Στο έλεος της φωτιάς η πατρίδα μας: Στην Ελλάδα έχει καεί η μεγαλύτερη επιφάνεια σε σύγκριση με κάθε άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης-Όλα λάθος στην πρόληψη και την κατάσβεση πυρκαγιών από το επιτελικό κράτος του Μητσοτάκη!- Πάνω από 5 εκατομμύρια στρέμματα δάσους έχουν γίνει στάχτη από το 2019 μέχρι σήμερα!

Οι καμένες εκτάσεις δεν αποτελούν μόνο μια περιβαλλοντική πληγή, αλλά μια βαριά κληρονομιά που θα επηρεάσει την καθημερινότητα όλων των Ελλήνων, ανεξαρτήτως εισοδήματος, για πολλά χρόνια.

Στο έλεος της φωτιάς η πατρίδα μας: Στην Ελλάδα έχει καεί η μεγαλύτερη επιφάνεια σε σύγκριση με κάθε άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης-Όλα λάθος στην πρόληψη και την κατάσβεση πυρκαγιών από το επιτελικό κράτος του Μητσοτάκη!- Πάνω από 5 εκατομμύρια στρέμματα δάσους έχουν γίνει στάχτη από το 2019 μέχρι σήμερα!

Οι καταστροφικές πυρκαγιές που έπληξαν την Κρήτη, την Πάρο και το Πόρτο Γερμενό επανέφεραν με δραματικό τρόπο στο προσκήνιο τις χρόνιες αδυναμίες του κρατικού μηχανισμού στην πρόληψη και την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών. Οι εικόνες με τα πύρινα μέτωπα να καταπίνουν δάση, περιουσίες και καλλιέργειες, αλλά και οι μαρτυρίες κατοίκων για καθυστερήσεις, ελλιπή προετοιμασία και εξαντλημένα μέσα πυρόσβεσης, αναζωπύρωσαν τη δημόσια συζήτηση για τις ευθύνες και τα διαχρονικά κενά του συστήματος πολιτικής προστασίας.

Πίσω από τις φλόγες δεν κρύβονται μόνο οι ακραίες καιρικές συνθήκες, αλλά και μια πραγματικότητα που επαναλαμβάνεται σχεδόν κάθε καλοκαίρι: ανεπαρκής πρόληψη, ελλείψεις σε προσωπικό και εξοπλισμό, δυσκολίες στον επιχειρησιακό συντονισμό και τεράστιες οικολογικές και οικονομικές απώλειες που αφήνουν βαθύ αποτύπωμα στις τοπικές κοινωνίες.

Τα δεδομένα των καταστροφών

Κρήτη: Το νησί βρέθηκε αντιμέτωπο με γιγαντιαία πύρινα μέτωπα, ιδιαίτερα στις περιοχές του Ρεθύμνου και της Πρέβελης, όπου δεκάδες χιλιάδες στρέμματα παραδόθηκαν στις φλόγες. Η καταστροφή άφησε πίσω της καμένη γη, κατεστραμμένες αγροτικές εκμεταλλεύσεις και σοβαρά ερωτήματα για την επάρκεια των μέτρων πρόληψης και άμεσης επέμβασης.

Πάρος: Η μεγάλη δασική πυρκαγιά δοκίμασε τις αντοχές των τοπικών δυνάμεων πυρόσβεσης και ανέδειξε για ακόμη μία φορά την ευαλωτότητα των νησιωτικών περιοχών, όπου οι ισχυροί άνεμοι μπορούν μέσα σε ελάχιστο χρόνο να μετατρέψουν μια μικρή εστία σε ανεξέλεγκτη καταστροφή.

Πόρτο Γερμενό: Το πύρινο μέτωπο εξελίχθηκε ανεξέλεγκτα, καταστρέφοντας κατοικίες και προκαλώντας σοβαρές ζημιές ακόμη και σε πυροσβεστικά οχήματα που επιχειρούσαν στην πρώτη γραμμή. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν επιχειρήσεις απεγκλωβισμού κατοίκων και επισκεπτών από τη θάλασσα με τη συνδρομή του Λιμενικού Σώματος και της Πυροσβεστικής.

Η Ελλάδα στις πρώτες θέσεις της καταστροφής στην Ευρώπη

Τα επίσημα στοιχεία της ευρωπαϊκής υπηρεσίας Copernicus (EFFIS) επιβεβαιώνουν την ιδιαίτερα δυσμενή θέση της χώρας. Αναλογικά με τη συνολική της έκταση, η Ελλάδα καταγράφει μία από τις χειρότερες επιδόσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς τις καμένες εκτάσεις, στοιχείο που αποτυπώνει το μέγεθος της περιβαλλοντικής κρίσης αλλά και τις διαχρονικές αδυναμίες στη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών.

Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι. Από το 2019 έως σήμερα, οι συνολικές καμένες εκτάσεις προσεγγίζουν ή και ξεπερνούν τα πέντε εκατομμύρια στρέμματα, έκταση που αντιστοιχεί περίπου στο 3,8% της συνολικής επιφάνειας της χώρας. Πρόκειται για ένα ποσοστό πρωτοφανές για ευρωπαϊκό κράτος, με συνέπειες που εκτείνονται πολύ πέρα από την απώλεια δασικών οικοσυστημάτων.

Οι χρονιές των αρνητικών ρεκόρ

Το 2021 και το 2023 καταγράφηκαν ως δύο από τις πιο εφιαλτικές χρονιές των τελευταίων δεκαετιών.

Το καλοκαίρι του 2021 η Βόρεια Εύβοια βίωσε μία από τις μεγαλύτερες φυσικές καταστροφές της σύγχρονης ιστορίας της χώρας, με περισσότερα από 520.000 στρέμματα να μετατρέπονται σε στάχτη, αλλάζοντας οριστικά το φυσικό τοπίο και την οικονομία ολόκληρης της περιοχής.

