Τουρκία: «Ο Ερντογάν είναι ικανός να προκαλέσει κρίση με την Ελλάδα για να κάνει πρόωρες εκλογές!»- Τι είπε ο καθηγητής Γεωπολιτικής Ιωάννης Μάζης για τις τελευταίες εξελίξεις στο Αιγαίο- Το πολιτικό αδιέξοδο του Τούρκου προέδρου και η τουρκική στρατηγική στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο

Την εκτίμηση ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα μπορούσε να οδηγήσει την Τουρκία σε μια «εθνική κρίση», στην οποία ενδέχεται να εμπλακεί και η Ελλάδα, εξέφρασε ο καθηγητής Γεωπολιτικής Ιωάννης Μάζης. 

Τουρκία: «Ο Ερντογάν είναι ικανός να προκαλέσει κρίση με την Ελλάδα για να κάνει πρόωρες εκλογές!»- Τι είπε ο καθηγητής Γεωπολιτικής Ιωάννης Μάζης για τις τελευταίες εξελίξεις στο Αιγαίο- Το πολιτικό αδιέξοδο του Τούρκου προέδρου και η τουρκική στρατηγική στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο

Στο ενδεχόμενο μιας σοβαρής «εθνικής κρίσης» στην Τουρκία, η οποία θα μπορούσε να συμπαρασύρει και την Ελλάδα, αναφέρθηκε ο καθηγητής Γεωπολιτικής Ιωάννης Μάζης, κατά τη διάρκεια τηλεοπτικής του παρέμβασης στη «Ναυτεμπορική».

Αναλύοντας την ολοένα και πιο επιθετική ρητορική της Άγκυρας, αλλά και τις κινήσεις που εκδηλώνονται στο πεδίο, ο κ. Μάζης συνέδεσε την τουρκική στάση με τις εσωτερικές πολιτικές ανάγκες του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και, κυρίως, με την προσπάθεια του Τούρκου προέδρου να εξασφαλίσει τη δυνατότητα διεκδίκησης μιας ακόμη προεδρικής θητείας.

Όπως εξήγησε, με βάση το ισχύον συνταγματικό πλαίσιο ο Ερντογάν διανύει την τελευταία του θητεία. Για να μπορέσει, επομένως, να διεκδικήσει εκ νέου την προεδρία χωρίς προηγουμένως να προχωρήσει σε συνταγματική αναθεώρηση, θα πρέπει να οδηγήσει τη χώρα σε πρόωρες εκλογές.

Σε αυτό ακριβώς το σημείο, σύμφωνα με τον καθηγητή, αποκτά ιδιαίτερη σημασία η επίκληση μιας «εθνικής κρίσης». Ο κυβερνητικός συνασπισμός διαθέτει, όπως ανέφερε, 328 βουλευτές, ενώ απαιτούνται 360 για να ανοίξει ο δρόμος προς την προκήρυξη πρόωρων εκλογών. Υπολείπονται, συνεπώς, 32 βουλευτές.

Κατά την εκτίμηση του κ. Μάζη, μια σοβαρή κρίση που θα παρουσιαζόταν ως απειλή για την εθνική ασφάλεια της Τουρκίας θα μπορούσε να λειτουργήσει ως εργαλείο πολιτικής πίεσης, προκειμένου ο Ερντογάν να εξασφαλίσει τη στήριξη βουλευτών της αντιπολίτευσης.

«Για να μπορέσει να αλιεύσει τους 32 αυτούς βουλευτές χρειάζεται εθνική κρίση», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Ιωάννης Μάζης, προσθέτοντας ότι ο Ερντογάν θα μπορούσε να επικαλεστεί εθνικούς κινδύνους για να επιτύχει την απαιτούμενη πολιτική συναίνεση.

Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, είναι ποιος θα μπορούσε να αποτελέσει τον «εχθρό» σε ένα τέτοιο σενάριο. Και όταν ο καθηγητής ρωτήθηκε εάν σε μια πιθανή εθνική κρίση θα μπορούσε να συμπεριληφθεί η Ελλάδα, η απάντησή του ήταν σαφής:

«Μα αυτό εννοώ. Δεν θα τα βάλει με τη Μαδαγασκάρη. Ούτε με τη Ρωσία, εξ όσων γνωρίζω».

Η τακτική των τουρκικών απειλών και η ελληνική στάση

Πέρα από το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό της Τουρκίας, ο Ιωάννης Μάζης ανέδειξε και μια δεύτερη διάσταση της τουρκικής κλιμάκωσης. Όπως υποστήριξε, η Άγκυρα επιχειρεί να δημιουργήσει εκ των προτέρων ένα περιβάλλον φόβου και υψηλού κινδύνου, ώστε να αποτρέψει οποιαδήποτε ελληνική αντίδραση στο πεδίο.

Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε ειδικότερα σε περιοχές όπως η Σαμοθράκη και το Καστελλόριζο, όπου, σύμφωνα με την ανάλυσή του, η τουρκική πλευρά επιδιώκει να δοκιμάζει τα όρια της ελληνικής αντίδρασης.

