Θα μπορούσε η Γερμανία να διαλύσει την Ευρωπαϊκή Ένωση;- Το ακροδεξιό AfD επικρατεί στην Σαξονία και ζητά επιστροφή στις αξίες της Γερμανικής Αυτοκρατορίας της εποχής του Μπίσμαρκ!

Το κόμμα ζητά τη γερμανική σημαία σε όλα τα σχολεία κάθε εργάσιμη ημέρα, προκειμένου να ενισχυθεί η εθνική ταυτότητα.

Θα μπορούσε η Γερμανία να διαλύσει την Ευρωπαϊκή Ένωση;- Το ακροδεξιό AfD επικρατεί στην Σαξονία και ζητά επιστροφή στις αξίες της Γερμανικής Αυτοκρατορίας της εποχής του Μπίσμαρκ!

Το γερμανικό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) διεκδικεί με αξιώσεις την εξουσία στη Σαξονία-Άνχαλτ, ενόψει των εκλογών της 6ης Σεπτεμβρίου στο κρατίδιο, προκαλώντας έντονη ανησυχία στο Βερολίνο και ανοίγοντας μια ευρύτερη συζήτηση για την κατεύθυνση που μπορεί να πάρει η χώρα.

Το AfD εμφανίζεται να προηγείται με μεγάλη διαφορά στις δημοσκοπήσεις και δεν κρύβει τη φιλοδοξία του να μετατρέψει την εκλογική του δυναμική ακόμη και σε κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα αποτελούσε ιστορικό ορόσημο για τη μεταπολεμική Γερμανία, καθώς, για πρώτη φορά, ένα κόμμα που το πολιτικό κατεστημένο και μεγάλο μέρος της γερμανικής κοινωνίας τοποθετούν στην άκρα δεξιά θα μπορούσε να αποκτήσει ουσιαστικό κυβερνητικό έλεγχο σε ένα κρατίδιο.

Στο επίκεντρο της προεκλογικής αντιπαράθεσης δεν βρίσκεται μόνο η οικονομία, η μετανάστευση ή η σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βρίσκεται και ένα πολύ πιο βαθύ ζήτημα: ο τρόπος με τον οποίο η σύγχρονη Γερμανία αντιλαμβάνεται και διδάσκει το ιστορικό της παρελθόν.

Το σύνθημα που συνοψίζει τη συγκεκριμένη προσέγγιση του AfD είναι χαρακτηριστικό: «Περισσότερος Μπίσμαρκ, λιγότερος Χίτλερ».

Το κόμμα υποστηρίζει ότι στη γερμανική ιστορική μνήμη έχει δοθεί υπερβολικά μεγάλη έμφαση στην περίοδο του εθνικοσοσιαλισμού (1933–1945), εις βάρος άλλων περιόδων της γερμανικής ιστορίας. Για τον λόγο αυτό ζητά να υπάρξει μεγαλύτερη αναφορά στον 19ο αιώνα και στην εποχή της Γερμανικής Αυτοκρατορίας.

Στο ίδιο πλαίσιο, προτείνει την παρουσία της γερμανικής σημαίας σε όλα τα σχολεία κάθε εργάσιμη ημέρα, με στόχο την ενίσχυση της εθνικής ταυτότητας. Παράλληλα, ζητά μεγαλύτερη φροντίδα και ανάδειξη των στρατιωτικών μνημείων, προβάλλοντας μια πιο παραδοσιακή και, όπως υποστηρίζει, θετική προσέγγιση της γερμανικής στρατιωτικής ιστορίας.

Οι προτάσεις αυτές έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Τα περισσότερα από τα υπόλοιπα πολιτικά κόμματα, αλλά και ιστορικοί στη Γερμανία, κατηγορούν το AfD ότι επιχειρεί να υποβαθμίσει τη βαρύτητα των εγκλημάτων της ναζιστικής περιόδου. Κατά τους επικριτές του, μια τέτοια αλλαγή στη διδασκαλία της Ιστορίας και στη δημόσια μνήμη μπορεί να λειτουργήσει ως όχημα για την αναβίωση ενός επιθετικού εθνικισμού και να αμφισβητήσει βασικές πτυχές της μεταπολεμικής δημοκρατικής ταυτότητας της χώρας.

