Τηλεφωνικές απάτες: «Aν δεν πληρώσεις θα σε σκοτώσουμε!»- Ακραία μορφή παίρνουν πλέον οι απειλές εναντίον ηλικιωμένων-Πώς στήνουν την παγίδα οι απατεώνες

Από τον ωμό εκφοβισμό έως την επίκληση της «προστασίας» από δήθεν αστυνομικούς, οι επιτήδειοι επιστρατεύουν τον φόβο ως το πιο αποτελεσματικό τους όπλο, επιχειρώντας να αποσπάσουν τις οικονομίες μιας ολόκληρης ζωής από ανυποψίαστους πολίτες.

Τηλεφωνικές απάτες: «Aν δεν πληρώσεις θα σε σκοτώσουμε!»- Ακραία μορφή παίρνουν πλέον οι απειλές εναντίον ηλικιωμένων-Πώς στήνουν την παγίδα οι απατεώνες

Μια νέα, ιδιαίτερα επιθετική μορφή τηλεφωνικής απάτης εξακολουθεί να προκαλεί έντονη ανησυχία στις Αρχές, καθώς τα περιστατικά που καταγράφονται φέρουν κοινά χαρακτηριστικά: αιφνιδιασμό, ψυχολογική πίεση και συστηματική εκμετάλλευση της ανθρώπινης ανασφάλειας.

Στο επίκεντρο των δραστών βρίσκονται κυρίως ηλικιωμένοι πολίτες. Πρόκειται για ανθρώπους που συχνά ζουν μόνοι ή αισθάνονται περισσότερο ευάλωτοι απέναντι σε μια απροσδόκητη απειλή. Οι απατεώνες επιδιώκουν να τους οδηγήσουν σε κατάσταση πανικού, στερώντας τους τον χρόνο και την ψυχραιμία που απαιτούνται για να αξιολογήσουν όσα ακούν, με τελικό στόχο την αρπαγή χρηματικών ποσών, κοσμημάτων ή ακόμη και ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων.

Σε αντίθεση με τις παλαιότερες τηλεφωνικές απάτες, όπου οι επιτήδειοι προσποιούνταν συγγενείς που είχαν εμπλακεί σε τροχαίο ή αντιμετώπιζαν κάποιο επείγον πρόβλημα, η συγκεκριμένη μέθοδος βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην καλλιέργεια του τρόμου. Η απειλή, η αίσθηση του επείγοντος και η απομόνωση του θύματος συνθέτουν το επικίνδυνο τρίπτυχο πάνω στο οποίο στηρίζεται η δράση τους.

Οι δράστες πραγματοποιούν τηλεφωνικές κλήσεις είτε τυχαία είτε έπειτα από στοχευμένη επιλογή των θυμάτων τους. Από τα πρώτα κιόλας δευτερόλεπτα της επικοινωνίας, υιοθετούν επιθετικό ύφος, ισχυριζόμενοι ότι γνωρίζουν προσωπικά στοιχεία του συνομιλητή τους, ότι παρακολουθούν την κατοικία του ή ότι η ζωή του βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο.

Οι απειλές που εκτοξεύονται είναι συχνά ακραίες και αποσκοπούν αποκλειστικά στην πρόκληση πανικού:

«Ξέρουμε πού μένεις»,

«θα σου κάνουμε κακό»,

«αν δεν συνεργαστείς, θα το μετανιώσεις».

Οι εγκληματίες δεν επιδιώκουν απαραίτητα να υλοποιήσουν όσα λένε. Εκείνο που πραγματικά επιδιώκουν είναι να «παγώσουν» το θύμα, να το κάνουν να πιστέψει ότι βρίσκεται μπροστά σε έναν άμεσο και αδιαπραγμάτευτο κίνδυνο. Όταν η λογική υποχωρεί μπροστά στον φόβο, οι πιθανότητες να ακολουθήσει κανείς τις οδηγίες τους αυξάνονται κατακόρυφα.

Η πίεση που ασκούν είναι ασφυκτική. Απαιτούν άμεσες αποφάσεις, επιμένουν ότι δεν υπάρχει χρόνος για σκέψη και ζητούν από το θύμα να κρατήσει την υπόθεση μυστική. Παράλληλα, επιχειρούν με κάθε τρόπο να αποτρέψουν οποιαδήποτε επικοινωνία με συγγενικά πρόσωπα ή με τις αρμόδιες Αρχές.

Ο «αστυνομικός» που εμφανίζεται ως σωτήρας

Σε αρκετές περιπτώσεις, το σκηνικό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη πολυπλοκότητα. Μετά την πρώτη απειλητική κλήση, ακολουθεί μία δεύτερη από διαφορετικό άτομο, το οποίο συστήνεται ως αστυνομικός, αξιωματικός της ΕΛ.ΑΣ. ή εκπρόσωπος κάποιας κρατικής υπηρεσίας.

Ο δήθεν αστυνομικός εμφανίζεται καθησυχαστικός. Υποστηρίζει ότι είναι ενήμερος για τις απειλές και ότι βρίσκεται σε εξέλιξη επιχείρηση για την προστασία του πολίτη. Σύντομα, όμως, η συζήτηση οδηγείται στο πραγματικό ζητούμενο: ζητείται η «συνεργασία» του θύματος και προτείνεται η παράδοση χρημάτων, κοσμημάτων ή άλλων τιμαλφών, προκειμένου –όπως ισχυρίζεται– να φυλαχθούν με ασφάλεια ή να καταγραφούν ως αποδεικτικά στοιχεία.

