Τουρκία: Οι Τούρκοι μετακινούν τους Ρωσικούς S-400 και τους θέτουν σε ετοιμότητα- Για πρώτη φορά μετά την αγορά τους, το σύστημα αναπτύσσεται επιχειρησιακά – Το ερώτημα είναι πού;

Έντονη κινητικότητα, αλλά και πυρετώδεις συζητήσεις, προκαλεί το τελευταίο διάστημα η αιφνιδιαστική μετακίνηση των τουρκικών S-400 από την Άγκυρα, όπου μέχρι σήμερα παρέμεναν σταθμευμένες και οι δύο μοίρες του συστήματος.

Τουρκία: Οι Τούρκοι μετακινούν τους Ρωσικούς S-400 και τους θέτουν σε ετοιμότητα- Για πρώτη φορά μετά την αγορά τους, το σύστημα αναπτύσσεται επιχειρησιακά – Το ερώτημα είναι πού;

Το μεγάλο ερώτημα που απασχολεί πλέον αναλυτές και επιτελεία δεν είναι τόσο η μετακίνηση αυτή καθαυτή, όσο ο τελικός προορισμός των ρωσικής κατασκευής αντιαεροπορικών συστημάτων.

Προς τα νότια; Προς τα νοτιοανατολικά; Ή μήπως προς το Αιγαίο;

Η απάντηση στο ερώτημα αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η τελική τοποθεσία ανάπτυξης των S-400 ενδέχεται να αποκαλύψει σε σημαντικό βαθμό και τις επόμενες τουρκικές στρατιωτικές επιλογές.

Η Τουρκία είχε προχωρήσει στην αγορά συνολικά τεσσάρων συστοιχιών, δηλαδή δύο συνταγμάτων, S-400, σε μια συμφωνία ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η επιλογή αυτή προκάλεσε σοβαρή ρήξη στις σχέσεις της Άγκυρας με την Ουάσιγκτον και είχε ως αποτέλεσμα την αποβολή της Τουρκίας από το πρόγραμμα των μαχητικών F-35.

Μέχρι σήμερα, οι S-400 παρέμεναν εγκατεστημένοι στην Αεροπορική Βάση Μουρτέντ (Mürted), κοντά στην τουρκική πρωτεύουσα. Το σύστημα έχει ήδη υποβληθεί σε δοκιμή αποδοχής και βρίσκεται σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα.

Ωστόσο, υπάρχει ένα κρίσιμο χαρακτηριστικό που διαφοροποιεί τους S-400 από μια στατική εγκατάσταση: πρόκειται για ένα πλήρως κινητό (mobilize) σύστημα, γεγονός που επιτρέπει στις Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις να το μεταφέρουν και να το αναπτύξουν σε διαφορετικές περιοχές, ανάλογα με τις επιχειρησιακές ανάγκες.

Και ακριβώς εδώ βρίσκεται το στοιχείο του μυστηρίου.

Οι τελικές τοποθεσίες ανάπτυξης παραμένουν ένα από τα πλέον αυστηρά φυλασσόμενα μυστικά της τουρκικής πλευράς, καθώς η αποκάλυψή τους θα μπορούσε να δώσει πολύτιμες πληροφορίες για το πώς σχεδιάζει η Άγκυρα να αξιοποιήσει το συγκεκριμένο οπλικό σύστημα.

Η μετακίνηση των βαρέων οχημάτων από τη βάση του Μουρτέντ πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της νύχτας. Σε επιλεγμένα σημεία του οδικού δικτύου εφαρμόστηκαν αποκλεισμοί από τη Στρατοχωροφυλακή, ενώ τα ραντάρ και οι εκτοξευτές καλύφθηκαν με ειδικούς μουσαμάδες και δίχτυα παραλλαγής.

Στόχος ήταν προφανώς να περιοριστεί όσο το δυνατόν περισσότερο η δυνατότητα εντοπισμού και αναγνώρισης των συστημάτων κατά τη διάρκεια της μεταφοράς τους.

