Βρετανία και Ισραήλ σε σύγκρουση: Πως οι ιστορικοί σύμμαχοι έφτασαν σε διπλωματική ρήξη; – Οι κυρώσεις, τα αντίποινα και ο ρόλος των ΗΠΑ

Μια νέα και εξαιρετικά σοβαρή κρίση στις σχέσεις Βρετανίας και Ισραήλ βρίσκεται πλέον σε πλήρη εξέλιξη, με το Λονδίνο να υιοθετεί μια από τις πιο σκληρές πολιτικές του απέναντι στην ισραηλινή εποικιστική δραστηριότητα και το Τελ Αβίβ να απαντά με πρωτοφανή διπλωματικά αντίμετρα.

Η απόφαση της βρετανικής κυβέρνησης να απαγορεύσει τις εισαγωγές προϊόντων που προέρχονται από ισραηλινούς εποικισμούς στη Δυτική Όχθη δεν αποτελεί απλώς μια εμπορική απόφαση. Έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αντιπαράθεση γύρω από το μέλλον της Δυτικής Όχθης, την επέκταση των εποικισμών και τη λύση των δύο κρατών έχει φτάσει σε ιδιαίτερα επικίνδυνο σημείο.

Και η ισραηλινή αντίδραση ήταν άμεση.

ΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ ΠΑΤΑΕΙ «ΚΟΚΚΙΝΗ ΓΡΑΜΜΗ»

Η βρετανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσει σε απαγόρευση εισαγωγών από παράνομους, σύμφωνα με τη βρετανική και διεθνή νομική θέση, ισραηλινούς εποικισμούς στη Δυτική Όχθη, ενώ παράλληλα προβλέπονται μέτρα εναντίον προσώπων και επιχειρήσεων που συνδέονται με την επέκταση των εποικισμών.

Το Λονδίνο συνδέει την απόφαση με την ανάγκη διατήρησης της προοπτικής ενός παλαιστινιακού κράτους και καταγγέλλει ότι η συνεχιζόμενη επέκταση των εποικισμών και η βία εποίκων υπονομεύουν τη λύση των δύο κρατών.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η Βρετανία δεν κινήθηκε μόνη της.

Μαζί με τη Γαλλία και τον Καναδά, αλλά και με τη στήριξη συνολικά δώδεκα χωρών, το Λονδίνο συμμετέχει σε μια νέα διεθνή προσπάθεια περιορισμού του εμπορίου με τους ισραηλινούς εποικισμούς. Στη σχετική κοινή δήλωση συμμετέχουν επίσης Δανία, Φινλανδία, Ισλανδία, Ιρλανδία, Νορβηγία, Πολωνία, Πορτογαλία, Ισπανία και Σουηδία.

Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΙΣΡΑΗΛ: «ΚΛΕΙΣΤΕ ΤΟ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟ»

Η απάντηση του Ισραήλ ήταν ιδιαίτερα σκληρή.

Το Τελ Αβίβ έδωσε στη Βρετανία 30 ημέρες για να κλείσει το προξενείο της στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, ενώ παράλληλα προχώρησε σε μέτρα που επηρεάζουν Βρετανούς διπλωμάτες και πολιτικούς.

Πρόκειται για μια εξέλιξη με τεράστιο συμβολικό βάρος.

Το βρετανικό προξενείο στην Ιερουσαλήμ έχει ιδιαίτερο ρόλο στις σχέσεις του Ηνωμένου Βασιλείου με τους Παλαιστινίους, καθώς ασχολείται με ζητήματα που αφορούν την Ανατολική Ιερουσαλήμ, τη Δυτική Όχθη και τη Γάζα.

Έτσι, μια εμπορική απόφαση μετατράπηκε μέσα σε λίγες ώρες σε ανοιχτή διπλωματική σύγκρουση.

Ο ΜΙΛΙΜΠΑΝΤ ΜΙΛΑ ΓΙΑ «ΕΠΑΝΕΚΚΙΝΗΣΗ»

Στο κέντρο της νέας βρετανικής πολιτικής βρίσκεται ο υπουργός Εξωτερικών Εντ Μίλιμπαντ.

Ο ίδιος έχει χαρακτηρίσει τη νέα γραμμή του Λονδίνου ως ουσιαστική αλλαγή πολιτικής και έχει υποστηρίξει ότι η Βρετανία δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται σε δηλώσεις ανησυχίας, ενώ την ίδια στιγμή συνεχίζεται η επέκταση των εποικισμών.

Ο Μίλιμπαντ, ο οποίος είναι Εβραίος και έχει δηλώσει την υποστήριξή του στο Ισραήλ, απορρίπτει την εξίσωση της κριτικής προς την ισραηλινή κυβέρνηση με τον αντισημιτισμό. Η θέση του Λονδίνου είναι ότι η καταπολέμηση του αντισημιτισμού μπορεί να συνυπάρχει με την άσκηση κριτικής στις πολιτικές της ισραηλινής κυβέρνησης.

Αυτό ακριβώς είναι που κάνει την εξέλιξη ακόμη πιο πολιτικά φορτισμένη.

Η «ΒΟΜΒΑ» ΤΗΣ E1

Πίσω από τη νέα αντιπαράθεση βρίσκεται και το σχέδιο E1, μια περιοχή στρατηγικής σημασίας ανάμεσα στην Ανατολική Ιερουσαλήμ και τη Δυτική Όχθη.

Οι δυτικές κυβερνήσεις προειδοποιούν ότι η προώθηση της εποικιστικής ανάπτυξης στην περιοχή θα μπορούσε να αποκόψει τη βόρεια από τη νότια Δυτική Όχθη και να δυσκολέψει ακόμη περισσότερο τη δημιουργία ενός βιώσιμου παλαιστινιακού κράτους.

