“Σεισμός” στο ασφαλιστικό: Το 2025 καταγράφεται ως χρονιά-ορόσημο με 225.803 αιτήσεις συνταξιοδότησης, την ώρα που το δημογραφικό χτυπά “κόκκινο” – Γιατί το ασφαλιστικό σύστημα εισέρχεται σε μια κρίσιμη δεκαετία;

Ένα πρωτοφανές κύμα αποχωρήσεων από την εργασία αποτυπώνεται στα στοιχεία του πληροφοριακού συστήματος ΑΤΛΑΣ, με το 2025 να εξελίσσεται στη χρονιά των απόλυτων ρεκόρ για το ασφαλιστικό σύστημα. Η μαζική φυγή ασφαλισμένων που έχουν θεμελιώσει δικαίωμα σύνταξης όχι μόνο δεν υποχωρεί, αλλά εντείνεται με ταχύ ρυθμό, αυξάνοντας δραματικά τις πιέσεις στον e-ΕΦΚΑ.

Η γενιά των λεγόμενων «baby boomers» φτάνει πλέον συλλογικά στο τέλος του εργασιακού της βίου, πυροδοτώντας μια ιστορική έκρηξη αιτήσεων συνταξιοδότησης. Παράλληλα, χιλιάδες εργαζόμενοι επιλέγουν να αποχωρήσουν προληπτικά, επιδιώκοντας να «κλειδώσουν» δικαιώματα πριν από ενδεχόμενες μελλοντικές αλλαγές στα όρια ηλικίας.

Ρεκόρ αιτήσεων – Ιστορικά υψηλά νούμερα

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της έκθεσης ΑΤΛΑΣ, μέσα στο 2025 καταγράφηκαν 225.803 αιτήσεις συνταξιοδότησης, αριθμός που ξεπερνά κάθε προηγούμενο και αφήνει πίσω του τόσο το 2021 με 212.151 αιτήσεις όσο και το 2022 με 211.133. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη «έξοδο» που έχει γνωρίσει ποτέ το ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα.

Οι προβλέψεις δείχνουν ότι αυτή η τάση δεν θα κοπάσει σύντομα. Αντίθετα, εκτιμάται ότι θα διατηρηθεί έντονη τουλάχιστον έως το 2027, όταν και αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί η αποχώρηση από την αγορά εργασίας των γενεών που γεννήθηκαν τις δεκαετίες του ’50 και του ’60.

Όπως συμβαίνει διαχρονικά, ο Σεπτέμβριος αναδείχθηκε και φέτος ως ο μήνας αιχμής, καθώς τότε αποχωρούν κυρίως οι εκπαιδευτικοί, συμβάλλοντας καθοριστικά στην εκτόξευση των αιτήσεων.

Γιατί φεύγουν μαζικά οι ασφαλισμένοι

Οι ειδικοί συμφωνούν ότι πίσω από το φαινόμενο κρύβονται δύο βασικοί λόγοι. Ο πρώτος είναι ο διάχυτος φόβος για μελλοντική αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, λόγω της σύνδεσής τους με το προσδόκιμο ζωής μετά τα 65. Παρότι η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι δεν σχεδιάζονται άμεσες αλλαγές, η νομοθεσία προβλέπει επανεξέταση κάθε τρία χρόνια, γεγονός που ωθεί πολλούς να φύγουν όσο μπορούν.

Ο δεύτερος λόγος είναι το νέο καθεστώς απασχόλησης συνταξιούχων, το οποίο επιτρέπει πλέον την εργασία χωρίς περικοπή της σύνταξης. Για αρκετούς ασφαλισμένους, αυτό μετατρέπει τη συνταξιοδότηση σε μια οικονομικά πιο συμφέρουσα επιλογή από τη συνέχιση της πλήρους εργασίας.

Δημογραφική «νάρκη» κάτω από το σύστημα

Η μαζική αποχώρηση, σε συνδυασμό με τις δυσοίωνες δημογραφικές προβλέψεις, συνιστά μια πραγματική «νάρκη» για το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι, ακόμη κι αν βραχυπρόθεσμα δεν διαφανεί άμεσο πρόβλημα βιωσιμότητας, το ζήτημα θα αποτελέσει το μεγάλο στοίχημα των επόμενων δεκαετιών.

Η γήρανση του πληθυσμού, η συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού και η μείωση των γεννήσεων αλλάζουν ριζικά τα δεδομένα για την οικονομία και την κοινωνία. Ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων –η αναλογία όσων είναι άνω των 65 σε σχέση με τον πληθυσμό εργάσιμης ηλικίας– έχει αυξηθεί δραματικά τα τελευταία 20 χρόνια.

Μελέτες του ΟΟΣΑ προβλέπουν ότι μέχρι το 2050 η Ελλάδα θα υποστεί σημαντική μείωση στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, εξαιτίας της συρρίκνωσης του εργατικού δυναμικού. Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, έως τότε ο αριθμός των εργαζομένων θα έχει μειωθεί κατά περίπου 2 εκατομμύρια σε σχέση με το 2024, δηλαδή κατά 30%.

40 χρόνια δουλειάς και αυστηρά όρια

Το 2025 δεν καταγράφεται μόνο ως χρονιά μαζικής φυγής, αλλά και ως έτος με 236.637 νέες συντάξεις που απονεμήθηκαν από τον ΕΦΚΑ. Για τη λήψη πλήρους σύνταξης, οι ασφαλισμένοι πρέπει να συμπληρώνουν το 62ο έτος ηλικίας και 40 χρόνια ασφάλισης – ακόμη και με αναγνώριση πλασματικών ετών – ή εναλλακτικά το 67ο έτος.

Παρά τα αυστηρά όρια, υπάρχουν ακόμη έξι κατηγορίες ασφαλισμένων που διατηρούν δικαίωμα πρόωρης εξόδου, όπως μητέρες ανηλίκων, δημόσιοι υπάλληλοι γονείς και εργαζόμενοι σε βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, αξιοποιώντας τα μεταβατικά όρια ηλικίας έως το 2026.

Όλα τα στοιχεία δείχνουν ότι το ασφαλιστικό σύστημα εισέρχεται σε μια κρίσιμη δεκαετία, με το 2025 να αποτελεί το προοίμιο μιας βαθιάς και δύσκολης μετάβασης.