Τουρκία: Οι Τούρκοι μετακινούν τους Ρωσικούς S-400 και τους θέτουν σε ετοιμότητα- Για πρώτη φορά μετά την αγορά τους, το σύστημα αναπτύσσεται επιχειρησιακά – Το ερώτημα είναι πού;

Ένα σύστημα που δημιουργεί ζώνη άρνησης περιοχής

Η ισχύς του S-400 δεν βασίζεται απλώς στην εμβέλεια των πυραύλων του. Το βασικό πλεονέκτημά του βρίσκεται στη λογική της πολυεπίπεδης άμυνας (layered defense), η οποία συνδυάζει ισχυρά ραντάρ, διαφορετικούς τύπους πυραύλων και δυνατότητα ταυτόχρονης αντιμετώπισης μεγάλου αριθμού στόχων.

Με την πλήρη διάταξη μάχης που διαθέτει η τουρκική πλευρά, το σύστημα δεν αποτελεί απλώς ένα προηγμένο αντιαεροπορικό όπλο. Μπορεί να δημιουργήσει μια ιδιαίτερα εκτεταμένη ζώνη άρνησης περιοχής, επηρεάζοντας την ελευθερία κινήσεων εχθρικών αεροσκαφών σε πολύ μεγάλες αποστάσεις.

Οι δυνατότητές του περιλαμβάνουν την ταυτόχρονη αναχαίτιση έως και 80 στόχων, με δυνατότητα εμπλοκής τους με έως και δύο πυραύλους ανά στόχο, σε αποστάσεις που, ανάλογα με τον χρησιμοποιούμενο πύραυλο, κυμαίνονται μεταξύ 250 και 400 χιλιομέτρων.

Η τουρκική παραγγελία περιλάμβανε επισήμως 128 πυραύλους 48N6, με εμβέλεια έως 250 χιλιόμετρα. Παράλληλα, αναλυτές έχουν αναφέρει ότι έχει υπάρξει προμήθεια και πυραύλων 40Ν6, με εμβέλεια που φτάνει τα 400 χιλιόμετρα και δυνατότητες αντιβαλλιστικής προστασίας.

Η «καρδιά» του S-400 είναι τα ραντάρ

Καθοριστικό ρόλο στις δυνατότητες του συστήματος διαδραματίζει το ιδιαίτερα ισχυρό σύμπλεγμα ραντάρ που διαθέτει. Πρόκειται ουσιαστικά για την «καρδιά» του S-400, καθώς του προσφέρει σημαντική επίγνωση της κατάστασης σε μεγάλη ακτίνα και του επιτρέπει να παρακολουθεί πολλαπλές απειλές ταυτόχρονα.

Ραντάρ Εντοπισμού 91N6E “Big Bird”: Διαθέτει εμβέλεια εντοπισμού έως και 600 χιλιόμετρα και μπορεί να εντοπίζει και να παρακολουθεί ταυτόχρονα έως και 300 στόχους.

Ραντάρ Εμπλοκής / Καθοδήγησης 92N6E “Grave Stone”: Έχει τη δυνατότητα ταυτόχρονου εγκλωβισμού έως και 36 στόχων και καθοδήγησης έως και 72 πυραύλων εναντίον τους, με δύο πυραύλους ανά στόχο, προκειμένου να αυξηθούν οι πιθανότητες επιτυχούς αναχαίτισης.

Ανίχνευση Stealth: Η λειτουργία των ραντάρ σε διαφορετικές μπάντες συχνοτήτων (VHF, L-band, X-band) αυξάνει τις πιθανότητες εντοπισμού αεροσκαφών χαμηλής παρατηρησιμότητας (stealth), όπως τα F-22 και F-35. Και αυτή ακριβώς η δυνατότητα αποτέλεσε έναν από τους βασικούς λόγους της αμερικανικής αντίδρασης στην απόκτηση του συστήματος από την Τουρκία και της απομάκρυνσης της Άγκυρας από το πρόγραμμα F-35.

