Γιατί το Καστελόριζο κάθεται σαν κόκκαλο από ψάρι στον λαιμό του Ερντογάν ; – Εξασφαλίζει την κυριαρχία της Ελλάδος σε τεράστιες θαλάσσιες ζώνες και αποκόπτει την Τουρκία από την Ανατολική Μεσόγειο – Τι γράφουν τα διεθνή ΜΜΕ για το νησιωτικο σύμπλεγμα της Μέγιστης

Οι τελευταίες Τουρκικές προκλήσεις στο Αιγαίο , με την παρουσίαση από την Τουρκία της χωροταξίας των Θαλασσίων Πάρκων και Δραστηριοτήτων, όπως τις αντιλαμβάνεται η Άγκυρα, επιβεβαίωσαν για μια ακόμη φορά πως η νήσος Μεγίστη (δηλαδή το Καστελλόριζο) και του νησιωτικού σύμπλεγμα που έχει γύρω της, αποτελούν κόκκαλο από ψάρι στον λαιμό του Τούρκου Προέδρου.

Η Τουρκική ηγεσία δεν μπορεί με τίποτα να “καταπιεί” μια πραγματικότητα , που επιβάλλει το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας στη συγκεκριμένη περιοχή. Δηλαδή ότι το Καστελλόριζο έχει και υφαλοκρηπίδα και Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και συνδέει την Ελληνική ΑΟΖ με την ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας, αποκλείοντας ουσιαστικά την Τουρκία από τις Θαλάσσιες Ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου στο συγκεκριμένο σημείο. Το σημείο αυτό δεν έχει μόνο εξαιρετικά μεγάλη στρατηγική σημασία. Αλλά φαίνεται ταυτόχρονα ότι αποτελεί  το επίκεντρο μιας ευρύτερης περιοχής , που κρύβει πλούσια στρώματα υδρογονανθράκων κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Όλες αυτές οι εκτιμήσεις και οι πληροφορίες έχουν προκαλέσει πολλά σχόλια και άρθρα τον τελευταίο καιρό στα Διεθνή ΜΜΕ. Σε ορισμένα από αυτά αναφέρεται μάλιστα ότι το Καστελλόριζο μπορεί να αποτελέσει “το μήλον έριδος”, που θα οδηγήσει Ελλάδα και Τουρκία σε πολεμική σύγκρουση.

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά τους και ας δούμε τι αναφέρουν τα σχετικά δημοσιεύματα:

Μπορεί να είναι ένα από τα μικρότερα κατοικημένα Ελληνικά νησιά, όμως το Καστελλόριζο έχει δυσανάλογα μεγάλη γεωπολιτική σημασία.

Η θέση του, σε απόσταση περίπου δύο χιλιομέτρων από τις τουρκικές ακτές, το έχει μετατρέψει εδώ και χρόνια σε ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Η Αθήνα θεωρεί ότι η παρουσία του νησιού αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η Άγκυρα αμφισβητεί την έκταση των θαλάσσιων δικαιωμάτων που μπορούν να προκύψουν από αυτό.

ΕΝΑ ΝΗΣΙ ΜΕ ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΒΑΡΥΤΗΤΑ

Το Καστελλόριζο, ή Μεγίστη, έχει έκταση μόλις περίπου 9 τετραγωνικά χιλιόμετρα και λιγότερους από 500 κατοίκους.

Ωστόσο, η γεωγραφική του θέση το καθιστά ιδιαίτερα σημαντικό στον σχεδιασμό των θαλάσσιων ζωνών στην περιοχή.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η βασική διαφωνία.

Η ελληνική θέση στηρίζεται στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας και στα δικαιώματα των νησιών, ενώ η Τουρκία υποστηρίζει ότι η ιδιαίτερη γεωγραφική θέση του Καστελλόριζου, πολύ κοντά στις τουρκικές ακτές, πρέπει να οδηγεί σε διαφορετική αντιμετώπιση ως προς τις θαλάσσιες ζώνες.

ΤΟ «ΚΛΕΙΔΙ» ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ

Το ενδιαφέρον για το Καστελλόριζο δεν αφορά μόνο το ίδιο το νησί.

Αφορά κυρίως τη θαλάσσια περιοχή γύρω του.

Η θέση του βρίσκεται κοντά στον θαλάσσιο χώρο μεταξύ Ελλάδας, Τουρκίας και Κύπρου, γεγονός που του προσδίδει ιδιαίτερη σημασία στις συζητήσεις για υφαλοκρηπίδα και Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες.

