Έρχονται ιστορικές ανατροπές στη Λευκορωσία; Η Ουάσιγκτον αίρει κυρώσεις και ανοίγει ξανά διαύλους με τον Λουκασένκο – Τα οικονομικά deals και η κίνηση που αλλάζει τα δεδομένα με τη Ρωσία

Μια αιφνιδιαστική διπλωματική κινητικότητα γύρω από τη Λευκορωσία προκαλεί έντονο ενδιαφέρον, καθώς η Ουάσιγκτον προχωρά σε περιορισμένη χαλάρωση κυρώσεων και ταυτόχρονα ενισχύει τις απευθείας επαφές της με το Μινσκ.

Η εξέλιξη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Λευκορωσία παραμένει στενά συνδεδεμένη με τη Ρωσία και τον Βλαντιμίρ Πούτιν, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερο γεωπολιτικό βάρος στις κινήσεις της αμερικανικής πλευράς.

Η συμφωνία που άλλαξε ξαφνικά το κλίμα

Στις 15 Σεπτεμβρίου, ο ειδικός απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ για τη Λευκορωσία, Τζον Κόουλ, συναντήθηκε στο Μινσκ με τον Αλεξάντερ Λουκασένκο.

Μία ημέρα αργότερα, η Λευκορωσία ανακοίνωσε την απελευθέρωση 25 κρατουμένων, ενώ οι ΗΠΑ προχώρησαν στην άρση κυρώσεων σε βάρος των κρατικών επιχειρήσεων Lakokraska και Bellesbumprom.

Η αμερικανική πλευρά αφήνει παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο να ακολουθήσουν και άλλες κινήσεις χαλάρωσης, εφόσον συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις.

Η εικόνα αυτή δημιουργεί ένα νέο σκηνικό: οι κυρώσεις, που μέχρι πρότινος αποτελούσαν βασικό εργαλείο πίεσης προς το Μινσκ, μετατρέπονται σε αντικείμενο διαπραγμάτευσης.

Στο επίκεντρο και δεκάδες εκατομμύρια δολάρια

Ιδιαίτερο βάρος στις συνομιλίες έχει αποκτήσει και το οικονομικό σκέλος.

Ο Λουκασένκο έχει ζητήσει την αποδέσμευση περίπου 43–44 εκατ. δολαρίων που, σύμφωνα με τον ίδιο, παραμένουν παγωμένα στη Citibank και συνδέονται με λευκορωσικές εξαγωγές λιπασμάτων.

Ο Αμερικανός απεσταλμένος επιβεβαίωσε ότι η Ουάσιγκτον έχει ήδη επικοινωνήσει με αμερικανικές τράπεζες για να εξεταστεί μηχανισμός αποδέσμευσης των κεφαλαίων.

Έτσι, η διαπραγμάτευση αποκτά πλέον δύο παράλληλες διαστάσεις: από τη μία οι κρατούμενοι και από την άλλη τα οικονομικά περιουσιακά στοιχεία που παραμένουν δεσμευμένα.

Το μεγάλο ερώτημα: τι σημαίνει αυτό για τη Μόσχα;

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ευαίσθητο σημείο της υπόθεσης.

Η Λευκορωσία αποτελεί έναν από τους στενότερους συμμάχους της Ρωσίας. Η στρατιωτική και πολιτική συνεργασία Μόσχας–Μινσκ έχει βαθύνει σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

Παράλληλα, η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να εξετάζει μέτρα οικονομικής πίεσης κατά της Ρωσίας. Η αμερικανική Βουλή των Αντιπροσώπων ενέκρινε στις 16 Σεπτεμβρίου νομοσχέδιο που προβλέπει πρόσθετη οικονομική πίεση στη Μόσχα.

Μέσα σε αυτό το αντιφατικό περιβάλλον, η προσπάθεια προσέγγισης του Μινσκ αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Δεν υπάρχει μέχρι στιγμής απόδειξη ότι η Ουάσιγκτον επιχειρεί να απομακρύνει τη Λευκορωσία από τη Ρωσία. Ωστόσο, η επαναφορά απευθείας διαύλων και η σταδιακή χαλάρωση κυρώσεων δημιουργούν ένα νέο διπλωματικό περιθώριο.

Ο Λουκασένκο ανοίγει πόρτες και προς τη Δύση

Η στάση του Μινσκ φαίνεται να ακολουθεί μια παράλληλη στρατηγική.

Από τη μία πλευρά, ο Λουκασένκο διατηρεί τη στενή συμμαχία με τον Πούτιν. Από την άλλη, αξιοποιεί τις συνομιλίες με την Ουάσιγκτον προκειμένου να επιδιώξει οικονομική ανακούφιση, αποδέσμευση κεφαλαίων και περιορισμό των δυτικών κυρώσεων.

Το Reuters επισημαίνει ότι η Λευκορωσία εξακολουθεί να κρατά εκατοντάδες πολιτικούς κρατούμενους, ενώ οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων υποστηρίζουν ότι οι απελευθερώσεις δεν σημαίνουν τερματισμό της καταστολής.

Ο ίδιος ο Λουκασένκο απορρίπτει τον χαρακτηρισμό «πολιτικοί κρατούμενοι» και υποστηρίζει ότι οι διώξεις αφορούν παραβάσεις του νόμου.

Το γεωπολιτικό παιχνίδι μόλις άνοιξε

Το πραγματικό ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πόσες ακόμη κυρώσεις θα αρθούν από τις ΗΠΑ.

Είναι εάν το Μινσκ μπορεί να εξελιχθεί σε έναν ενδιάμεσο δίαυλο ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και τη Μόσχα, σε μια περίοδο όπου οι σχέσεις των δύο πλευρών παραμένουν εξαιρετικά δύσκολες.

Η αμερικανική πολιτική δείχνει ότι ορισμένα περιοριστικά μέτρα μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως διαπραγματευτικό εργαλείο. Η λευκορωσική πλευρά, από την άλλη, επιχειρεί να μετατρέψει τις παραχωρήσεις σε οικονομικά και διπλωματικά ανταλλάγματα.

Και στο βάθος βρίσκεται η Ρωσία.

Η στενή σχέση Πούτιν–Λουκασένκο δεν έχει καταργηθεί, ούτε υπάρχει μέχρι στιγμής ένδειξη ότι το Μινσκ εγκαταλείπει τη στρατηγική του σύνδεση με τη Μόσχα. Όμως η παράλληλη επαναπροσέγγιση με την Ουάσιγκτον δημιουργεί ένα νέο διπλωματικό σκηνικό που αξίζει να παρακολουθηθεί στενά.

Το «θρίλερ» στο Μινσκ, επομένως, δεν αφορά μόνο τη Λευκορωσία. Αφορά το εάν η Ουάσιγκτον επιχειρεί να δοκιμάσει μια διαφορετική μέθοδο διαπραγμάτευσης στην ανατολική Ευρώπη — και αν αυτή η τακτική μπορεί, στο μέλλον, να επηρεάσει και τις πολύ δυσκολότερες σχέσεις της με τη Μόσχα.