Τουρκία: Ο Ερντογάν εργάζεται μεθοδικά και αθόρυβα για το Ισλαμικό ΝΑΤΟ-Τι θα μπορούσε να συμβεί σε Αιγαίο και Νοτιοανατολική Μεσόγειο-Πώς θα αντιδράσει η Ελλάδα

Η πιθανή είσοδος της Τουρκίας στη συμμαχία Ριάντ-Ισλαμαμπάντ θα μπορούσε να περιπλέξει τις υπάρχουσες γεωπολιτικές εξισώσεις που αφορούν τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και το Ιράν, ενώ παράλληλα θα απαιτούσε στενότερο έλεγχο από την Ινδία, το Ισραήλ και την Ελλάδα.

Τουρκία: Ο Ερντογάν εργάζεται μεθοδικά και αθόρυβα για το Ισλαμικό ΝΑΤΟ-Τι θα μπορούσε να συμβεί σε Αιγαίο και Νοτιοανατολική Μεσόγειο-Πώς θα αντιδράσει η Ελλάδα

Ενώ το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινότητας παραμένει στραμμένο αφενός στον πολιτικό και γεωστρατηγικό «τυφώνα Τραμπ», που μετά τη Βενεζουέλα απειλεί να επεκταθεί σε Γροιλανδία, Κούβα και Μεξικό, και αφετέρου στον πόλεμο της Ουκρανίας που συνεχίζει να αιμορραγεί την ευρωπαϊκή ασφάλεια, η Άγκυρα κινείται αθόρυβα αλλά μεθοδικά προς τη συγκρότηση μιας νέας ισλαμικής αρχιτεκτονικής ασφάλειας.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η προσπάθεια του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να ενταχθεί η Τουρκία σε έναν αναδυόμενο αμυντικό άξονα με το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία, μια τριμερή δομή που ήδη χαρακτηρίζεται από αναλυτές ως ένα άτυπο «Ισλαμικό ΝΑΤΟ».

Η συμφωνία Ριάντ–Ισλαμαμπάντ και η τουρκική «διείσδυση»

Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, η Τουρκία βρίσκεται σε προχωρημένες συνομιλίες για την ένταξή της σε πρόσφατα υπογεγραμμένο σύμφωνο συλλογικής άμυνας μεταξύ Πακιστάν και Σαουδικής Αραβίας. Η συμφωνία, η οποία υπεγράφη το 2025, προβλέπει ρητά ότι οποιαδήποτε επιθετική ενέργεια εναντίον ενός εκ των μελών θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων, εισάγοντας μια ρήτρα αμοιβαίας άμυνας που θυμίζει ευθέως το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.

Η Συμφωνία Στρατηγικής Αμοιβαίας Άμυνας υπεγράφη κατά την επίσκεψη του Πακιστανού πρωθυπουργού Σεχμπάζ Σαρίφ στη Ντόχα. Αν και οι λεπτομέρειές της παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αδιαφανείς, δημοσιεύματα αναφέρουν ότι το πυρηνικό οπλοστάσιο του Πακιστάν δύναται να συνυπολογιστεί στον αμυντικό σχεδιασμό της Σαουδικής Αραβίας, σε περίπτωση κρίσης.

Η ενδεχόμενη ένταξη της Άγκυρας σε αυτό το πλαίσιο θα μπορούσε να μεταβάλει ουσιωδώς τις ισορροπίες ισχύος όχι μόνο στη Μέση Ανατολή, αλλά και σε ευρύτερα γεωπολιτικά τόξα που εκτείνονται από την Ανατολική Μεσόγειο έως τη Νότια Ασία.

Η τουρκική εμπλοκή στη σύγκρουση Πακιστάν–Ινδίας

Η Τουρκία έχει ταχθεί ανοιχτά υπέρ του Πακιστάν στο ζήτημα του Κασμίρ και η στάση αυτή μετουσιώθηκε σε έμπρακτη στρατιωτική υποστήριξη κατά τη διάρκεια του τετραήμερου πολεμικού επεισοδίου με την Ινδία τον Μάιο του 2025.

Η Άγκυρα δεν περιορίστηκε στην παροχή περισσότερων από 350 στρατιωτικών drones, αλλά παρείχε και εξειδικευμένο προσωπικό χειριστών, αναβαθμίζοντας ποιοτικά τη συμμετοχή της. Η αμυντική συνεργασία Τουρκίας–Πακιστάν έχει επιταχυνθεί θεαματικά τα τελευταία χρόνια, εξελισσόμενη σε έναν από τους πλέον στενούς στρατιωτικούς άξονες του μουσουλμανικού κόσμου.

