Συμφωνία της Μέκκας: Βάσει όσων συμφωνήθηκαν με τον Ερντογάν, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν θα πολεμήσουν στο πλευρό των Τούρκων σε περίπτωση πολεμικής σύρραξης Ελλάδας-Τουρκίας!- Μήπως ήρθε η ώρα να…μαζέψουμε τους Patriot από το Ριάντ;

Η πρόσφατη υπογραφή της τριμερούς αμυντικής συμφωνίας μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν στη Μέκκα δημιουργεί ένα πρωτοφανές γεωπολιτικό παράδοξο για την ελληνική εξωτερική πολιτική και φέρνει εκ νέου στο προσκήνιο σοβαρά ερωτήματα για τους χειρισμούς της Αθήνας.

Συμφωνία της Μέκκας: Βάσει όσων συμφωνήθηκαν με τον Ερντογάν, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν θα πολεμήσουν στο πλευρό των Τούρκων σε περίπτωση πολεμικής σύρραξης Ελλάδας-Τουρκίας!- Μήπως ήρθε η ώρα να…μαζέψουμε τους Patriot από το Ριάντ;

Συμφωνία της Μέκκας: Βάσει όσων συμφωνήθηκαν με τον Ερντογάν, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν θα πολεμήσουν στο πλευρό των Τούρκων σε περίπτωση πολεμικής σύρραξης Ελλάδας-Τουρκίας!- Μήπως ήρθε η ώρα να…μαζέψουμε τους Patriot από το Ριάντ;

Η νέα συμφωνία δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη διπλωματική συνεννόηση μεταξύ τριών μουσουλμανικών χωρών. Η συμπερίληψη ρήτρας συλλογικής άμυνας —στη λογική του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ— σηματοδοτεί ότι το Ριάντ και το Ισλαμαμπάντ αναλαμβάνουν την υποχρέωση να αντιμετωπίζουν μια επίθεση εναντίον της Άγκυρας ως επίθεση εναντίον των ίδιων.

Πρόκειται για μια εξέλιξη που αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για την Ελλάδα, καθώς η Τουρκία δεν είναι απλώς μια περιφερειακή δύναμη με την οποία η Αθήνα έχει ανοιχτές διαφορές. Είναι μια χώρα που διατηρεί σε ισχύ την απειλή πολέμου (casus belli) απέναντι στην Ελλάδα και συνεχίζει να αμφισβητεί ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και κυριαρχία.

Και όλα αυτά συμβαίνουν την ίδια στιγμή που η Ελλάδα εξακολουθεί να διατηρεί στρατιωτική παρουσία στη Σαουδική Αραβία, έχοντας διαθέσει συστοιχία αντιαεροπορικών συστημάτων Patriot για την προστασία κρίσιμων σαουδαραβικών υποδομών, ενώ παράλληλα βρίσκεται στο τραπέζι και η αποστολή επιθετικών ελικοπτέρων Apache στον Κόλπο.

Το γεωπολιτικό οξύμωρο είναι εμφανές: η Αθήνα προσφέρει αμυντική συνδρομή και στρατιωτικές δυνατότητες σε ένα κράτος το οποίο, βάσει της νέας τριμερούς συμφωνίας, αναλαμβάνει πλέον συγκεκριμένες συμβατικές υποχρεώσεις στρατιωτικής συνδρομής προς την Τουρκία.

Το στρατηγικό οξύμωρο και τα κρίσιμα ερωτήματα

Η ελληνική διπλωματία είχε επενδύσει σημαντικά τα τελευταία χρόνια στη στρατηγική προσέγγιση με τις χώρες του Κόλπου. Η Αθήνα επιδίωξε να ενισχύσει τους δεσμούς της με το Ριάντ, να οικοδομήσει ένα ευρύτερο πλέγμα περιφερειακών συνεργασιών και να αναβαθμίσει τον ελληνικό ρόλο στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.

Ωστόσο, η νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται δεν μπορεί να αγνοηθεί.

Η υπογραφή ενός συμφώνου αμοιβαίας συνδρομής ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία —μια χώρα που διατηρεί ανοιχτή την απειλή πολέμου (casus belli) και αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία— και το Πακιστάν συνιστά, τουλάχιστον σε πολιτικό και στρατηγικό επίπεδο, μια βαριά διπλωματική ψυχρολουσία για την Αθήνα.

Και το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο πιεστικό από τη στιγμή που η Ελλάδα έχει αποστείλει και διατηρεί κρίσιμα στρατιωτικά μέσα εκτός της επικράτειάς της.

Η παραμονή των Patriot και η σχεδιαζόμενη διάθεση ελικοπτέρων εκτός συνόρων στερούν από την ελληνική αεράμυνα και τις Ένοπλες Δυνάμεις κρίσιμες δυνατότητες, σε μια περίοδο κατά την οποία το επιχειρησιακό περιβάλλον στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο παραμένει ιδιαίτερα απαιτητικό.

Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο οικονομικό ή διπλωματικό. Είναι πρωτίστως επιχειρησιακό και στρατηγικό.