Το AfD, από την πλευρά του, χαρακτηρίζει στο πρόγραμμά του τη γερμανική κουλτούρα ιστορικής μνήμης (Erinnerungskultur) ως ένα είδος «συμπλέγματος ενοχής» και ζητά σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η γερμανική Ιστορία στις νεότερες γενιές.

Ο Χανς-Τόμας Τίλσνάιντερ, ένας από τους βασικούς αρχιτέκτονες του προγράμματος, έχει συνοψίσει τη συγκεκριμένη φιλοσοφία με τη φράση: «Περισσότερος Μπίσμαρκ, λιγότερος Χίτλερ».

Η διδασκαλία του Εθνικοσοσιαλισμού δεν πρόκειται, σύμφωνα με τον ίδιο, να εξαφανιστεί. Το AfD, ωστόσο, επιδιώκει να μετατοπιστεί το κέντρο βάρους προς τον 19ο αιώνα και προς τις περιόδους της γερμανικής ιστορίας που προηγήθηκαν των δύο Παγκόσμιων Πολέμων.

Στο στόχαστρο και ο πολιτισμός

Η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται στο σχολείο και την ιστορική μνήμη. Ένα ακόμη πεδίο στο οποίο το AfD επιχειρεί να αλλάξει τις ισορροπίες είναι ο πολιτισμός.

Το κόμμα προτείνει τον περιορισμό της κρατικής χρηματοδότησης για έργα τέχνης που χαρακτηρίζει «αντιγερμανικά», υποστηρίζοντας ότι οι πόροι των φορολογουμένων θα πρέπει κατά προτεραιότητα να κατευθύνονται σε έργα που ενισχύουν και καλλιεργούν τη γερμανική ταυτότητα.

Η συγκεκριμένη πολιτική γραμμή εντάσσεται σε μια πολύ ευρύτερη προσπάθεια του AfD να επαναπροσδιορίσει τον τρόπο με τον οποίο η Γερμανία αντιλαμβάνεται την εθνική της ταυτότητα, την Ιστορία της και τη θέση της μέσα στην Ευρώπη.

Η εκλογική άνοδος του AfD

Η Εναλλακτική για τη Γερμανία καταγράφει τα τελευταία χρόνια μια εντυπωσιακή εκλογική άνοδο, εδραιώνοντας τη θέση της ως μία από τις ισχυρότερες πολιτικές δυνάμεις της χώρας και ως κυρίαρχη αντιπολιτευτική δύναμη, ιδιαίτερα στα ανατολικά γερμανικά κρατίδια.

Στις ομοσπονδιακές εκλογές (Bundestag) του 2025, το AfD κατέλαβε τη δεύτερη θέση σε εθνικό επίπεδο, συγκεντρώνοντας ποσοστό 20,8% και εξασφαλίζοντας 152 έδρες, πίσω μόνο από τη συντηρητική συμμαχία CDU/CSU.

Οι πρόσφατες εθνικές δημοσκοπήσεις καταγράφουν μάλιστα ακόμη μεγαλύτερη δυναμική, με το AfD να εμφανίζεται ακόμη και πρώτο στην πρόθεση ψήφου σε πανεθνικό επίπεδο, με ποσοστά που αγγίζουν το 27%-30%.

Η εκλογική αυτή άνοδος δίνει στο κόμμα τη δυνατότητα να μετατρέψει τις θέσεις του από αντιπολιτευτικό πρόγραμμα σε πραγματική πολιτική ατζέντα, αυξάνοντας την πίεση προς τα παραδοσιακά γερμανικά κόμματα.

Και στο επίκεντρο αυτής της ατζέντας βρίσκεται πλέον ένα ζήτημα που αγγίζει την ίδια τη δομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Θα μπορούσε η Γερμανία να διαλύσει την Ευρωπαϊκή Ένωση;- Το ακροδεξιό AfD επικρατεί στην Σαξονία και ζητά επιστροφή στις αξίες της Γερμανικής Αυτοκρατορίας της εποχής του Μπίσμαρκ!