Η λογική που, κατά τον ίδιο, έχει διαμορφώσει η Άγκυρα είναι πως όσο περισσότερο αυξάνεται η απειλή, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα η ελληνική πλευρά να επιλέξει την αποκλιμάκωση και να κάνει πίσω.

«Τι έχει διαπιστώσει μέχρι σήμερα; Ότι αυξάνοντας τον κίνδυνο της απειλής, οι Έλληνες κάνουν ένα βήμα πίσω», σημείωσε.

Παράλληλα, έκανε λόγο για μια οργανωμένη προσπάθεια της Τουρκίας να ενισχύσει το αφήγημά της μέσω αναλυτών, καθηγητών και δημοσιογράφων, οι οποίοι λειτουργούν ως φορείς μηνυμάτων προς το εξωτερικό, προβάλλοντας τη θέση ότι η Άγκυρα δεν πρόκειται να επιτρέψει οποιαδήποτε ενέργεια που θεωρεί ότι θίγει τα μονομερώς διατυπωμένα τουρκικά «εθνικά συμφέροντα».

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην υπόθεση του πλοίου «Meridian», καθώς και στην τουρκική απαίτηση να προηγείται ενημέρωση ή ακόμη και άδεια για δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές στις οποίες η Τουρκία δηλώνει ότι έχει συμφέροντα.

Κατά τον Ιωάννη Μάζη, μέσα από τέτοιες κινήσεις η Άγκυρα επιχειρεί να εδραιώσει την εικόνα μιας δύναμης που έχει τον πρώτο λόγο στις θαλάσσιες περιοχές ανατολικά του 25ου μεσημβρινού, επιδιώκοντας σταδιακά να δημιουργήσει μια νέα πραγματικότητα στο πεδίο.

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε και τη χρήση του τουρκολιβυκού μνημονίου από την Τουρκία, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα επιχειρεί να αμφισβητήσει ακόμη και την ήδη οριοθετημένη ΑΟΖ Ελλάδας–Αιγύπτου, στην οποία περιλαμβάνεται και η περιοχή της Κάσου.

Η τουρκική στρατηγική, σύμφωνα με την ανάλυση του καθηγητή, είναι να δημιουργούνται τετελεσμένα σε περιοχές όπου η Αθήνα θεωρεί ότι το συγκεκριμένο μνημόνιο δεν παράγει έννομα αποτελέσματα.

Η ανάγκη για εμφανή στρατιωτική αποτροπή

Κεντρικό σημείο της παρέμβασης του Ιωάννη Μάζη αποτέλεσε και η έννοια της αποτροπής. Όπως τόνισε, η αποτροπή δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά σε δηλώσεις, διακηρύξεις ή αποφάσεις που παραμένουν άγνωστες στην άλλη πλευρά.

Για να είναι αποτελεσματική, υποστήριξε, θα πρέπει ο αντίπαλος να αντιλαμβάνεται με σαφήνεια ότι υπάρχει πραγματική βούληση και δυνατότητα εφαρμογής της.

«Η αποτροπή δεν είναι μυστικό. Για να λειτουργήσει ως αποτροπή, πρέπει να υπάρχει εμφανής η διάθεση του αποτρέποντος να ασκήσει την αποτροπή», τόνισε.

Ως άμεση κίνηση πρότεινε την «επίδειξη σημαίας» σε όλα τα επίπεδα και ιδιαίτερα στη θάλασσα. Όπως εξήγησε, αυτό θα μπορούσε να μεταφραστεί σε αυξημένη παρουσία του Πολεμικού Ναυτικού και επιτήρηση όλων των περιοχών που η Τουρκία χαρακτηρίζει αμφισβητούμενες.

Το ζητούμενο, κατά τον ίδιο, είναι η Άγκυρα να αντιληφθεί ότι απέναντί της υπάρχει μια Ελλάδα αποφασισμένη να υπερασπιστεί τις θέσεις και τα δικαιώματά της.

Εφόσον η τουρκική πλευρά διαπιστώσει ότι οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις είναι παρούσες, αποφασισμένες και έτοιμες να αντιδράσουν, θα πρέπει, όπως εκτίμησε ο καθηγητής, να υπολογίσει πολύ πιο προσεκτικά το επόμενο βήμα της.

Τουρκία: «Ο Ερντογάν είναι ικανός να προκαλέσει κρίση με την Ελλάδα για να κάνει πρόωρες εκλογές!»- Τι είπε ο καθηγητής Γεωπολιτικής Ιωάννης Μάζης για τις τελευταίες εξελίξεις στο Αιγαίο- Το πολιτικό αδιέξοδο του Τούρκου προέδρου και η τουρκική στρατηγική στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο

Στην αντίθετη περίπτωση, προειδοποίησε, η Άγκυρα θα μπορούσε να επιχειρήσει να εκμεταλλευτεί κάθε κενό και να προχωρήσει σταδιακά σε νέες διεκδικήσεις, αποσπώντας, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «την επόμενη φέτα από το σαλάμι».

