Τι περιμένουμε στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα: Τα αμυντικά συμβόλαια, ο πόλεμος στην Ουκρανία και τα «μεγάλα στοιχήματα» του Ερντογάν

Η Άγκυρα στρέφει πάνω της τα βλέμματα της διεθνούς κοινότητας, φιλοξενώντας στις 7 και 8 Ιουλίου τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, σε μια από τις πιο κρίσιμες συγκυρίες των τελευταίων ετών για τη Συμμαχία.

Τι περιμένουμε στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα: Τα αμυντικά συμβόλαια, ο πόλεμος στην Ουκρανία και τα «μεγάλα στοιχήματα» του Ερντογάν

Οι εξελίξεις στα πολεμικά μέτωπα, η αυξανόμενη αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον ασφαλείας και οι πιέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών προς τους Ευρωπαίους συμμάχους για μεγαλύτερη συμμετοχή στις αμυντικές δαπάνες, προσδίδουν στη συνάντηση ιδιαίτερη πολιτική και στρατηγική σημασία.

Παράλληλα, η Τουρκία επιχειρεί να αξιοποιήσει τη διοργάνωση όχι μόνο ως οικοδέσποινα της Συνόδου, αλλά και ως ευκαιρία να αναδείξει τον αναβαθμισμένο ρόλο της στη διεθνή αμυντική βιομηχανία. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκονται συμφωνίες που εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια, ενισχύοντας περαιτέρω τη θέση της Άγκυρας στον τομέα της αμυντικής τεχνολογίας και παραγωγής.

Τα μεγάλα στοιχήματα του Ερντογάν

Για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Σύνοδος δεν αποτελεί απλώς μια κορυφαία διπλωματική συνάντηση, αλλά μια σημαντική ευκαιρία να προωθήσει τις στρατηγικές επιδιώξεις της Τουρκίας τόσο εντός της Συμμαχίας όσο και στις σχέσεις της με βασικούς συμμάχους.

Βασικός στόχος της τουρκικής κυβέρνησης παραμένει η επαναφορά του αιτήματος για την πλήρη άρση των περιορισμών στο εμπόριο αμυντικού εξοπλισμού μεταξύ των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ. Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι τέτοιου είδους περιορισμοί αποδυναμώνουν τη συλλογική άμυνα και λειτουργούν εις βάρος της συνοχής της Συμμαχίας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο αυξημένων διεθνών προκλήσεων.

Την ίδια στιγμή, η τουρκική διπλωματία επιδιώκει να προχωρήσει σε νέες συνεργασίες με ευρωπαϊκές χώρες, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις συνομιλίες με τη Γαλλία και την Ιταλία για το πρόγραμμα του αντιαεροπορικού και αντιπυραυλικού συστήματος SAMP/T, το οποίο θεωρείται κομβικό για την ενίσχυση της τουρκικής αεράμυνας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνουν και οι επαφές που αναμένεται να έχει ο Τούρκος πρόεδρος με τον Ντόναλντ Τραμπ, καθώς η τουρκική πλευρά θεωρεί ότι το τελευταίο διάστημα έχει διαμορφωθεί ευνοϊκότερο κλίμα στις σχέσεις Άγκυρας – Ουάσινγκτον.

Στην κορυφή της ατζέντας βρίσκεται η επιδίωξη για χαλάρωση ή άρση μέρους των αμερικανικών κυρώσεων, αλλά κυρίως η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35, από το οποίο είχε αποκλειστεί μετά την απόκτηση των ρωσικών πυραυλικών συστημάτων S-400.

«Αν η Σύνοδος δεν γινόταν στην Τουρκία, δεν νομίζω ότι θα πήγαινα» είχε δηλώσει τον Ιούνιο ο Ντόναλντ Τραμπ, μιλώντας σε δημοσιογράφους μετά από τη συνάντησή του με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε στο Λευκό Οίκο.

Μάλιστα, ερωτηθείς από δημοσιογράφο εάν θα μεταβεί στην Τουρκία με ένα «δώρο» για τον Ερντογάν, δηλαδή τα F-35, ο Αμερικανός πρόεδρος απάντησε:

«Έτσι νομίζω. Είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Κάποιοι άνθρωποι δεν τον υπολογίζουν, αλλά είναι πραγματικά ένα ισχυρό μέλος του ΝΑΤΟ. Μάλλον θα κάνω κάτι, που θα τον κάνει πολύ χαρούμενο (σ.σ. τον Τούρκο πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν)».

Οι αμερικανικές πιέσεις προς τους Ευρωπαίους συμμάχους

Η φετινή Σύνοδος διεξάγεται υπό τη σκιά των νέων πιέσεων που ασκεί ο Αμερικανός πρόεδρος προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ζητώντας μεγαλύτερη ανάληψη ευθύνης για την άμυνα της Ευρώπης.

