Ηράκλειο: Δεκάδες τουρκικές σημαίες κατέκλυσαν τον κέντρο της πόλης-Ποιος έδωσε την άδεια και ποιος πληρώνει για τέτοιες εκδηλώσεις;

Έντονο προβληματισμό και εύλογα ερωτήματα προκαλεί η εικόνα τουρκικής αποστολής να κινείται με τις εθνικές της σημαίες στο ιστορικό κέντρο του Ηρακλείου, στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Λαϊκών Παραδοσιακών Χορών «Symposium International».

Μια εικόνα που, ανεξάρτητα από την πολιτιστική διάσταση της διοργάνωσης, δημιουργεί αναπόφευκτα ζητήματα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάστηκε η συγκεκριμένη συμμετοχή, ποιοι φορείς την ενέκριναν και –κυρίως– εάν και κατά πόσο αυτή χρηματοδοτήθηκε με δημόσιους πόρους.

Ο Δήμος Ηρακλείου είχε ανακοινώσει για το Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου μουσικοχορευτική παρέλαση, με αφετηρία την πλατεία 18 Άγγλων και προορισμό τον Προμαχώνα Ιησού. Στην εκδήλωση συμμετείχαν περισσότεροι από 300 χορευτές από διάφορες περιοχές της Ελλάδας, αλλά και από την Τουρκία, την Κύπρο, τη Γερμανία και την Ολλανδία.

Η παρουσία ξένων συγκροτημάτων σε μια διεθνή πολιτιστική διοργάνωση είναι, ασφαλώς, κάτι που μπορεί να εντάσσεται στη λογική της πολιτιστικής ανταλλαγής και της επικοινωνίας μεταξύ των λαών.

Όταν, όμως, μια ξένη αποστολή συμμετέχει σε οργανωμένη πομπή μέσα στο ιστορικό κέντρο μιας ελληνικής πόλης και μάλιστα με εμφανή εθνικά σύμβολα, τότε είναι απολύτως εύλογο να τίθενται ερωτήματα για τις αποφάσεις που προηγήθηκαν.

Ποιος σχεδίασε τη συγκεκριμένη παρουσία; Ποιος την ενέκρινε; Ποιος είχε την ευθύνη για την πρόσκληση; Και, τελικά, ποιος ανέλαβε το κόστος της συμμετοχής;

Τα ερωτήματα αποκτούν ακόμη μεγαλύτερο βάρος λόγω της τουρκικής προέλευσης της αποστολής. Η Τουρκία είναι μια χώρα με την οποία η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει σοβαρές και ανοιχτές διαφορές, ενώ οι τουρκικές θέσεις και διεκδικήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο αποτελούν διαρκές αντικείμενο πολιτικής και διπλωματικής αντιπαράθεσης.

Υπό αυτό το πρίσμα, η εικόνα των τουρκικών σημαιών στο ιστορικό κέντρο του Ηρακλείου είναι εύλογο να προκαλεί συζήτηση και να απαιτεί καθαρές εξηγήσεις από τους αρμόδιους.

Ποιος προσκάλεσε την τουρκική αποστολή;

Το βασικό ερώτημα προς το Υπουργείο Πολιτισμού και τον Δήμο Ηρακλείου είναι απλό:

Ποιος αποφάσισε και ποιος ενέκρινε τη συμμετοχή της τουρκικής αποστολής στην εκδήλωση;

Ποιος απηύθυνε την πρόσκληση στο Ege Kültür Derneği της Σμύρνης; Ήταν πρωτοβουλία του Δήμου Ηρακλείου, των διοργανωτών του φεστιβάλ ή κάποιου άλλου φορέα;

Και ακόμη:

Υπήρξε δημόσια χρηματοδότηση για τη συμμετοχή της συγκεκριμένης τουρκικής αποστολής;

Καλύφθηκαν από δημόσιους πόρους έξοδα μετακίνησης, διαμονής, διατροφής ή φιλοξενίας; Εάν ναι, ποιος φορέας διέθεσε τα χρήματα και ποιο ήταν το ακριβές ποσό;

Πρόκειται για ερωτήματα που δεν μπορούν να θεωρούνται απλώς διαδικαστικές λεπτομέρειες.

Κάθε φορά που μια δημόσια εκδήλωση συνδέεται με χρήματα του ελληνικού Δημοσίου ή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, υπάρχει αυτονόητη ανάγκη διαφάνειας. Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν ποιος αποφασίζει, με ποια διαδικασία, αλλά και πού κατευθύνονται τα χρήματα που προέρχονται από τους Έλληνες φορολογουμένους.