Ακόμη πιο δραματική υπήρξε η κατάσταση το 2023, όταν η πυρκαγιά στον Έβρο και το Δάσος της Δαδιάς κατέκαψε περισσότερα από 900.000 στρέμματα. Η συγκεκριμένη φωτιά καταγράφηκε επισήμως ως η μεγαλύτερη μεμονωμένη δασική πυρκαγιά στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκαλώντας τεράστια απώλεια φυσικού πλούτου και βιοποικιλότητας.

Δυστυχώς, ούτε το 2026 φαίνεται να ανακόπτει αυτή την καταστροφική πορεία. Οι μεγάλες πυρκαγιές του Ιουλίου στο νότιο Ρέθυμνο της Κρήτης αποτέφρωσαν περίπου 45.000 στρέμματα μέσα σε ελάχιστες ημέρες, ενεργοποιώντας εκ νέου το σύστημα ταχείας χαρτογράφησης του Copernicus και επιβεβαιώνοντας ότι η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται σε διαρκή κατάσταση συναγερμού.

Στο έλεος της φωτιάς η πατρίδα μας: Στην Ελλάδα έχει καεί η μεγαλύτερη επιφάνεια σε σύγκριση με κάθε άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης-Όλα λάθος στην πρόληψη και την κατάσβεση πυρκαγιών από το επιτελικό κράτος του Μητσοτάκη!- Πάνω από 5 εκατομμύρια στρέμματα δάσους έχουν γίνει στάχτη από το 2019 μέχρι σήμερα!

Δομικές αδυναμίες απέναντι στις πυρκαγιές νέας γενιάς

Οι αναλύσεις των ειδικών, σε συνδυασμό με τα στατιστικά στοιχεία του Πυροσβεστικού Σώματος, αναδεικνύουν ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο που πλέον φαίνεται να ξεπερνά τις δυνατότητες του κρατικού μηχανισμού. Όταν μια πυρκαγιά δεν περιοριστεί στα πρώτα κρίσιμα λεπτά, εξελίσσεται συχνά σε ανεξέλεγκτο μέτωπο, καταστρέφοντας ολόκληρα δασικά συμπλέγματα και εκατοντάδες κατοικίες.

Η βασική αδυναμία εντοπίζεται στην πρόληψη. Παρά τις κυβερνητικές εξαγγελίες και τα μεγάλα χρηματοδοτικά προγράμματα, όπως το πρόγραμμα «ΑΙΓΙΣ», η έμφαση εξακολουθεί να δίνεται κυρίως στην καταστολή των πυρκαγιών, ενώ οι παρεμβάσεις για τον καθαρισμό των δασών, τη δημιουργία αντιπυρικών ζωνών και τη συστηματική διαχείριση της δασικής βλάστησης παραμένουν ανεπαρκείς.

Η εποχή των Mega-πυρκαγιών

Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 μέχρι σήμερα, οι πυρκαγιές που ξεπερνούν τα 2.000 στρέμματα αυξάνονται με σταθερό ρυθμό. Η εξέλιξη αυτή αποδεικνύει ότι όταν χαθεί η δυνατότητα άμεσης επέμβασης στην αρχική φάση, η εξέλιξη της φωτιάς γίνεται εξαιρετικά δύσκολο να ανακοπεί.

Ταυτόχρονα, η κλιματική κρίση δημιουργεί ένα εντελώς νέο περιβάλλον κινδύνου. Οι λεγόμενες πυρκαγιές «έκτης γενιάς» αναπτύσσουν ακραία θερμικά φορτία, δημιουργούν το δικό τους μικροκλίμα και εξαπλώνονται με ταχύτητες που συχνά υπερβαίνουν τις επιχειρησιακές δυνατότητες ακόμη και των πλέον σύγχρονων εναέριων και επίγειων μέσων πυρόσβεσης.

Οι συνέπειες δεν τελειώνουν όταν σβήσουν οι φλόγες

Το πραγματικό κόστος αυτής της διαρκούς καταστροφής δεν αποτυπώνεται μόνο στους χάρτες των καμένων εκτάσεων. Εκφράζεται μέσα από τη μόνιμη αλλοίωση του μικροκλίματος, τη διάβρωση των εδαφών, την αύξηση του κινδύνου πλημμυρών, την ερημοποίηση ολόκληρων περιοχών και την ανυπολόγιστη απώλεια βιοποικιλότητας.

Ενδεικτικό είναι ότι μέσα στα τελευταία επτά χρόνια έχει καεί περίπου το ένα τρίτο των δασών της Αττικής, γεγονός που επηρεάζει ήδη την ποιότητα ζωής εκατομμυρίων πολιτών. Παράλληλα, οι τοπικές οικονομίες αποδυναμώνονται, ο πρωτογενής τομέας δέχεται ισχυρό πλήγμα, ο τουρισμός επηρεάζεται και οι κοινωνικές ανισότητες διευρύνονται.

Οι πυρκαγιές, επομένως, δεν αποτελούν ένα πρόσκαιρο καλοκαιρινό φαινόμενο. Οι συνέπειές τους θα συνοδεύουν τη χώρα για δεκαετίες και θα επηρεάσουν κάθε πτυχή της ζωής των πολιτών. Εάν δεν αλλάξει ριζικά η στρατηγική πρόληψης, διαχείρισης και προστασίας των δασικών οικοσυστημάτων, η Ελλάδα κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με ακόμη πιο οδυνηρές καταστροφές τα επόμενα χρόνια, όταν πλέον η αποκατάσταση πολλών από τις απώλειες θα είναι πρακτικά αδύνατη.