Θεσμική αποξένωση στην Ελλάδα: Η «ακτινογραφία» της κατάρρευσης της εμπιστοσύνης των πολιτών στην κυβέρνηση και τους θεσμούς σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ

Σοβαρά καμπανάκια για τη σχέση κράτους και κοινωνίας χτυπά η νέα έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) με τίτλο «Drivers of Trust in Public Institutions 2026». Τα στοιχεία, τα οποία δόθηκαν στη δημοσιότητα, αποκαλύπτουν μια δραματική υποχώρηση της εμπιστοσύνης των Ελλήνων πολιτών προς την κεντρική κυβέρνηση και τους βασικούς δημοκρατικούς θεσμούς, τοποθετώντας τη χώρα μας σημαντικά κάτω από τον ευρωπαϊκό και διεθνή μέσο όρο. Η τάση αυτή αντανακλά τη συσσωρευμένη κόπωση μιας κοινωνίας που βίωσε αλλεπάλληλες κρίσεις και πλέον αισθάνεται αποκομμένη από τα κέντρα λήψης των αποφάσεων.

Η κατάρρευση των δεικτών και η σύγκριση με τον ΟΟΣΑ

Η έρευνα, η οποία διεξήχθη με αντιπροσωπευτικό δείγμα του ενήλικου πληθυσμού, καταγράφει μια ελεύθερη πτώση της εμπιστοσύνης προς την εκτελεστική εξουσία τα τελευταία δύο χρόνια:

• Η βουτιά της κυβερνητικής εμπιστοσύνης: Μόλις το 24\% των Ελλήνων δηλώνει ότι εμπιστεύεται την εθνική κυβέρνηση (υψηλή ή μέτρια υψηλή εμπιστοσύνη), καταγράφοντας πτώση 8 ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με το $32\%$ του $2023$. Ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ βρίσκεται στο 40\%.
• Η εικόνα του Κοινοβουλίου: Αντίστοιχη φθορά καταγράφει και η Βουλή, καθώς η εμπιστοσύνη των πολιτών υποχώρησε στο $25\%$ από το $32\%$ που βρισκόταν το $2023$, την ώρα που ο μέσος όρος των χωρών του Οργανισμού ανέρχεται στο $37\%$.
• Πολιτικά κόμματα και ΜΜΕ στο ναδίρ: Τα πολιτικά κόμματα συνεχίζουν να βρίσκονται στον πάτο της λίστας με μόλις $15\%$ εμπιστοσύνη (από $17\%$ το $2023$), ενώ τα μέσα ενημέρωσης συγκεντρώνουν την εμπιστοσύνη μόλις του $19\%$ των ερωτηθέντων (έναντι 22\% στην προηγούμενη μέτρηση).

Ο χάρτης των θεσμών: Πού στρέφονται οι πολίτες

Παρά τη γενικευμένη δυσπιστία προς το πολιτικό σύστημα, οι Έλληνες διατηρούν μια σαφή διάκριση μεταξύ των παραδοσιακών κρατικών θεσμών και των εκλεγμένων αντιπροσώπων:

1. Ένοπλες Δυνάμεις: Παραμένουν ο πιο αξιόπιστος θεσμός στη συνείδηση των πολιτών, συγκεντρώνοντας το υψηλότατο $63\%$ της εμπιστοσύνης.
2. Σώματα Ασφαλείας (Αστυνομία): Καταγράφουν μέτρια αποδοχή με ποσοστό 44\%
3. Δικαιοσύνη: Τα δικαστήρια απολαμβάνουν την εμπιστοσύνη του 39\% των πολιτών, ποσοστό που ωστόσο υπολείπεται του διεθνούς μέσου όρου.
4. Δημόσια Διοίκηση: Η εμπιστοσύνη προς τους δημοσίους υπαλλήλους περιορίζεται στο 24\%, καταγράφοντας χαοτική απόσταση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ που αγγίζει το 45\%.

Πίνακας: Δείκτες Εμπιστοσύνης στην Ελλάδα έναντι ΟΟΣΑ (2025-2026)

Τα βαθύτερα αίτια: Κοινωνικά χάσματα και οικονομική πίεση

Η έκθεση του ΟΟΣΑ δεν περιορίζεται στην καταγραφή των αριθμών, αλλά αναλύει τους παράγοντες που γεννούν τη δυσπιστία:

• Έλλειψη πολιτικής επιρροής (Political Voice): Το μεγαλύτερο χάσμα στην Ελλάδα συνδέεται με την αίσθηση των πολιτών ότι δεν έχουν λόγο στις αποφάσεις. Η διαφορά στην εμπιστοσύνη ανάμεσα σε όσους πιστεύουν ότι εισακούονται και σε όσους αισθάνονται αποκλεισμένοι αγγίζει τις 48 ποσοστιαίες μονάδες (σχεδόν ταυτόσημη με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ στις 47 μονάδες).
• Οικονομική ανασφάλεια: Η οικονομική πίεση παίζει καταλυτικό ρόλο στην Ελλάδα. Η «ψαλίδα» εμπιστοσύνης μεταξύ των πολιτών που αντιμετωπίζουν σοβαρές οικονομικές δυσκολίες και εκείνων που είναι οικονομικά εξασφαλισμένοι φτάνει τις $27$ ποσοστιαίες μονάδες, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος στον ΟΟΣΑ είναι μόλις $18$ μονάδες.
• Ηλικιακό και μορφωτικό χάσμα: Η νέα γενιά (18-29 ετών) εμφανίζεται εξαιρετικά απογοητευμένη, με την εμπιστοσύνη της στην κυβέρνηση να περιορίζεται στο 7\%, έναντι 31\% στις ηλικίες άνω των $50$ ετών. Παράλληλα, οι κάτοχοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης εμπιστεύονται τους θεσμούς σε ποσοστό $31\%$, έναντι μόλις $17\%$ όσων έχουν χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο.