγματοποίησής τους, αφαιρώντας έτσι σημαντικό γραφειοκρατικό βάρος.

Εφόσον, λοιπόν, οι επιχειρήσεις κάνουν χρήση αυτής της επιλογής, υποχρεούνται:

α) Να δηλώνουν έως και την τελευταία ημέρα του τρέχοντος ημερολογιακού μήνα στην «ψηφιακή δήλωση επιλογής προαναγγελτικού ή απολογιστικού συστήματος καταχώρισης αλλαγών ωραρίου, οργάνωσης χρόνου εργασίας και υπερωριών» ότι, για τον επόμενο μήνα, επιλέγουν να καταχωρίσουν τις αλλαγές του ωραρίου εργασίας ή της οργάνωσης του χρόνου εργασίας και των υπερωριών, απολογιστικά εντός του ίδιου μήνα.

β) Να καταχωρίζουν τις σχετικές αλλαγές έως τη λήξη του επόμενου ημερολογιακού μήνα από τον μήνα πραγματοποίησής τους.

Οι επιχειρήσεις που υποχρεωτικά έχουν ενταχθεί στην εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας και μόνο μπορούν να επιλέγουν κάθε μήνα διαφορετικό σύστημα (είτε προαναγγελτικό είτε απολογιστικό). Ωστόσο, δεν επιτρέπεται η συνδυαστική εφαρμογή των δύο συστημάτων εντός του ίδιου μήνα.

Στην περίπτωση απολογιστικής δήλωσης απαιτείται ένας αρχικός προαναγγελτικός προγραμματισμός της οργάνωσης του χρόνου εργασίας των εργαζομένων από τις επιχειρήσεις (π.χ σε επίπεδο εβδομάδας ή μήνα).

Ευνόητο είναι ότι οι επιχειρήσεις/εργοδότες που έχουν επιλέξει το απολογιστικό σύστημα, έχουν τη δυνατότητα, εφόσον το επιθυμούν, να επανέλθουν στο προαναγγελτικό σύστημα, αλλά και πάλι θα πρέπει να μπουν στο Πληροφοριακό Σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ» και να το δηλώσουν, πριν από την έναρξη του ημερολογιακού μήνα κατά τον οποίο θέλουν να επανέλθουν στην προαναγγελτική διαδικασία.

Σε κάθε περίπτωση, η απολογιστική αυτή δυνατότητα δεν δίνεται για όλες τις άλλες επιχειρήσεις που δεν έχουν ακόμη ενταχθεί στην υποχρεωτική εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας και, συνεπώς, θα συνεχίσουν να δηλώνουν υποχρεωτικά προαναγγελτικά τις μεταβολές του εργασιακού χρόνου ως προς τα ωράρια και την οργάνωση, καθώς και τις υπερωρίες.

Οι χρήστες του απολογιστικού συστήματος πρέπει να προσέξουν, καθώς, σε περίπτωση αναντιστοιχίας της πραγματικής απασχόλησης με τη σχετική σήμανση της Κάρτας, επιβάλλεται στον εργοδότη το νομίμως προβλεπόμενο πρόστιμο ανά εργαζόμενο, στην Ψηφιακή Κάρτα του οποίου δεν είναι δυνατή η ανωτέρω αντιστοίχιση.

Περιπτώσεις δικαιολογημένης μη σήμανσης της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας
Όπως επισημαίνεται στην από 21/6/2024 εγκύκλιο του υπουργείου Εργασίας, παρότι η σήμανση της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας αποτελεί υποχρέωση όλων των εργαζομένων που απασχολούνται με φυσική παρουσία στον χώρο παροχής εργασίας της επιχείρησης, υπάρχουν περιπτώσεις, όπου η μη σήμανση θεωρείται δικαιολογημένη και, σε περίπτωση ελέγχου από τους Επιθεωρητές Εργασίας, δεν επιφέρει κυρώσεις.

Οι περιπτώσεις αυτές εξειδικεύονται ως εξής:

I. Εργαζόμενοι με τηλεργασία
Στην παρούσα φάση, ο Μηχανισμός της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας εφαρμόζεται μόνο για εργαζόμενους με φυσική παρουσία στον χώρο που έχει τις κτιριακές της εγκαταστάσεις η επιχείρηση και, συνεπώς, οι εργαζόμενοι που εργάζονται με τηλεργασία δεν έχουν ακόμη υποχρέωση για σήμανση της Ψηφιακής Κάρτας κατά τις ημέρες που εργάζονται με το συγκεκριμένο σύστημα οργάνωσης του χρόνου εργασίας.

Επομένως, αν η επιχείρηση έχει υποβάλει δήλωση ψηφιακής οργάνωσης του χρόνου εργασίας, στην οποία, κατά συγκεκριμένη χρονική περίοδο ή κατά συγκεκριμένες ημέρες απασχόλησης εντός της εβδομάδας, οι εργαζόμενοι εμφανίζονται σε τηλεργασία, η μη σήμανση της Κάρτας τους, κατά τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο ή κατά τις συγκεκριμένες ημέρες απασχόλησης εντός της εβδομάδας, θεωρείται δικαιολογημένη και δεν επιφέρει κυρώσεις.

Ωστόσο, υπάρχει και η περίπτωση όπου κάποιοι εργαζόμενοι επιθυμούν να εργαστούν με φυσική παρουσία ορισμένο χρονικό διάστημα μιας ημέρας και με τηλεργασία κατά το υπόλοιπο χρονικό διάστημα της ίδιας ημέρας.

Στο Πληροφοριακό Σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ II» δίνεται η δυνατότητα πολλαπλού χαρακτηρισμού εντός της ίδιας ημέρας για την περίπτωση όπου κάποιος δεν ξεκινά ή δεν ολοκληρώνει την εργασία του στον ίδιο τόπο παροχής εργασίας.

Στην περίπτωση αυτή, αν π.χ. ένας εργαζόμενος ξεκινήσει να εργάζεται με τηλεργασία και ολοκληρώσει την εργασία του με φυσική παρουσία στον τόπο παροχής εργασίας της επιχείρησης ή το αντίστροφο, οφείλει κατά την είσοδο και κατά την έξοδο από τον χώρο παροχής εργασίας με φυσική παρουσία να σημάνει την Ψηφιακή Κάρτα.