Στην πραγματικότητα, πρόκειται για ακόμη έναν κρίκο της ίδιας εγκληματικής αλυσίδας.

Σε ορισμένες υποθέσεις, το σχέδιο ολοκληρώνεται με την εμφάνιση ενός τρίτου προσώπου, του λεγόμενου «εισπράκτορα». Πρόκειται για το άτομο που μεταβαίνει στην κατοικία του θύματος ή σε προκαθορισμένο σημείο, προκειμένου να παραλάβει τα χρήματα και τα αντικείμενα αξίας, ολοκληρώνοντας την εξαπάτηση.

Τηλεφωνικές απάτες: «Aν δεν πληρώσεις θα σε σκοτώσουμε!»- Ακραία μορφή παίρνουν πλέον οι απειλές εναντίον ηλικιωμένων-Πώς στήνουν την παγίδα οι απατεώνες

Η ψυχολογική πίεση ως μέθοδος χειραγώγησης

Οι απατεώνες γνωρίζουν καλά ότι η επιτυχία τους δεν εξαρτάται μόνο από το ψέμα, αλλά κυρίως από την ικανότητά τους να χειραγωγούν συναισθήματα. Γι’ αυτό και επενδύουν συστηματικά στη δημιουργία ενός κλίματος έντασης, φόβου και σύγχυσης.

Μεταξύ άλλων:

• μιλούν με αυστηρό και επιβλητικό ύφος,
• καλλιεργούν την αίσθηση ενός άμεσου και σοβαρού κινδύνου,
• απαιτούν από το θύμα να μη μιλήσει σε κανέναν,
• παρουσιάζουν την υποτιθέμενη «προστασία» ως ζήτημα απόλυτης προτεραιότητας,
• εκμεταλλεύονται την εμπιστοσύνη που εξακολουθούν να εμπνέουν η Αστυνομία και οι κρατικές υπηρεσίες.

Η απομόνωση του θύματος αποτελεί κομβικό στοιχείο της μεθόδου τους. Ένα και μόνο τηλεφώνημα σε ένα παιδί, έναν γείτονα ή έναν συγγενή θα μπορούσε να αποκαλύψει αμέσως την απάτη. Γι’ αυτό και οι δράστες επιμένουν ότι οποιαδήποτε επικοινωνία με τρίτους θα μπορούσε να θέσει δήθεν σε κίνδυνο την «επιχείρηση προστασίας».

Γιατί οι ηλικιωμένοι μπαίνουν στο στόχαστρο

Οι ηλικιωμένοι αποτελούν συχνά τον προτιμώμενο στόχο τέτοιων κυκλωμάτων. Πολλοί διαμένουν μόνοι, διατηρούν αποταμιεύσεις στο σπίτι ή είναι περισσότερο διατεθειμένοι να εμπιστευθούν κάποιον που παρουσιάζεται ως εκπρόσωπος μιας επίσημης Αρχής.

Παράλληλα, οι επιτήδειοι εκμεταλλεύονται ένα βαθιά ανθρώπινο ένστικτο: την ανάγκη για ασφάλεια. Ο φόβος για τη ζωή, την περιουσία ή την προστασία των αγαπημένων προσώπων μετατρέπεται στο σημείο εκείνο πάνω στο οποίο οικοδομείται ολόκληρη η απάτη.

Τι συνιστούν οι Αρχές στους πολίτες

Οι Αρχές υπενθυμίζουν ότι η καλύτερη άμυνα απέναντι σε τέτοιου είδους περιστατικά παραμένει η ενημέρωση και η ψυχραιμία.

• Κανένας αστυνομικός ή δημόσιος λειτουργός δεν ζητά χρήματα ή τιμαλφή για λόγους προστασίας.
• Τραπεζικά στοιχεία, κωδικοί πρόσβασης και πληροφορίες για οικονομικές αποταμιεύσεις δεν πρέπει να γνωστοποιούνται σε κανέναν.
• Σε περίπτωση ύποπτης κλήσης, οι πολίτες οφείλουν να τερματίζουν αμέσως την επικοινωνία και να καλούν οι ίδιοι συγγενικά πρόσωπα ή την Αστυνομία.
• Δεν πρέπει να ανοίγουν την πόρτα σε αγνώστους που εμφανίζονται απροειδοποίητα με πρόσχημα την παραλαβή χρημάτων ή αντικειμένων αξίας.

Το σημαντικότερο, ωστόσο, μήνυμα παραμένει ένα: ο φόβος είναι το βασικό εργαλείο των δραστών. Η διατήρηση της ψυχραιμίας, η επιβεβαίωση κάθε πληροφορίας και η άμεση ενημέρωση ανθρώπων εμπιστοσύνης μπορούν να αποδειχθούν καθοριστικές, αποτρέποντας όχι μόνο μια σοβαρή οικονομική απώλεια, αλλά και το βαρύ ψυχολογικό αποτύπωμα που αφήνει πίσω της μια τέτοια εμπειρία.