H Ελλάδα στο «κατώφλι» ενός υβριδικού πολέμου: Γιατί οι «εισβολές» και οι παραβιάσεις των τουρκικών drones Akinci στο Αιγαίο δεν είναι καθόλου αθώες

Οι πρόσφατες εξελίξεις γύρω από τις δυνατότητες των τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών, σε συνδυασμό με την εμφάνιση ολοένα και πιο προηγμένων οπλικών συστημάτων, αποκαλύπτουν μια πραγματικότητα που δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί ως απλή επίδειξη ισχύος.

H Ελλάδα στο «κατώφλι» ενός υβριδικού πολέμου: Γιατί οι «εισβολές» και οι παραβιάσεις των τουρκικών drones Akinci στο Αιγαίο δεν είναι καθόλου αθώες

Όπως προκύπτει από τις εξελίξεις που καταγράφονται στον εξειδικευμένο αμυντικό Τύπο, οι επαναλαμβανόμενες πτήσεις και παραβιάσεις στο Αιγαίο εντάσσονται σε ένα ευρύτερο και σαφώς πιο σύνθετο επιχειρησιακό σχέδιο.

Και ειδικά στην περίπτωση των τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών AKINCI, οι παραβιάσεις του Εθνικού Εναέριου Χώρου δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως «αθώες» ή ως μια ακόμη συνηθισμένη δραστηριότητα επιτήρησης.

Το Αιγαίο Πέλαγος αποτελεί εδώ και δεκαετίες ένα από τα πλέον ευαίσθητα πεδία στρατιωτικής αντιπαράθεσης στην περιοχή. Τα τελευταία χρόνια, όμως, η φύση αυτής της αντιπαράθεσης έχει μεταβληθεί σημαντικά. Δεν έχει αλλάξει μόνο η ένταση, αλλά και το ίδιο το τεχνολογικό υπόβαθρο πάνω στο οποίο εξελίσσεται.

Η Άγκυρα επενδύει πλέον με ιδιαίτερη έμφαση στα μη επανδρωμένα συστήματα μεγάλης εμβέλειας και υψηλών επιδόσεων, επιχειρώντας να μεταφέρει σημαντικό μέρος του επιχειρησιακού βάρους από τα επανδρωμένα μαχητικά αεροσκάφη σε πλατφόρμες που μπορούν να παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στον αέρα, να συλλέγουν δεδομένα και, ανάλογα με τη διαμόρφωσή τους, να αναλαμβάνουν και αποστολές κρούσης.

Στην επίσημη ρητορική της γειτονικής χώρας, τέτοιες πτήσεις παρουσιάζονται συχνά ως περιπολίες, εκπαιδευτικές δραστηριότητες ή αποστολές ρουτίνας. Για την ελληνική πλευρά, ωστόσο, η εικόνα που αποτυπώνεται στα ραντάρ και στα επιχειρησιακά κέντρα είναι πολύ πιο σύνθετη και κάθε άλλο παρά καθησυχαστική.

Ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος όπως το AKINCI, όταν επιχειρεί επίμονα και επαναλαμβανόμενα σε μια τόσο ευαίσθητη περιοχή, δεν περιορίζεται στην απλή παρουσία του στον αέρα. Η πτήση του μπορεί να εντάσσεται σε μια διαδικασία συλλογής πληροφοριών, καταγραφής αντιδράσεων και σταδιακής δημιουργίας μιας λεπτομερούς επιχειρησιακής εικόνας.

Η «αόρατη» αποστολή πίσω από κάθε πτήση

Η πραγματική σημασία αυτών των αποστολών βρίσκεται ακριβώς σε όσα δεν είναι ορατά με γυμνό μάτι.

Σύγχρονες πλατφόρμες αυτού του τύπου μπορούν, ανάλογα με τον εξοπλισμό και τη διαμόρφωσή τους, να μεταφέρουν αισθητήρες και συστήματα συλλογής πληροφοριών, επιτρέποντας την παρακολούθηση μιας μεγάλης περιοχής και τη συγκέντρωση δεδομένων για τη λειτουργία των αμυντικών δικτύων.

