Βενεζουέλα: «Το φαινόμενο της πεταλούδας»-Πως η σύλληψη Μαδούρο ξεκίνησε το γεωπολιτικό ντόμινο που άνοιξε το δρόμο για τον πόλεμο στο Ιράν!

Η αιφνιδιαστική ανατροπή και σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο στο Καράκας προκάλεσε διεθνή αίσθηση και πυροδότησε μια σειρά συζητήσεων για τις πραγματικές επιπτώσεις της επιχείρησης.

Βενεζουέλα: «Το φαινόμενο της πεταλούδας»-Πως η σύλληψη Μαδούρο ξεκίνησε το γεωπολιτικό ντόμινο που άνοιξε το δρόμο για τον πόλεμο στο Ιράν!

Παρά το γεγονός ότι παρουσιάστηκε ως μια τοπική πολιτική ανατροπή στη Λατινική Αμερική, πολλοί στρατηγικοί αναλυτές θεωρούν ότι αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου γεωπολιτικού σχεδίου, άρρηκτα συνδεδεμένου με την κλιμάκωση της σύγκρουσης ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, σε μια περίοδο όπου οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή φτάνουν σε κρίσιμα επίπεδα.

Η αντίδραση του Ισραήλ ήταν άμεση και ενδεικτική της σημασίας που αποδίδεται στην εξέλιξη. Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έσπευσε να συγχαρεί τον Ντόναλντ Τραμπ για μια «τολμηρή και ιστορική» επιχείρηση, προκαλώντας απορία σε πολλούς διεθνείς παρατηρητές: γιατί η αλλαγή ηγεσίας στη Νότια Αμερική προκαλεί τέτοιο ενθουσιασμό στη Μέση Ανατολή;

Η απάντηση, σύμφωνα με διπλωματικούς και στρατηγικούς αναλυτές, βρίσκεται στη βαθύτερη σύνδεση μεταξύ Βενεζουέλας και Ιράν – και στον στρατηγικό ρόλο που μπορεί να παίξει το πετρέλαιο της χώρας σε έναν ευρύτερο πόλεμο που απειλεί να αναδιαμορφώσει τις παγκόσμιες ισορροπίες.

Η επιχείρηση, με κωδικό «Operation Absolute Resolve» (Επιχείρηση Απόλυτη Αποφασιστικότητα), έπιασε τον Μαδούρο κυριολεκτικά στον ύπνο και, σύμφωνα με αναλυτές, ενίσχυσε στρατηγικά τα συμφέροντα της Ουάσιγκτον και του Τελ Αβίβ, πλήττοντας τα δίκτυα επιρροής της Τεχεράνης στη Λατινική Αμερική και διασφαλίζοντας παράλληλα έλεγχο σε κρίσιμες ενεργειακές πηγές.

Μετά τη σύλληψη Μαδούρο και την αποκατάσταση μιας νέας κυβέρνησης στο Καράκας, οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και οι σύμμαχοί τους φαίνεται να ξεκίνησαν μια εκστρατεία αλλαγής καθεστώτος με σαφή στόχο την Τεχεράνη. Η ισραηλινή κυβέρνηση, που θεωρούσε τη Βενεζουέλα στρατηγικό δορυφόρο του Ιράν, υποστήριξε ότι η ανατροπή του Μαδούρο «απελευθερώνει τη Νότια Αμερική από τον άξονα της τρομοκρατίας και των ναρκωτικών», όπως δήλωσε ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών Γκίντεον Σαάρ.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο πρέσβης των ΗΠΑ στο Ισραήλ, Μάικ Χάκαμπι, τόνισε τη στενή σχέση Ιράν–Βενεζουέλας τα τελευταία 20 χρόνια, επισημαίνοντας την προσπάθεια Τεχεράνης να δημιουργήσει δίκτυα επιρροής μέσω συμμάχων και παραστρατιωτικών οργανώσεων στη Λατινική Αμερική. Ισραηλινοί αξιωματούχοι αναφέρουν τη Βενεζουέλα ως επιχειρησιακό προπύργιο για τη Χεζμπολάχ και τους Φρουρούς της Επανάστασης, επικαλούμενοι ιρανικά drones σε στρατιωτικές παρελάσεις και τις περίφημες «πτήσεις-φαντάσματα» μεταξύ Ιράν και Βενεζουέλας.