Τουρκία: Ο Ερντογάν εργάζεται μεθοδικά και αθόρυβα για το Ισλαμικό ΝΑΤΟ-Τι θα μπορούσε να συμβεί σε Αιγαίο και Νοτιοανατολική Μεσόγειο-Πώς θα αντιδράσει η Ελλάδα

Όπως επισημαίνει ο στρατηγικός αναλυτής Nihat Ali Ozcan του think tank TEPAV, η τριμερής σύμπραξη θα συνδύαζε τη στρατιωτική εμπειρία και την ανεπτυγμένη αμυντική βιομηχανία της Τουρκίας, την πυρηνική και πυραυλική ισχύ του Πακιστάν και την τεράστια οικονομική και πολιτική επιρροή της Σαουδικής Αραβίας.

Τουρκική στρατιωτική συνδρομή και αμυντική βιομηχανία

Η τουρκική στρατιωτική βοήθεια προς το Πακιστάν έχει ενισχυθεί κατακόρυφα την τελευταία διετία. Τούρκοι ναυπηγοί συμμετέχουν στην κατασκευή δύο φρεγατών κλάσης Babur για το Πακιστανικό Ναυτικό, βασισμένων στην κορβέτα MILGEM, ενώ δύο ακόμη πλοία της ίδιας κλάσης έχουν ήδη ναυπηγηθεί στην Τουρκία.

Παράλληλα, η Τουρκική Αεροδιαστημική Βιομηχανία έχει αναλάβει τον εκσυγχρονισμό 42 πακιστανικών F-16, επεκτείνοντας τον επιχειρησιακό τους βίο στις 12.000 ώρες πτήσης. Οι εισαγωγές πακιστανικού στρατιωτικού υλικού από την Τουρκία ανήλθαν το 2024 σε 5,16 εκατ. δολάρια, με τα drones –και ειδικά τη σειρά Bayraktar– να αποτελούν τον πυρήνα της συνεργασίας.

Επιπλέον, βρίσκονται σε εξέλιξη συνομιλίες για δημιουργία γραμμής παραγωγής drones και αιωρούμενων πυρομαχικών στο πακιστανικό έδαφος, εδραιώνοντας μια μακροπρόθεσμη στρατηγική σύμπλευση.

Γεωπολιτικές συνέπειες της τριμερούς συμμαχίας

Η επίσημη ένταξη της Τουρκίας στη συμμαχία θα σηματοδοτούσε επαναπροσέγγιση με τη Σαουδική Αραβία, έπειτα από χρόνια έντονης αντιπαλότητας για την ηγεμονία στον σουνιτικό κόσμο. Παράλληλα, οι δύο χώρες συγκλίνουν στις ανησυχίες τους απέναντι στο Ιράν και στη στήριξη μιας σουνιτικής πολιτικής λύσης στη Συρία, καθώς και στην υπόθεση του παλαιστινιακού κράτους.

Σε ευρύτερο επίπεδο, μια τέτοια σύμπραξη θα περιέπλεκε σοβαρά τις σχέσεις με τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, ενώ θα απαιτούσε αυξημένη επαγρύπνηση από την Ινδία, το Ισραήλ και την Ελλάδα. Η σύζευξη ενός μέλους του ΝΑΤΟ, ενός πυρηνικά οπλισμένου κράτους και του θεματοφύλακα των ιερών τόπων του Ισλάμ συνιστά μια σπάνια αλλά ιδιαίτερα ισχυρή γεωστρατηγική σύγκλιση.

Η ελληνική αντίδραση και τα επόμενα βήματα

Για την Αθήνα, οι εξελίξεις αυτές καθιστούν επιτακτική την εντατικοποίηση της συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία, αλλά και τη στρατηγική ένταξη της Ινδίας στο υφιστάμενο πλέγμα συνεργασιών με Ισραήλ και Κύπρο στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σε ένα αναβαθμισμένο τετραμερές σχήμα, θα μπορούσε να εξεταστεί η συγκρότηση μόνιμης κοινής αεροναυτικής δύναμης, με ενιαία διοίκηση και επιτελείο και έδρα την Κρήτη. Ουσιαστικά, πρόκειται για την ανάγκη παρουσίας της Ινδίας σε «μόνιμη βάση» στο Αιγαίο και τη ΝΑ Μεσόγειο.

Τέλος, η δημιουργία ενιαίου πλέγματος αεράμυνας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ προβάλλει ως ρεαλιστική και αναγκαία επιλογή. Η μελλοντική διαλειτουργικότητα της «Ασπίδας του Αχιλλέα», της κυπριακής αεράμυνας και του ισραηλινού Iron Dome, βασισμένη σε ισραηλινά αντιαεροπορικά συστήματα, μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο αντίβαρο στις νέες τουρκικές φιλοδοξίες.