Για την Αθήνα, το νησί αποτελεί μέρος της ελληνικής επικράτειας και τα δικαιώματά του δεν μπορούν να αγνοηθούν.

Για την Άγκυρα, αντίθετα, η εφαρμογή μιας πλήρους επήρειας του Καστελλόριζου θα περιόριζε σημαντικά τον θαλάσσιο χώρο που θεωρεί ότι πρέπει να διαθέτει στην Ανατολική Μεσόγειο.

Και έτσι, ένα μικρό νησί μετατρέπεται σε μεγάλο γεωπολιτικό ζήτημα.

Η ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ ΠΟΥ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΞΑΝΑ ΚΑΙ ΞΑΝΑ

Η περιοχή έχει γνωρίσει αρκετές περιόδους έντασης τις τελευταίες δεκαετίες.

Από τις κρίσεις του 1976 και του 1987 μέχρι τα γεγονότα των Ιμίων το 1996 και την ένταση του 2020, οι ελληνοτουρκικές διαφορές στη θάλασσα έχουν επανειλημμένα προκαλέσει σοβαρή ανησυχία.

Ιδιαίτερα το 2020, η παρουσία τουρκικών ερευνητικών και πολεμικών πλοίων στην Ανατολική Μεσόγειο έφερε ξανά το Καστελλόριζο στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης.

Το γεγονός αυτό αποδεικνύει ότι η συγκεκριμένη περιοχή δεν είναι ένα απλό σημείο στον χάρτη.

Είναι ένας χώρος όπου συναντώνται γεωγραφία, διεθνές δίκαιο, ενέργεια και στρατηγικά συμφέροντα.

ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΠΑΖΛ

Η Ανατολική Μεσόγειος έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία εξαιτίας των ενεργειακών κοιτασμάτων και των σχεδίων για μελλοντικές υποδομές μεταφοράς φυσικού αερίου.

Η συζήτηση για τις θαλάσσιες ζώνες επομένως δεν είναι θεωρητική.

Συνδέεται με τον έλεγχο θαλάσσιων περιοχών, τις πιθανές ενεργειακές έρευνες και τη δυνατότητα συνεργασίας μεταξύ χωρών της περιοχής.

Γι’ αυτό και κάθε διαφορετική ερμηνεία του διεθνούς δικαίου αποκτά ιδιαίτερο βάρος.

Η ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΘΕΣΗ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι ένα μικρό νησί που βρίσκεται τόσο κοντά στις τουρκικές ακτές δεν μπορεί να δημιουργεί θαλάσσιες ζώνες οι οποίες, κατά την τουρκική άποψη, περιορίζουν υπέρμετρα την πρόσβαση της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Αθήνα απορρίπτει αυτή την προσέγγιση και επιμένει ότι τα ελληνικά νησιά έχουν δικαιώματα που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο.

Έτσι, οι δύο χώρες εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωπες με μια θεμελιώδη διαφωνία.

Και το Καστελλόριζο βρίσκεται ακριβώς στο σημείο όπου αυτή η διαφωνία γίνεται πιο έντονη.

ΤΟ ΜΙΚΡΟ ΝΗΣΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ «ΜΙΚΡΟ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Η πραγματική σημασία του Καστελλόριζου δεν μετριέται σε τετραγωνικά χιλιόμετρα.

Μετριέται στη θέση του πάνω στον χάρτη.

Είναι το σημείο όπου οι ελληνικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες συναντούν τις τουρκικές διεκδικήσεις και όπου οι γεωπολιτικές ισορροπίες της Ανατολικής Μεσογείου αποκτούν ιδιαίτερη ένταση.

Γι’ αυτό και κάθε νέα συζήτηση για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις επαναφέρει το ίδιο ερώτημα:

Μπορεί να υπάρξει σταθερή συμφωνία στην Ανατολική Μεσόγειο όσο παραμένει άλυτη η διαφωνία για τις θαλάσσιες ζώνες γύρω από το Καστελλόριζο;

Το βέβαιο είναι ότι το ακριτικό νησί, παρά το μικρό του μέγεθος, παραμένει ένα από τα σημαντικότερα σημεία του γεωπολιτικού χάρτη της περιοχής.

ΕΝΑ ΜΙΚΡΟ ΝΗΣΙ, ΜΙΑ ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΜΙΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΠΟΥ ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΝΑ ΚΡΑΤΑ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ ΣΕ ΔΙΑΡΚΗ ΕΓΡΗΓΟΡΣΗ.