Η κοινή δήλωση των δώδεκα χωρών αναφέρεται ειδικά στην απόφαση να προχωρήσουν οι διαδικασίες για το E1, χαρακτηρίζοντάς την ιδιαίτερα ανησυχητική για την προοπτική λύσης δύο κρατών.

Για τους Παλαιστινίους, το ζήτημα είναι ακόμη πιο κρίσιμο: θεωρούν ότι η συνεχιζόμενη επέκταση των εποικισμών συρρικνώνει σταδιακά τον χώρο στον οποίο θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα ανεξάρτητο κράτος.

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΡΗΓΜΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΥΑΣΙΝΓΚΤΟΝ

Και εδώ βρίσκεται ίσως η πιο επικίνδυνη διάσταση της κρίσης.

Η Βρετανία δεν συγκρούεται πλέον μόνο με την ισραηλινή κυβέρνηση. Η νέα πολιτική του Λονδίνου δημιουργεί και ένταση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες έχουν αντιδράσει αρνητικά στις κυρώσεις.

Ο Αμερικανός πρέσβης στο Ισραήλ, Μάικ Χάκαμπι, εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση κατά της βρετανικής απόφασης, κατηγορώντας το Λονδίνο για εχθρική στάση απέναντι στο Ισραήλ.

Έτσι διαμορφώνεται ένα εξαιρετικά περίπλοκο τρίγωνο:

ΛΟΝΔΙΝΟ – ΤΕΛ ΑΒΙΒ – ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ.

Και κάθε νέα κίνηση μπορεί να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη διπλωματική ένταση.

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΙΡΩΝΕΙΑ

Η σημερινή κρίση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο συμβολισμό αν κοιτάξει κανείς πίσω στο 1917.

Τότε, η βρετανική κυβέρνηση εξέδωσε τη Διακήρυξη Μπάλφουρ, με την οποία εξέφρασε την υποστήριξή της στη δημιουργία εθνικής εστίας για τον εβραϊκό λαό στην Παλαιστίνη, με την παράλληλη αναφορά στην προστασία των δικαιωμάτων των μη εβραϊκών κοινοτήτων.

Η Διακήρυξη δεν ίδρυσε από μόνη της το κράτος του Ισραήλ — η ίδρυσή του ακολούθησε το 1948 μέσα από μια πολύ διαφορετική και σύνθετη ιστορική διαδικασία. Ωστόσο, αποτέλεσε έναν από τους σημαντικούς σταθμούς της διεθνούς ιστορίας που προηγήθηκε της δημιουργίας του Ισραήλ.

Και τώρα, περισσότερο από έναν αιώνα μετά, η ίδια χώρα που είχε παίξει τόσο σημαντικό ρόλο στην ιστορική πορεία προς τη δημιουργία του Ισραήλ βρίσκεται σε ανοιχτή αντιπαράθεση με την κυβέρνησή του.

Η ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΑΚΗ ΠΛΕΥΡΑ ΧΑΙΡΕΤΙΖΕΙ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ

Από την παλαιστινιακή πλευρά, η βρετανική απόφαση αντιμετωπίζεται ως σημαντική πολιτική εξέλιξη.

Η Παλαιστινιακή Αρχή και εκπρόσωποί της ζητούν να υπάρξουν ακόμη πιο συγκεκριμένα μέτρα κατά της εποικιστικής δραστηριότητας και υποστηρίζουν ότι η διεθνής πίεση πρέπει να μετατραπεί σε πραγματική πολιτική διαδικασία που θα οδηγήσει σε ανεξάρτητο παλαιστινιακό κράτος.

Ωστόσο, ακόμη και οι υποστηρικτές αυτής της γραμμής αναγνωρίζουν ότι οι εμπορικοί περιορισμοί από μόνοι τους δύσκολα μπορούν να αλλάξουν τον συσχετισμό δυνάμεων επί του εδάφους.

Η ΜΑΧΗ ΜΟΛΙΣ ΞΕΚΙΝΗΣΕ

Η οικονομική διάσταση των μέτρων είναι σχετικά περιορισμένη. Η πραγματική τους σημασία βρίσκεται αλλού: στο πολιτικό μήνυμα.

Η Βρετανία, η Γαλλία, ο Καναδάς και άλλες χώρες επιχειρούν να δείξουν ότι η εποικιστική δραστηριότητα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται πλέον ως ένα ζήτημα χωρίς συνέπειες.

Το Ισραήλ, από την άλλη πλευρά, θεωρεί τις κινήσεις αυτές παρέμβαση στις εσωτερικές του υποθέσεις και απειλή για την οικονομία και την πολιτική του κυριαρχία.

Και πάνω από όλα βρίσκεται ένα ερώτημα που παραμένει αναπάντητο:

Μπορεί η διεθνής πίεση να ανακόψει την επέκταση των εποικισμών και να διατηρήσει ζωντανή τη λύση των δύο κρατών ή η Μέση Ανατολή οδηγείται σε ένα σημείο χωρίς επιστροφή;

Η σύγκρουση Βρετανίας και Ισραήλ δεν είναι πλέον μια απλή διπλωματική διαφωνία. Η απόφαση για τους εποικισμούς προκάλεσε αντίποινα, έφερε το Λονδίνο σε δύσκολη θέση απέναντι στην Ουάσιγκτον και άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στις σχέσεις της Δύσης με την ισραηλινή κυβέρνηση.

Και το πιο ανησυχητικό είναι ότι αυτή η κρίση μόλις άρχισε.