Στέλιος Καζαντζίδης: Η «φωνή» που έγινε η ζωή ενός ολόκληρου λαού – Από τη φτώχεια και την ξενιτιά στην αιώνια μνήμη και τη μυστική συμφωνία με το κοινό – Σαν σήμερα τα γενέθλια του σπουδαίου ερμηνευτή

Υπάρχουν καλλιτέχνες που αφήνουν πίσω τους τραγούδια. Και υπάρχουν εκείνοι που καταφέρνουν να γίνουν οι ίδιοι κομμάτι της ζωής ενός ολόκληρου λαού. Ο Στέλιος Καζαντζίδης ανήκει αναμφισβήτητα στη δεύτερη κατηγορία.

Ενενήντα πέντε χρόνια μετά τη γέννησή του, στις 29 Αυγούστου 1931, στη Νέα Ιωνία, το όνομά του εξακολουθεί να προκαλεί συγκίνηση. Η φωνή του συνδέθηκε με τη φτώχεια, τη μετανάστευση, τον χωρισμό, την αδικία, την προσφυγιά και τον καθημερινό αγώνα ανθρώπων που έβλεπαν στα τραγούδια του τη δική τους ιστορία.

ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΣΚΟΛΕΣ ΓΕΙΤΟΝΙΕΣ ΣΤΗΝ ΚΟΡΥΦΗ

Η ζωή του δεν ξεκίνησε μέσα στα φώτα της δημοσιότητας. Μεγάλωσε σε δύσκολες συνθήκες και από μικρός γνώρισε τη βιοπάλη. Εργάστηκε σε εργοστάσιο στη Νέα Ιωνία, ενώ παράλληλα προσπαθούσε να καλλιεργήσει το φυσικό του χάρισμα στη μουσική.

Η πρώτη επαγγελματική του εμφάνιση ήρθε στις αρχές της δεκαετίας του 1950 και το 1952 έκανε την πρώτη του ηχογράφηση στην Columbia. Η αρχική προσπάθεια δεν είχε την αναμενόμενη επιτυχία, όμως σύντομα ήρθαν οι μεγάλες επιτυχίες και μαζί τους η εκτόξευση της καριέρας του.

Από εκεί και πέρα, ο Καζαντζίδης άρχισε να αποκτά κάτι πολύ περισσότερο από δημοτικότητα: απέκτησε μια μοναδική σχέση εμπιστοσύνης με το κοινό.

Η ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΠΟΥ ΠΟΝΟΥΣΑΝ

Η ξενιτιά, ο καημός, η ανέχεια, ο χωρισμός και ο μόχθος δεν ήταν απλώς θεματολογία στα τραγούδια του. Ήταν εμπειρίες που χαρακτήρισαν μια ολόκληρη εποχή.

Ο Καζαντζίδης τραγουδούσε για ανθρώπους που έφευγαν στο εξωτερικό αναζητώντας μια καλύτερη ζωή, για οικογένειες που έμεναν πίσω και για εργαζόμενους που πάλευαν καθημερινά να σταθούν όρθιοι.

Η ιδιαίτερη χροιά της φωνής του έκανε αυτές τις ιστορίες να ακούγονται προσωπικές. Ίσως γι’ αυτό και εκατομμύρια άνθρωποι ένιωθαν ότι, όταν τραγουδούσε, μιλούσε απευθείας για εκείνους.

Η ΜΑΡΙΝΕΛΛΑ ΚΑΙ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ

Στα μέσα της δεκαετίας του 1950 ήρθε η γνωριμία του με τη Μαρινέλλα στη Θεσσαλονίκη. Η συνεργασία τους εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά δίδυμα του ελληνικού λαϊκού τραγουδιού.

Για περίπου μία δεκαετία οι δύο καλλιτέχνες εμφανίστηκαν μαζί σε σημαντικά κέντρα και ερμήνευσαν δημιουργίες σπουδαίων συνθετών και στιχουργών. Η καλλιτεχνική τους πορεία συνδέθηκε με μια ολόκληρη εποχή του ελληνικού τραγουδιού.

Η σχέση τους πέρασε και στην προσωπική ζωή, καθώς παντρεύτηκαν το 1966, αν και ο γάμος τους δεν κράτησε. Η καλλιτεχνική τους συνεργασία, όμως, είχε ήδη αφήσει ανεξίτηλο αποτύπωμα.

ΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ ΔΙΠΛΑ ΤΟΥ

Η διαδρομή του Καζαντζίδη συνδέθηκε με κορυφαία ονόματα της ελληνικής μουσικής. Τσιτσάνης, Παπαϊωάννου, Χιώτης, Καλδάρας, Θεοδωράκης, Χατζιδάκις, Ξαρχάκος, Λοΐζος, Λεοντής και πολλοί ακόμη έγραψαν τραγούδια που πέρασαν στη φωνή του.