Ο κ. Μάζης εκτίμησε ακόμη ότι η Τουρκία θα μπορούσε να επιχειρήσει να δημιουργήσει νέα τετελεσμένα μέσω της έκδοσης προεδρικών διαταγμάτων για τις θαλάσσιες ζώνες που διεκδικεί και, στη συνέχεια, να προχωρήσει στην αποστολή μονάδων του Λιμενικού ή ακόμη και του Πολεμικού Ναυτικού.

Μάλιστα, όπως ανέφερε, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ακόμη και η επίκληση της προστασίας του περιβάλλοντος ως πρόσχημα για την παρουσία τουρκικών μονάδων σε συγκεκριμένες περιοχές.

Ένα τέτοιο ενδεχόμενο, σύμφωνα με την εκτίμησή του, θα έφερνε την Ελλάδα αντιμέτωπη με ένα πολύ πιο δύσκολο δίλημμα, καθώς θα καλούνταν να αντιδράσει σε μια πραγματικότητα που θα είχε ήδη διαμορφωθεί στο πεδίο, με τουρκικές μονάδες να έχουν αναπτυχθεί στην επίμαχη περιοχή.

Ανακήρυξη ΑΟΖ με βάση το Διεθνές Δίκαιο

Σε επίπεδο νομικής και διπλωματικής αντιμετώπισης, ο καθηγητής Γεωπολιτικής τάχθηκε υπέρ της μονομερούς ανακήρυξης ελληνικής ΑΟΖ, στη βάση του ευρωπαϊκού χάρτη που, όπως υποστήριξε, αποτυπώνει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.

Ο κ. Μάζης αναφέρθηκε στον χάρτη της Σεβίλλης, ο οποίος, όπως σημείωσε, είχε στο παρελθόν υποβαθμιστεί και χαρακτηριστεί «ιδιωτικό έγγραφο». Παράλληλα, έκανε αναφορά στον νεότερο ευρωπαϊκό χάρτη που αφορά την προστασία της θαλάσσιας πανίδας και χλωρίδας.

Κατά την άποψή του, ο συγκεκριμένος χάρτης αποτελεί σαφή εφαρμογή του Δικαίου της Θάλασσας και αναγνωρίζει επήρεια σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ για τα νησιά και τις νησίδες του Αιγαίου.

Παράλληλα, επικαλέστηκε τη Συνθήκη της Λωζάνης, υποστηρίζοντας ότι τα νησιά και οι νησίδες που βρίσκονται πέραν των τριών ναυτικών μιλίων από τις μικρασιατικές ακτές ανήκουν στην Ελλάδα.

Με βάση αυτή την προσέγγιση, μια ελληνική ανακήρυξη ΑΟΖ θα δημιουργούσε, σύμφωνα με τον καθηγητή, μια συγκεκριμένη νομική πραγματικότητα απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις.

Σε περίπτωση που προέκυπτε επικάλυψη των δύο διεκδικούμενων θαλάσσιων ζωνών, ο διάλογος, όπως υποστήριξε, θα έπρεπε να περιοριστεί αποκλειστικά στη διευθέτηση της συγκεκριμένης επικάλυψης. Εφόσον δεν υπήρχε συμφωνία, το επόμενο βήμα θα ήταν η σύνταξη συνυποσχετικού και η προσφυγή στη διεθνή δικαιοδοσία.

Ο Ιωάννης Μάζης απέφυγε, πάντως, να χαρακτηρίσει την προτεινόμενη πολιτική ως «ελληνική Γαλάζια Πατρίδα». Αντίθετα, επέμεινε ότι πρόκειται για μια ευρωπαϊκή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, την οποία η Ελλάδα, ως άμεσα ενδιαφερόμενο και κυρίαρχο κράτος, οφείλει να υποστηρίξει.

Η συνολική εικόνα που περιέγραψε ο καθηγητής παραπέμπει σε μια περίοδο κατά την οποία η τουρκική πολιτική κινείται ταυτόχρονα σε δύο επίπεδα: στο εσωτερικό, με την αναζήτηση των πολιτικών προϋποθέσεων που θα μπορούσαν να επιτρέψουν στον Ερντογάν να παρατείνει την παραμονή του στην εξουσία, και στο εξωτερικό, με την προσπάθεια της Άγκυρας να διευρύνει τις διεκδικήσεις της και να μετατρέψει σταδιακά τις μονομερείς αξιώσεις της σε τετελεσμένα.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με την ανάγκη να σταθμίσει προσεκτικά κάθε κίνηση, έχοντας ταυτόχρονα ανοικτά τα διπλωματικά και νομικά της εργαλεία, αλλά και σαφή στρατηγική αποτροπής απέναντι σε οποιαδήποτε απόπειρα δημιουργίας νέων δεδομένων στο πεδίο.