Έτσι, η παρουσία ενός AKINCI στο Αιγαίο δεν σημαίνει μόνο ότι ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος βρίσκεται σε μια συγκεκριμένη θέση στον ουρανό. Σημαίνει ότι την ίδια στιγμή μπορεί να καταγράφεται η αντίδραση των ελληνικών συστημάτων επιτήρησης, να αναλύονται οι χρόνοι αντίδρασης και να συγκεντρώνονται στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το αμυντικό πλέγμα.

Σε μια περιοχή όπως το Αιγαίο, όπου η γεωγραφία αποτελεί ταυτόχρονα πλεονέκτημα και πρόκληση, η συλλογή τέτοιων δεδομένων αποκτά ιδιαίτερη επιχειρησιακή αξία.

Κάθε πτήση προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι σε ένα μεγαλύτερο παζλ. Η επανάληψη των αποστολών επιτρέπει τη δημιουργία μιας ολοένα πιο λεπτομερούς εικόνας: πού εντοπίζεται μια αντίδραση, πόσο γρήγορα ενεργοποιείται, ποια συστήματα εμπλέκονται και πώς μεταβάλλεται η εικόνα ανάλογα με τη θέση και την πορεία του αεροσκάφους.

Με άλλα λόγια, το drone δεν «βλέπει» απλώς το Αιγαίο. Συλλέγει δεδομένα για το πώς αντιδρά το Αιγαίο.

Και αυτή ακριβώς είναι η ουσία της υπόθεσης.

H Ελλάδα στο «κατώφλι» ενός υβριδικού πολέμου: Γιατί οι «εισβολές» και οι παραβιάσεις των τουρκικών drones Akinci στο Αιγαίο δεν είναι καθόλου αθώες

Σκιώδης στροφή

Το πρόβλημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις όταν η δυνατότητα συλλογής πληροφοριών συνδυάζεται με την ταχεία εξέλιξη των όπλων που μπορούν να ενσωματωθούν σε τέτοιες πλατφόρμες.

Η πρόσφατη εμφάνιση νέων διαμορφώσεων και προηγμένων πυραυλικών συστημάτων που συνδέονται με την τουρκική αμυντική βιομηχανία δείχνει ότι το AKINCI δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως ένα μέσο επιτήρησης. Η τάση είναι σαφής: τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη μετατρέπονται σταδιακά σε πολυδύναμες πλατφόρμες, ικανές να συνδυάζουν αναγνώριση, συλλογή πληροφοριών και προσβολή στόχων.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι αναφορές για την ανάπτυξη και δοκιμή πυραυλικών συστημάτων μεγάλης εμβέλειας, όπως η διαμόρφωση του προηγμένου πυραύλου 300-ER, με δυνατότητα πλήγματος σε αποστάσεις που υπερβαίνουν τα 500 χιλιόμετρα, σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές.

Η εξέλιξη αυτή μεταβάλλει ουσιαστικά την επιχειρησιακή αξία μιας τέτοιας πλατφόρμας. Ένα drone που μπορεί να παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα στον αέρα και ταυτόχρονα να διαθέτει δυνατότητες συλλογής πληροφοριών και μεταφοράς όπλων μεγάλης εμβέλειας παύει να αποτελεί απλώς ένα «μάτι» στον ουρανό.

Μετατρέπεται σε φορέα ισχύος με δυνατότητα να συνδέει την αναγνώριση με την κρούση.

Τα δεδομένα αυτά δεν προέρχονται μόνο από θεωρητικές αναλύσεις. Αντίθετα, συνδέονται με τις ίδιες τις εξελίξεις που παρουσιάζει η τουρκική αμυντική βιομηχανία, τις δοκιμές νέων συστημάτων και το υλικό που κατά καιρούς δίνεται στη δημοσιότητα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι εικόνες που δημοσιοποίησε η τουρκική πλευρά από την προσβολή αντιαεροπορικού συστήματος κινεζικής κατασκευής από απόσταση περίπου 300 χιλιομέτρων. Ανεξάρτητα από τις επιμέρους τεχνικές λεπτομέρειες της συγκεκριμένης δοκιμής, το μήνυμα που επιχειρεί να εκπέμψει η Άγκυρα είναι σαφές: η τεχνολογική απόσταση μεταξύ επιτήρησης και κρούσης μικραίνει διαρκώς.