Ο πολιτισμός δεν μπορεί να γίνεται άλλοθι

Η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να στηρίζει τον πολιτισμό, την παράδοση και την επικοινωνία μεταξύ των λαών. Ο πολιτισμός μπορεί πράγματι να λειτουργήσει ως γέφυρα, να δημιουργήσει διαύλους επικοινωνίας και να φέρει ανθρώπους διαφορετικών χωρών πιο κοντά.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε επιλογή πρέπει να αντιμετωπίζεται χωρίς κριτική σκέψη ή ότι η πολιτιστική ιδιότητα μιας εκδήλωσης αρκεί για να εξαφανίσει τη σημειολογία και τις ευρύτερες πολιτικές διαστάσεις που ενδέχεται να αποκτά.

Ιδιαίτερα στην Κρήτη, έναν τόπο με βαθιά ιστορική μνήμη, ισχυρό συμβολισμό και τεράστια εθνική σημασία, κάθε δημόσια εκδήλωση που πραγματοποιείται σε ιστορικούς χώρους έχει τη δική της ιδιαίτερη βαρύτητα.

Η Κρήτη δεν είναι ένας τόπος αποκομμένος από την ιστορία του. Είναι ένας τόπος όπου οι μνήμες, οι αγώνες, οι θυσίες και η εθνική συνείδηση αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της συλλογικής ταυτότητας.

Η ίδια η επίσημη παρουσίαση της διοργάνωσης αναφέρει ως στόχο την ένωση λαών και πολιτισμών μέσω της μουσικής και της παράδοσης.

Πρόκειται για έναν στόχο που, ως αρχή, δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί. Η πολιτιστική συνεργασία είναι θεμιτή και η γνωριμία των λαών μέσα από τη μουσική, τον χορό και την παράδοση μπορεί να αποτελέσει θετικό στοιχείο.

Υπάρχει όμως μια ουσιώδης διάκριση: άλλο η πολιτιστική επικοινωνία και άλλο η απουσία οποιασδήποτε ευαισθησίας απέναντι στη συμβολική διάσταση μιας δημόσιας παρουσίας.

Η Ελλάδα δεν έχει κανέναν λόγο να αισθάνεται ενοχές επειδή υπερασπίζεται την ιστορία, την εθνική της ταυτότητα και τα σύμβολά της.

Αναμένονται απαντήσεις

Το ζήτημα, επομένως, δεν αφορά τους ανθρώπους που συμμετείχαν σε μια χορευτική διοργάνωση, ούτε την αξία της μουσικής και της παράδοσης ως μέσων επικοινωνίας.

Το ζήτημα αφορά τις αποφάσεις εκείνων που είχαν την ευθύνη της διοργάνωσης και, ειδικότερα, τον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε η δημόσια «παρέλαση» με τη συμμετοχή της τουρκικής αποστολής και την παρουσία των τουρκικών σημαιών.

Τα ερωτήματα είναι συγκεκριμένα:

Ποιος έδωσε το «πράσινο φως»;

Ποιος προσκάλεσε την τουρκική αποστολή;

Ποιος πλήρωσε τη συμμετοχή της;

Χρησιμοποιήθηκαν χρήματα του ελληνικού Δημοσίου ή του Δήμου Ηρακλείου;

Και ποιο ήταν το συνολικό κόστος;

Αυτές είναι συγκεκριμένες ερωτήσεις και απαιτούν συγκεκριμένες απαντήσεις.

Η διαφάνεια δεν υπονομεύει τον πολιτισμό. Αντιθέτως, τον προστατεύει από τη μετατροπή του σε πρόσχημα για επιλογές που δεν εξηγούνται επαρκώς.

Γιατί ο πολιτισμός μπορεί να ενώνει τους ανθρώπους, αλλά η εθνική αξιοπρέπεια και η ιστορική μνήμη δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως λεπτομέρειες.

Η Ελλάδα είναι χώρα ειρήνης και πολιτισμού. Είναι όμως ταυτόχρονα μια χώρα που γνωρίζει την ιστορία της και δεν ξεχνά ότι απέναντί της βρίσκεται ένα κράτος με διαχρονικές και συχνά επιθετικές διεκδικήσεις.

Και αυτό δεν πρέπει να το ξεχνά κανείς – ούτε όταν ακούγεται μουσική, ούτε όταν χορεύουν τα συγκροτήματα, ούτε όταν υψώνονται σημαίες.