Βενεζουέλα: «Το φαινόμενο της πεταλούδας»-Πως η σύλληψη Μαδούρο ξεκίνησε το γεωπολιτικό ντόμινο που άνοιξε το δρόμο για τον πόλεμο στο Ιράν!

Ωστόσο, υπάρχουν και αναλυτές που υποστηρίζουν ότι οι ισχυρισμοί αυτοί υπερβάλλουν: η σχέση Βενεζουέλας–Χεζμπολάχ φαίνεται περισσότερο πολιτική και συμβολική, παρά επιχειρησιακή.

Η ένταση Ισραήλ–Βενεζουέλας έχει βαθιές ρίζες. Ο Ούγκο Τσάβες υπήρξε ένθερμος επικριτής της ισραηλινής πολιτικής, ενώ το 2009 διέκοψε τις διπλωματικές σχέσεις κατά τη διάρκεια της επιχείρησης «Συμπαγές Μολύβι» στη Γάζα. Ο Τσαβισμός υποστήριζε την απελευθέρωση της Παλαιστίνης και συνδέονταν με φιλοπαλαιστινιακές χώρες που βρίσκονταν σε αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ, όπως η Κούβα. Αυτό μετέτρεψε τη Βενεζουέλα σε σταθερό αγκάθι για το Ισραήλ και σε στόχο των υποστηρικτών της αλλαγής καθεστώτος στην Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ.

Η σύλληψη Μαδούρο θεωρείται από το Ισραήλ σημαντικό πλήγμα στα οικονομικά, στρατιωτικά και εκπαιδευτικά δίκτυα του Ιράν. Παράλληλα, παρουσιάστηκε από την κυβέρνηση Τραμπ ως «χειρουργική» επιτυχία αλλαγής καθεστώτος, με τον ίδιο τον πρόεδρο να αφήνει να εννοηθεί ότι ένα ανάλογο μοντέλο θα μπορούσε να εφαρμοστεί και στο Ιράν – αν και η σύγκριση αγνοεί κρίσιμες διαφορές: το Ιράν δεν είναι προσωποκεντρικό καθεστώς, αλλά ένα σύνθετο σύστημα θεσμών με ισχυρούς Φρουρούς της Επανάστασης και παραστρατιωτικές οργανώσεις. Ακόμη και η εξόντωση του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ δεν θα οδηγούσε απαραίτητα σε κατάρρευση του συστήματος.

Επιπλέον, ο ιρανικός πληθυσμός περίπου 90 εκατομμυρίων ατόμων με πολυποίκιλη εθνοτική σύνθεση καθιστά πιθανή μια αποσταθεροποίηση επικίνδυνη για εθνοτικές συγκρούσεις και αποσχιστικά κινήματα, με άμεσες συνέπειες για γειτονικές χώρες όπως Τουρκία, Αζερμπαϊτζάν, Ιράκ και τα κράτη του Κόλπου.

Σημαντικό ρόλο παίζει και το πετρέλαιο. Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα στον κόσμο, ενώ οι ΗΠΑ έχουν μεταφέρει μεγάλο μέρος της στρατιωτικής τους ισχύος στη Μέση Ανατολή. Ένα «φιλοαμερικανικό» Καράκας μπορεί να προσφέρει εναλλακτική πηγή ενέργειας, ειδικά απέναντι στις ιρανικές απειλές στα Στενά του Ορμούζ.

Τέλος, σε αντίθεση με μια εξουθενωμένη Βενεζουέλα, το Ιράν παραμένει στρατιωτικά και γεωπολιτικά ισχυρό, ακόμα κι αν το καθεστώς έχει τραυματιστεί. Η στρατιωτική επιχείρηση στη Βενεζουέλα φαίνεται να αποτελεί γεωπολιτική «ασφαλιστική δικλείδα» σε έναν πόλεμο που πλέον εκτείνεται πέρα από τη Μέση Ανατολή. Όμως η Μέση Ανατολή σπάνια συγχωρεί τέτοιες γεωπολιτικές αυταπάτες – και το Ιράν δεν είναι Βενεζουέλα.