Από τη ριζική αναδόμηση έως το Dexit

Το AfD επιδιώκει τη ριζική αναδόμηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή, εφόσον οι προτάσεις του απορριφθούν, την έξοδο της Γερμανίας από την ΕΕ, το λεγόμενο Dexit.

Η επίσημη θέση του κόμματος, όπως διατυπώνεται από την ηγεσία του AfD και τη συν-αρχηγό Alice Weidel, κινείται σε μια κατεύθυνση που αμφισβητεί ευθέως τη σημερινή αρχιτεκτονική της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Έξοδος από το ευρώ και τη Σένγκεν – το άμεσο σχέδιο

Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες επίσημες τοποθετήσεις του κόμματος τον Αύγουστο του 2026, εάν το AfD αναλάβει την ομοσπονδιακή διακυβέρνηση, σκοπεύει να εφαρμόσει ένα σχέδιο 100 ημερών που περιλαμβάνει την εγκατάλειψη του ευρώ και την επιστροφή σε εθνικό νόμισμα.

Η θέση αυτή στηρίζεται στην εκτίμηση του κόμματος ότι το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα έχει αποδυναμώσει τη γερμανική οικονομία και έχει περιορίσει τη δυνατότητα της χώρας να χαράσσει ανεξάρτητη οικονομική πολιτική.

Παράλληλα, το AfD τάσσεται υπέρ της εξόδου από τη Ζώνη Σένγκεν, με πλήρες κλείσιμο των γερμανικών συνόρων και αυστηροποίηση των ελέγχων, με βασικό στόχο τον περιορισμό της μετανάστευσης.

«Ελεγχόμενη διάλυση» και μια διαφορετική Ευρώπη

Ακόμη πιο ριζική είναι η θέση του AfD για το μέλλον της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το κόμμα χαρακτηρίζει την υφιστάμενη μορφή της ΕΕ ως ένα «αποτυχημένο εγχείρημα» και δεν περιορίζεται στην πρόταση για επιμέρους μεταρρυθμίσεις. Αντίθετα, κάνει λόγο για «ελεγχόμενη διάλυση» των σημερινών ευρωπαϊκών θεσμών, μεταξύ των οποίων η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Στη θέση της σημερινής Ένωσης προτείνει τη δημιουργία μιας «Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Εθνών», μιας χαλαρής οικονομικής κοινότητας, στην οποία δεν θα υπάρχει υπερεθνική πολιτική εξουσία και τα κράτη θα διατηρούν τον πρωταγωνιστικό ρόλο.

Το ζητούμενο, σύμφωνα με τη λογική του AfD, είναι η επιστροφή της πολιτικής και θεσμικής κυριαρχίας στα εθνικά κράτη και ο περιορισμός των αρμοδιοτήτων των ευρωπαϊκών θεσμών.

Εάν η ΕΕ αρνηθεί να προχωρήσει στις ριζικές αλλαγές που ζητά το κόμμα, με βασικό αίτημα την αποκατάσταση της εθνικής κυριαρχίας των κρατών-μελών, το AfD υποστηρίζει ότι θα πρέπει να προχωρήσει η Γερμανία σε δημοψήφισμα.

Τότε, η τελική απόφαση για το εάν η χώρα θα παραμείνει στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή θα ακολουθήσει τον δρόμο της εξόδου, το Dexit, θα περάσει στα χέρια των Γερμανών πολιτών.

Έτσι, η εκλογική μάχη στη Σαξονία-Άνχαλτ αποκτά διαστάσεις που ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια ενός κρατιδίου. Η ενίσχυση του AfD δεν αφορά πλέον μόνο τη γερμανική εσωτερική πολιτική, αλλά αγγίζει τον ίδιο τον προσανατολισμό της χώρας απέναντι στην Ιστορία, την εθνική ταυτότητα και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Και το ερώτημα που πλέον τίθεται με όλο και μεγαλύτερη ένταση είναι αν η άνοδος του AfD θα παραμείνει ένα γερμανικό πολιτικό φαινόμενο ή αν μπορεί να εξελιχθεί σε παράγοντα που θα ανατρέψει τις ισορροπίες πάνω στις οποίες οικοδομήθηκε η σημερινή Ευρώπη.