Σκιές παγκόσμιου εφιάλτη πάνω από τη Μέση Ανατολή: Οι ακραίες απαιτήσεις της Δύσης προς το Ιράν, το μπλόκο στα Στενά του Ορμούζ και ο φόβος για ενεργειακή κατάρρευση, λιμό και οικονομικό χάος που μπορεί να γονατίσει δισεκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον πλανήτη

Η κρίση στη Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια εξαιρετικά επικίνδυνη φάση, με τις σχέσεις Δύσης και Ιράν να βρίσκονται στο χειρότερο σημείο των τελευταίων ετών και τις γεωπολιτικές εντάσεις να απειλούν πλέον ανοιχτά την παγκόσμια οικονομική σταθερότητα. Σύμφωνα με την ανάλυση του Μάικ Άνταμς, η στρατηγική που ακολουθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι δυτικοί σύμμαχοι όχι μόνο δεν οδηγεί σε αποκλιμάκωση, αλλά ενδέχεται να πυροδοτήσει μια αλυσιδωτή κρίση χωρίς προηγούμενο.

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, το πιο κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα πετρελαίου στον κόσμο, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας. Η Ουάσινγκτον πιέζει για πλήρη περιορισμό των στρατηγικών δυνατοτήτων της Τεχεράνης, ζητώντας μεταξύ άλλων τον τερματισμό του πυρηνικού και πυραυλικού της προγράμματος, αλλά και τη διάλυση του δικτύου περιφερειακών συμμάχων που διατηρεί στην περιοχή.

Ωστόσο, η ιρανική πλευρά θεωρεί ότι οι συγκεκριμένες απαιτήσεις ισοδυναμούν ουσιαστικά με απαίτηση άνευ όρων συνθηκολόγησης. Η Τεχεράνη εμφανίζεται αποφασισμένη να μην παραδώσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ ούτε να αποδεχθεί περιορισμούς που –όπως εκτιμά– υπονομεύουν την εθνική της κυριαρχία και την αμυντική της αυτονομία.

Την ίδια ώρα, οι δημόσιες δηλώσεις περί επικείμενων συμφωνιών και αποκλιμάκωσης δημιουργούν, σύμφωνα με την ανάλυση, μια τεχνητή εικόνα αισιοδοξίας που στόχο έχει να αποτρέψει την εκτίναξη των διεθνών τιμών πετρελαίου και την πανικόβλητη αντίδραση των αγορών.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη νομική διάσταση της διαμάχης γύρω από τα Στενά του Ορμούζ. Η ιρανική πλευρά υποστηρίζει ότι μεγάλο μέρος του περάσματος βρίσκεται εντός των χωρικών υδάτων Ιράν και Ομάν, γεγονός που –κατά την Τεχεράνη– της δίνει δικαιώματα ελέγχου και επιτήρησης της περιοχής. Παράλληλα, η Δύση κατηγορείται για υποκρισία, καθώς επιβάλλει κυρώσεις και στρατιωτική πίεση στο Ιράν, ενώ ταυτόχρονα απαιτεί απρόσκοπτη ναυσιπλοΐα υπό δυτικούς όρους.

Στο μέτωπο του πυρηνικού προγράμματος, η Τεχεράνη επισημαίνει ότι παραμένει συμβαλλόμενο μέλος της Συνθήκης Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων (NPT), διατηρώντας –όπως τονίζει– το δικαίωμα εμπλουτισμού ουρανίου για ειρηνικούς σκοπούς. Αντίθετα, το Ισραήλ, που θεωρείται πως διαθέτει πυρηνικό οπλοστάσιο, δεν έχει υπογράψει τη συνθήκη, γεγονός που χρησιμοποιείται από το Ιράν ως επιχείρημα περί «δύο μέτρων και δύο σταθμών».

Οι οικονομικές επιπτώσεις μιας παρατεταμένης κρίσης εκτιμάται ότι θα είναι τεράστιες. Ήδη εκφράζονται φόβοι για σοβαρές ελλείψεις σε καύσιμα, κυρίως ντίζελ, με τις πρώτες πιέσεις να καταγράφονται σε ασιατικές χώρες που εξαρτώνται από τις θαλάσσιες μεταφορές ενέργειας. Αναλυτές προειδοποιούν ότι ενδεχόμενος αποκλεισμός των Στενών θα μπορούσε να οδηγήσει σε παγκόσμιο ενεργειακό σοκ, αλυσιδωτές αυξήσεις τιμών, κατάρρευση εφοδιαστικών αλυσίδων και κοινωνικές αναταραχές.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η κατάσταση κινδυνεύει να εξελιχθεί σε μια μακροχρόνια γεωπολιτική σύγκρουση φθοράς, όπου οι μεγαλύτερες συνέπειες δεν θα πλήξουν τις πολιτικές και οικονομικές ελίτ, αλλά τις κοινωνίες και κυρίως τις πιο αδύναμες οικονομικά χώρες του πλανήτη.

Η ανάλυση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η διεθνής κοινότητα βαδίζει σε εξαιρετικά λεπτές ισορροπίες, με τον κίνδυνο μιας ευρύτερης αποσταθεροποίησης να θεωρείται πλέον ορατός, εφόσον δεν υπάρξει ουσιαστική διπλωματική αποκλιμάκωσ