Η Ελλάδα παρέχει αμυντική κάλυψη σε ένα κράτος το οποίο – βάσει της νέας τριμερούς- αναλαμβάνει συμβατικές υποχρεώσεις αμυντικής συνδρομής προς την Άγκυρα.

Αν αύριο ξεσπάσει μια σοβαρή ελληνοτουρκική κρίση, ποια είναι η πραγματική επιχειρησιακή διασφάλιση της Αθήνας; Ποιες είναι οι εγγυήσεις ότι τα ελληνικά μέσα που βρίσκονται σήμερα στη Σαουδική Αραβία δεν θα βρεθούν εγκλωβισμένα, περιορισμένα ή ουσιαστικά «αδρανοποιημένα» σε μια κρίσιμη στιγμή προς όφελος του τουρκικού σχεδιασμού;

Και υπάρχει ένα ακόμη ερώτημα, ακόμη πιο πρακτικό:

Τα όπλα αυτά θα μας επιστραφούν ή θα μείνουν στην καλύτερη, στις αποθήκες των ενόπλων δυνάμεων της Σαουδικής Αραβίας;

Συμφωνία της Μέκκας: Βάσει όσων συμφωνήθηκαν με τον Ερντογάν, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν θα πολεμήσουν στο πλευρό των Τούρκων σε περίπτωση πολεμικής σύρραξης Ελλάδας-Τουρκίας!- Μήπως ήρθε η ώρα να…μαζέψουμε τους Patriot από το Ριάντ;

Έλλειψη ανταποδοτικών εγγυήσεων και στο βάθος… γεωπολιτική ασυμμετρία

Η ελληνική πλευρά έχει επιλέξει να επενδύσει στη στρατιωτική και διπλωματική παρουσία της στη Μέση Ανατολή, θεωρώντας ότι με αυτόν τον τρόπο ενισχύει τη διεθνή θέση της χώρας και δημιουργεί νέες στρατηγικές γέφυρες.

Όμως η νέα τριμερής συμφωνία αναδεικνύει μια κρίσιμη αντίφαση.

Ενώ η Αθήνα προσφέρει έμπρακτη στρατιωτική συνδρομή στη Σαουδική Αραβία, το Ριάντ επιλέγει παράλληλα τη θεσμική και αμυντική ευθυγράμμιση με τις τουρκικές και πακιστανικές ένοπλες δυνάμεις.

Αυτό δημιουργεί μια σαφή γεωπολιτική ασυμμετρία, την οποία η ελληνική κυβέρνηση καλείται πλέον να αντιμετωπίσει χωρίς υπεκφυγές.

Η επίκληση της «διεθνούς παρουσίας», της «αναβάθμισης του κύρους της χώρας» και της συμμετοχής της Ελλάδας σε διεθνείς αποστολές μπορεί να αποτελεί μέρος της διπλωματικής επιχειρηματολογίας. Δεν αρκεί όμως από μόνη της όταν οι στρατηγικές ισορροπίες στην περιοχή μεταβάλλονται δραστικά και όταν μια χώρα που βρίσκεται απέναντι από την Ελλάδα σε σειρά κρίσιμων ζητημάτων αποκτά, μέσω μιας νέας συμφωνίας, ενισχυμένες σχέσεις αμυντικής συνδρομής με το Ριάντ και το Ισλαμαμπάντ.

Έχουν επίγνωση για το τι περιμένει την ελληνική πλευρά σε περίπτωση εμπλοκής δύο ακόμα χωρών;

Το ερώτημα δεν είναι θεωρητικό. Αφορά τον ίδιο τον σχεδιασμό της ελληνικής εθνικής άμυνας και την επάρκεια των διαθέσιμων μέσων σε περίπτωση μιας μεγάλης περιφερειακής κρίσης.

Η Αθήνα οφείλει, επομένως, να ζητήσει σαφείς απαντήσεις.

Ποια ακριβώς είναι η θέση του Ριάντ απέναντι στις ελληνικές αμυντικές ανησυχίες; Ποιες ανταποδοτικές εγγυήσεις έχουν εξασφαλιστεί; Υπάρχουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις που να διασφαλίζουν ότι η ελληνική στρατιωτική παρουσία στη Σαουδική Αραβία δεν θα επηρεάσει την επιχειρησιακή δυνατότητα των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων σε περίπτωση ελληνοτουρκικής κρίσης;

Και, κυρίως, έχει αξιολογηθεί επαρκώς το ενδεχόμενο η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα να μετατρέψει μια υποτιθέμενη στρατηγική επένδυση της Αθήνας σε παράγοντα επιχειρησιακής ευαλωτότητας;

Αν η κυβέρνηση δεν προχωρήσει σε άμεση επανεξέταση της παρουσίας των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων στη Σαουδική Αραβία και δεν απαιτήσει σαφείς διευκρινίσεις για τη στάση του Ριάντ απέναντι στις ελληνικές αμυντικές ανησυχίες, η ελληνική στάση κινδυνεύει να καταγραφεί ως αδικαιολόγητα αμελής απέναντι στα εθνικά συμφέροντα.