Έτσι δημιουργήθηκε ένα τεράστιο ρεπερτόριο που δεν περιορίστηκε σε μία γενιά. Τα τραγούδια του συνέχισαν να ακούγονται και μετά τον θάνατό του, διατηρώντας τη δύναμή τους.

Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΠΟΥ ΣΟΚΑΡΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ

Το 1965, ενώ βρισκόταν σε περίοδο μεγάλης καλλιτεχνικής ακμής, πήρε μια απόφαση που για τα δεδομένα της εποχής έμοιαζε αδιανόητη: αποχώρησε από τα νυχτερινά κέντρα.

Δεν επέστρεψε στις ζωντανές εμφανίσεις με τον τρόπο που το κοινό είχε συνηθίσει. Η επαφή του με τον κόσμο συνεχίστηκε κυρίως μέσα από τις ηχογραφήσεις του.

Η επιλογή του αυτή δεν εξαφάνισε τον Καζαντζίδη. Αντίθετα, η απόσταση από τη σκηνή έκανε τον μύθο του ακόμη μεγαλύτερο.

Η ΜΑΚΡΑ ΣΙΩΠΗ ΚΑΙ Η ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΜΕ ΤΗ ΔΙΣΚΟΓΡΑΦΙΑ

Η σχέση του με τη δισκογραφία πέρασε επίσης από μεγάλες εντάσεις. Μετά το άλμπουμ «Υπάρχω» το 1975 ακολούθησε μια μακρά περίοδος αποχής από τις ηχογραφήσεις.

Η επιστροφή του ήρθε το 1987, ύστερα από περίπου δώδεκα χρόνια. Ακόμη και μετά από τόσο μεγάλο διάστημα απουσίας, η απήχησή του παρέμενε ισχυρή.

Αυτό ήταν ίσως ένα από τα μεγαλύτερα παράδοξα της πορείας του: ένας καλλιτέχνης που απομακρυνόταν από τη σκηνή και τη δισκογραφία εξακολουθούσε να βρίσκεται βαθιά μέσα στη συνείδηση του κοινού.

Η «ΜΥΣΤΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ» ΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ίδιος είχε περιγράψει τη σχέση του με τους ακροατές του ως μια ιδιαίτερη, σχεδόν άγραφη συμφωνία.

Δεν επρόκειτο απλώς για θαυμασμό ενός τραγουδιστή. Ήταν η αίσθηση ότι τα τραγούδια του έδιναν φωνή σε όσα πολλοί άνθρωποι δεν μπορούσαν να εκφράσουν.

Σε παλαιότερη συνέντευξή του είχε μιλήσει χαρακτηριστικά για αυτή τη σχέση, υποστηρίζοντας ότι η φωνή και το όνομά του δεν ξεχάστηκαν παρά την απομάκρυνσή του από το προσκήνιο.

Και ίσως εκεί βρίσκεται το πραγματικό μυστικό της διαχρονικότητάς του.

«ΥΠΑΡΧΩ» – ΕΝΑ ΟΝΟΜΑ ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΔΗΛΩΣΗ

Το 1975 κυκλοφόρησε ο δίσκος «Υπάρχω», ένας τίτλος που έμελλε να αποκτήσει ιδιαίτερο συμβολισμό.

Ο Καζαντζίδης συνέδεσε τότε την παρουσία του ως καλλιτέχνη με την αγάπη και την αποδοχή του κόσμου. Η λογική ήταν απλή αλλά βαθιά: όσο υπάρχουν άνθρωποι που αναγνωρίζουν στα τραγούδια του τους δικούς τους καημούς, τόσο ο ίδιος θα εξακολουθεί να «υπάρχει».

Και τελικά αυτό ακριβώς συνέβη.

Η ΦΩΝΗ ΠΟΥ ΔΕΝ ΣΙΩΠΗΣΕ ΠΟΤΕ

Ο Στέλιος Καζαντζίδης έφυγε από τη ζωή στις 14 Σεπτεμβρίου 2001, σε ηλικία 70 ετών.

Όμως ο θάνατός του δεν σήμανε το τέλος της παρουσίας του.

Τα τραγούδια του εξακολουθούν να ακούγονται, οι στίχοι του συνεχίζουν να θυμίζουν μια Ελλάδα που έζησε φτώχεια, μετανάστευση και αγώνα και η φωνή του παραμένει αναγνωρίσιμη από τις πρώτες κιόλας νότες.

Για πολλούς, ο Καζαντζίδης δεν ήταν απλώς ένας σπουδαίος τραγουδιστής. Ήταν ο άνθρωπος που τραγούδησε όσα έζησαν οι ίδιοι.

Και ίσως γι’ αυτό, τόσα χρόνια μετά, ο Στέλιος Καζαντζίδης εξακολουθεί να «υπάρχει». Όχι μόνο μέσα από τους δίσκους του, αλλά μέσα στις αναμνήσεις και στις ζωές των ανθρώπων που μεγάλωσαν με τη φωνή του.