Τουρκία: Γιατί οι εξελίξεις στο Ιράν αγχώνουν τον Ερντογάν

Στην Τουρκία επικρατεί έντονος προβληματισμός για τις τρέχουσες εξελίξεις στο Ιράν, με το πολιτικό και κρατικό σύστημα να εκφράζει ανησυχίες ότι πρακτικές που εφαρμόζονται σήμερα στην Τεχεράνη ενδέχεται, σε κάποιο στάδιο, να επεκταθούν και στην Τουρκία.

Τουρκία: Γιατί οι εξελίξεις στο Ιράν αγχώνουν τον Ερντογάν

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα που συζητείται είναι η εμπλοκή της SpaceX του Έλον Μασκ και ο ρόλος του Starlink στη διεύρυνση και ένταση των διαδηλώσεων. Αν και επίσημα το Starlink παρουσιάζεται ως εργαλείο που παρέχει στους πολίτες το δικαίωμα επικοινωνίας, Τούρκοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι στην πράξη λειτουργεί ως μηχανισμός υποκίνησης κοινωνικών αναταραχών. Η λειτουργία του Starlink στο Ιράν, παρόμοια με τον ρόλο του στον πόλεμο στην Ουκρανία, θεωρείται κρίσιμο εργαλείο για την ενίσχυση των διαδηλώσεων και την αμφισβήτηση της κρατικής εξουσίας.

Πέραν των γεωπολιτικών επιδιώξεων των ΗΠΑ, τουρκικά μέσα επισημαίνουν και οικονομικούς λόγους πίσω από την εμπλοκή ξένων δυνάμεων στις διαδηλώσεις του Ιράν, αναφερόμενα στις σπάνιες γαίες. Το Ιράν, πέραν των μεγάλων αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, διαθέτει περίπου 8,5 εκατομμύρια τόνους κοιτασμάτων αργίλου με λίθιο στην περιοχή Σιστάν-Μπαλουχιστάν, ενώ φιλοξενεί επίσης ένα από τα πλουσιότερα κοιτάσματα σπάνιων γαιών στη Δυτική Ασία.

Αυτοί οι πόροι είναι κομβικής σημασίας για τεχνολογίες υψηλής στρατηγικής αξίας, όπως ηλεκτρικά οχήματα, συστήματα καθοδήγησης πυραύλων και ραντάρ — τομείς που ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τις ΗΠΑ και επιχειρηματικά τον Μασκ. Η παρουσία αυτών των πόρων εξηγεί, σύμφωνα με αναλυτές, την αυξανόμενη πίεση προς το Ιράν.

Στο πεδίο των στρατιωτικών κινήσεων, ενώ οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και ορισμένες αραβικές χώρες φέρονται να σχεδιάζουν πιθανή επίθεση επικαλούμενες το «πυρηνικό πρόγραμμα» της Τεχεράνης, το Ισραήλ φαίνεται να επιλέγει μια διαφορετική στρατηγική. Ένα πρόωρο στρατιωτικό χτύπημα θα μπορούσε να ενισχύσει την ενότητα του ιρανικού λαού γύρω από την κυβέρνηση, γι’ αυτό προτιμάται η προσέγγιση των υποδαυλισμένων αναταραχών, της οικονομικής αστάθειας και των κυβερνοεπιθέσεων.

Από την πρώτη στιγμή, η Τουρκία διατήρησε μια στάση στήριξης προς το Ιράν. Ανώτατη στρατιωτική αντιπροσωπεία επισκέφθηκε την Τεχεράνη για να συμφωνηθεί η ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις κινήσεις Κούρδων και άλλων αντικαθεστωτικών που συμμετείχαν στις διαδηλώσεις.

Τουρκία: Γιατί οι εξελίξεις στο Ιράν αγχώνουν τον Ερντογάν

Παράλληλα, δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν υπογράμμισαν την ανοιχτή στήριξη στο καθεστώς της Τεχεράνης, με αιχμές κατά του Ισραήλ και αποφυγή αναφοράς στις ΗΠΑ.

Η Τουρκία εκλαμβάνει τις περιφερειακές εξελίξεις ως μέρος μιας ευρύτερης «ιμπεριαλιστικής σκευωρίας» που αποσκοπεί στη γεωστρατηγική περικύκλωσή της και, τελικά, στον διαμελισμό της, χρησιμοποιώντας ως εργαλείο το Κουρδικό ζήτημα.

Στο πλαίσιο αυτό, θεωρούνται ενδεικτικά τα ενεργειακά και γεωπολιτικά σχέδια στις ΑΟΖ της Κύπρου και της Ελλάδας, αλλά και η αποστολή UAV που σχετίζονται με τη Ρωσία, που κατά την Τουρκία υπηρετούν στόχους αποσταθεροποίησης. Παράλληλα, η αναγνώριση συνταγματικής αυτονομίας σε Κούρδους του Ιράκ και οι προσπάθειες των Κούρδων της Συρίας να αποκτήσουν αντίστοιχο καθεστώς ερμηνεύονται ως κομμάτι του ίδιου σχεδίου, με τελικό στόχο την Τουρκία.

Ο αρθρογράφος της εφημερίδας Aydınlık, Serdar Aliçavuşoğlu, συνοψίζει την τουρκική ανησυχία ως εξής: «Η επιλογή είναι σαφής: ή παραδινόμαστε ή διεξάγουμε έναν δεύτερο Πόλεμο Ανεξαρτησίας. Ωστόσο, είναι δυνατό να αποφύγουμε τη σύγκρουση χωρίς μάχη, εάν παραμείνουμε ενωμένοι ενάντια στον ιμπεριαλισμό. Το Ιράν, με γεωστρατηγική στροφή προς την Ασία, μπλόκαρε το Starlink.

Αν η Τουρκία ακολουθήσει ανάλογη πορεία, μπορεί να αναπτύξει δική της αμυντική υποδομή, δορυφορικά συστήματα, δίκτυα πληρωμών, να αξιοποιήσει τεχνολογίες όπως το S-500 και τα μαχητικά Su-57, και να εξασφαλίσει ενεργειακή ασφάλεια μέσω της συνεργασίας με γειτονικές χώρες. Όλα αυτά είναι δυνατά, αλλά απαιτούν την αποδυνάμωση της Ατλαντικής Συμμαχίας. Πρέπει να μην δεσμευόμαστε σε κανένα ‘άρμα’. Αν οι ΗΠΑ παραβιάζουν ακόμη και την εδαφική ακεραιότητα συμμάχων όπως η Δανία, ας σκεφτούμε πότε θα έρθει η σειρά της Τουρκίας.»