Από την επιτήρηση στην κρούση

Εδώ βρίσκεται και η πραγματική σημασία των συνεχών πτήσεων πάνω από το Αιγαίο.

Η ύπαρξη όπλων μεγάλης εμβέλειας σε μια πλατφόρμα που μπορεί παράλληλα να συλλέγει πληροφορίες μεταβάλλει δραστικά τον ρόλο του AKINCI. Δεν πρόκειται πλέον για ένα συμβατικό μέσο επιτήρησης, αλλά για μια πλατφόρμα που μπορεί να ενταχθεί σε ένα ευρύτερο δίκτυο επιχειρήσεων, όπου η συλλογή πληροφοριών και η δυνατότητα προσβολής αποτελούν δύο πλευρές της ίδιας επιχειρησιακής αλυσίδας.

Όταν το ίδιο σύστημα που επιχειρεί να χαρτογραφήσει μια περιοχή διαθέτει παράλληλα δυνατότητες μεταφοράς πυραύλων μεγάλης εμβέλειας, η παρουσία του αποκτά διαφορετική βαρύτητα.

Οι παραβιάσεις, επομένως, δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως ακόμη ένα επεισόδιο στον μακρύ κατάλογο των ελληνοτουρκικών αεροπορικών αντιπαραθέσεων. Η πραγματική τους αξία για την άλλη πλευρά μπορεί να βρίσκεται ακριβώς στη συστηματικότητα: στη συγκέντρωση δεδομένων, στη δοκιμή αντιδράσεων και στη διαρκή επικαιροποίηση της εικόνας του επιχειρησιακού περιβάλλοντος.

Το Αιγαίο, με εκατοντάδες νησιά και νησίδες, μεγάλες αποστάσεις αλλά και σύνθετο ανάγλυφο, αποτελεί ιδανικό πεδίο για την ανάπτυξη τέτοιων δυνατοτήτων. Η έγκαιρη προειδοποίηση και η διαρκής εικόνα της κατάστασης είναι κρίσιμες παράμετροι για κάθε αμυντικό σχεδιασμό.

Και ακριβώς εκεί βρίσκεται η πρόκληση.

Γιατί σε έναν σύγχρονο πόλεμο, η πρώτη βολή δεν είναι απαραίτητα η στιγμή που ξεκινά η σύγκρουση. Η προετοιμασία μπορεί να έχει αρχίσει πολύ νωρίτερα, με την καταγραφή, την επιτήρηση, την ανάλυση και τη δημιουργία μιας λεπτομερούς βάσης δεδομένων για τον αντίπαλο.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι επαναλαμβανόμενες εισβολές των AKINCI στο Αιγαίο δεν μπορούν να θεωρούνται απλώς «ενοχλητικές» πτήσεις.

Κάθε τέτοια αποστολή μπορεί να αποτελεί ένα ακόμη κομμάτι μιας μεγαλύτερης επιχειρησιακής εικόνας. Και όσο τα τουρκικά μη επανδρωμένα συστήματα εξελίσσονται από απλές πλατφόρμες επιτήρησης σε φορείς προηγμένων αισθητήρων, ηλεκτρονικών συστημάτων και όπλων μεγάλης εμβέλειας, τόσο η αντιμετώπισή τους απαιτεί κάτι περισσότερο από την απλή καταγραφή μιας ακόμη παραβίασης.

Απαιτεί να διαβάζεται το μήνυμα πίσω από την πτήση.

Γιατί στο σύγχρονο πεδίο επιχειρήσεων, η πληροφορία είναι ισχύς. Και όποιος κατορθώνει να συγκεντρώσει, να επεξεργαστεί και να αξιοποιήσει περισσότερη και ακριβέστερη πληροφορία, αποκτά πλεονέκτημα πολύ πριν χρειαστεί να πατήσει τη σκανδάλη.