Την ίδια ώρα, οι σχεδιαζόμενες μειώσεις της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην ευρωπαϊκή ήπειρο, αλλά και η αναθεώρηση της διάταξης των αμερικανικών δυνάμεων, προκαλούν έντονο προβληματισμό σε αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, οι οποίες καλούνται να ενισχύσουν ταχύτατα τις αμυντικές τους δυνατότητες.

Σύμφωνα με το Reuters, οι ηγέτες των 32 κρατών-μελών αναμένεται να επικεντρωθούν στην πορεία υλοποίησης του στόχου για αμυντικές δαπάνες που αντιστοιχούν στο 5% του ΑΕΠ, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη θα αναλάβει μεγαλύτερο μερίδιο των υποχρεώσεων εντός της Συμμαχίας.

Το προσχέδιο της κοινής διακήρυξης επισημαίνει ότι μόνο μέσα στο 2025 οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι και ο Καναδάς αύξησαν τις επενδύσεις τους στην άμυνα κατά περισσότερα από 139 δισεκατομμύρια δολάρια.

«Το 2025, οι Ευρωπαίοι Σύμμαχοι και ο Καναδάς αύξησαν τις επενδύσεις τους σε βασικές αμυντικές ανάγκες κατά περισσότερα από 139 δισεκατομμύρια δολάρια», αναφέρει το Reuters.

Τι περιμένουμε στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα: Τα αμυντικά συμβόλαια, ο πόλεμος στην Ουκρανία και τα «μεγάλα στοιχήματα» του Ερντογάν

Συμφωνίες δισεκατομμυρίων και ώθηση στην αμυντική βιομηχανία

Ξεχωριστή σημασία αποκτά και η διοργάνωση του NSDIF26, που πραγματοποιείται για πρώτη φορά παράλληλα με τη Σύνοδο. Η νέα αυτή πλατφόρμα φέρνει στο ίδιο τραπέζι κυβερνήσεις, στρατιωτικές ηγεσίες, επενδυτές και κορυφαίες αμυντικές βιομηχανίες, με στόχο τη διαμόρφωση της επόμενης ημέρας στη διατλαντική αμυντική παραγωγή.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έχει ήδη προαναγγείλει συμφωνίες συνολικής αξίας που υπερβαίνει τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ αρκετές εκτιμήσεις ανεβάζουν τον συνολικό όγκο των συμβολαίων σε δεκάδες δισεκατομμύρια.

Οι συμφωνίες αναμένεται να καλύψουν κρίσιμους τομείς, όπως οι διαστημικές εφαρμογές, τα συστήματα επιτήρησης, η ολοκληρωμένη αεράμυνα και αντιπυραυλική προστασία, καθώς και προηγμένες δυνατότητες κρούσης.

Η Ουκρανία εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο

Παρότι η φετινή Σύνοδος δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας των κρατών-μελών, η στήριξη προς την Ουκρανία παραμένει μία από τις βασικές προτεραιότητες της Συμμαχίας.

Σύμφωνα με το Reuters, οι ηγέτες αναμένεται να επαναβεβαιώσουν τη δέσμευσή τους για συνεχή στρατιωτική ενίσχυση του Κιέβου, με στόχο τη διάθεση 70 δισεκατομμυρίων ευρώ για εξοπλισμό, εκπαίδευση και στρατιωτική βοήθεια εντός του 2026, ενώ αντίστοιχα επίπεδα υποστήριξης προβλέπεται να διατηρηθούν και το 2027.

Στη Σύνοδο θα δώσει το «παρών» και ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος θα πραγματοποιήσει σειρά επαφών με ηγέτες του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στο τραπέζι και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή

Πέρα από την Ουκρανία, ιδιαίτερο βάρος αναμένεται να δοθεί και στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, με το Ιράν να αποτελεί βασικό αντικείμενο συζήτησης.

Αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εκφράζουν ανησυχία ότι οι διαφορετικές προσεγγίσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και ορισμένων Ευρωπαίων συμμάχων ως προς τη διαχείριση της κρίσης ενδέχεται να επηρεάσουν το κλίμα της Συνόδου.

Σύμφωνα με το Reuters, οι ηγέτες αναμένεται να επαναλάβουν τη σταθερή θέση της Συμμαχίας ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, ενώ παράλληλα θα υπογραμμίσουν τη σημασία της διατήρησης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, μία από τις πλέον κρίσιμες θαλάσσιες οδούς για το παγκόσμιο εμπόριο και την ενεργειακή ασφάλεια.