Πού κατευθύνονται οι S-400;

Η έξοδος των S-400 από τις εγκαταστάσεις τους στη Μουρτέντ και η μετακίνησή τους μακριά από την Άγκυρα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια απλή διαδικασία μεταφοράς στρατιωτικού υλικού.

Η τελική τοποθεσία ανάπτυξης είναι αυτή που θα καθορίσει και τη στρατηγική σημασία της κίνησης.

Σενάριο 1: Ανάπτυξη στα παράλια του Αιγαίου

Εάν οι S-400 μετακινηθούν προς τη δυτική Τουρκία και αναπτυχθούν σε θέσεις με κατάλληλο γεωγραφικό πλεονέκτημα, η εικόνα αλλάζει δραστικά.

Με μέγιστη εμβέλεια ραντάρ που φτάνει τα 600 χιλιόμετρα και πυραύλους με εμβέλεια έως 400 χιλιόμετρα, μια τέτοια ανάπτυξη θα μπορούσε να επεκτείνει σημαντικά την τουρκική ζώνη αντιαεροπορικής κάλυψης πάνω από το Αιγαίο και να δημιουργήσει μια εκτεταμένη ζώνη άρνησης πρόσβασης (A2/AD).

Με άλλα λόγια, η γεωγραφική θέση των συστημάτων θα μπορούσε να μετατρέψει τις δυνατότητες των S-400 σε ένα σημαντικό εργαλείο πίεσης απέναντι στην ελληνική αεροπορική δραστηριότητα.

Σενάριο 2: Μετακίνηση στη Νότια Τουρκία / Μεσόγειο

Ένα δεύτερο ενδεχόμενο είναι η ανάπτυξη των S-400 προς τη νότια Τουρκία και την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Σε αυτή την περίπτωση, το σύστημα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μια ιδιαίτερα ισχυρή αντιαεροπορική «ομπρέλα» για κρίσιμες περιοχές και υποδομές, ενώ θα ενίσχυε την τουρκική παρουσία και δυνατότητα ελέγχου στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, σε ένα τέτοιο σενάριο, η προστασία κρίσιμων ενεργειακών και στρατηγικών υποδομών, μεταξύ των οποίων και το πυρηνικό εργοστάσιο στο Άκκουγιου.

Σενάριο 3: Ενίσχυση της ανατολικής πλευράς

Τρίτο σενάριο θα ήταν η μετακίνηση των συστημάτων προς την ανατολική Τουρκία, κοντά στα σύνορα με τη Συρία ή το Ιράκ.

Μια τέτοια επιλογή θα εξυπηρετούσε κυρίως την προστασία από περιφερειακές βαλλιστικές απειλές, αλλά και από ασύμμετρες επιθέσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων με drones.

Ωστόσο, πρόκειται για το σενάριο που εμφανίζεται ως λιγότερο πιθανό, δεδομένου ότι για την προστασία της συγκεκριμένης πλευράς η Τουρκία διαθέτει και νατοϊκά συστήματα Patriot.

Το μυστήριο παραμένει

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η Τουρκία επιλέγει να χειριστεί τους S-400 με απόλυτη μυστικότητα.

Η μετακίνηση των συστημάτων από την Άγκυρα, η νυχτερινή ανάπτυξη των βαρέων οχημάτων και τα μέτρα απόκρυψης κατά τη μεταφορά τους δείχνουν ότι η τουρκική πλευρά δεν επιθυμεί να αποκαλύψει ούτε τον τελικό προορισμό ούτε, πολύ περισσότερο, την επιχειρησιακή διάταξη που σχεδιάζει να εφαρμόσει.

Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της υπόθεσης.

Για πρώτη φορά από την απόκτηση των S-400, η Τουρκία φαίνεται να περνά από τη διατήρηση του συστήματος σε κατάσταση ετοιμότητας στην ουσιαστική επιχειρησιακή αξιοποίησή του.

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι πλέον αν οι S-400 μπορούν να μετακινηθούν.

Είναι πού θα εμφανιστούν τελικά.

Και η απάντηση σε αυτό το ερώτημα μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα αποκαλυπτική για τις επόμενες κινήσεις της Άγκυρας.