Ιστορική επιτυχία του Ερντογάν στη Συρία: Δαμασκός και SDF υλοποιούν τη συμφωνία ενοποίησης – Κοινή άμυνα, επιστροφή κρατικών θεσμών και οικονομική σύγκλιση

Σε μια ιστορική καμπή φαίνεται να εισέρχεται ο δεκαπενταετής πόλεμος στη Συρία, καθώς η κεντρική κυβέρνηση της Δαμασκού και η κουρδική διοίκηση των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) προχωρούν με ταχείς ρυθμούς στην εφαρμογή της συμφωνίας για τη σταδιακή επανένωση της χώρας.

Οι δύο πλευρές έχουν ξεκινήσει την υλοποίηση κρίσιμων όρων του μνημονίου συνεργασίας, επιδιώκοντας να βάλουν τέλος σε χρόνια πολιτικού και στρατιωτικού κατακερματισμού, υπό το βάρος κοινών εξωτερικών απειλών και μεταβαλλόμενων διεθνών ισορροπιών.

Η διαδικασία, που περιγράφεται ως «σταδιακή ενοποίηση», περιλαμβάνει την επιστροφή κρατικών θεσμών στις βορειοανατολικές επαρχίες, την κοινή στρατιωτική αρχιτεκτονική ασφαλείας και την οικονομική διασύνδεση των πλούσιων σε φυσικούς πόρους περιοχών με τον υπόλοιπο κρατικό κορμό.

Η επιστροφή των κρατικών συμβόλων και θεσμών

Το πρώτο και πλέον συμβολικό βήμα της συμφωνίας είναι η ανύψωση της συριακής σημαίας σε δημόσια κτίρια και στρατηγικά σημεία που έως πρόσφατα ελέγχονταν αποκλειστικά από την Αυτόνομη Διοίκηση της Βόρειας και Ανατολικής Συρίας (AANES).

Σύμφωνα με πληροφορίες, κρατικοί υπάλληλοι που υπάγονται στα υπουργεία της Δαμασκού επιστρέφουν στα καθήκοντά τους σε πόλεις-κλειδιά όπως η Χασάκα και το Καμισλί. Η συμφωνία προβλέπει:

• Διοικητική ενοποίηση: Σταδιακή υπαγωγή των υπηρεσιών υγείας, εκπαίδευσης, ληξιαρχείων και κοινωνικής πρόνοιας στην κεντρική διοίκηση.

• Αναγνώριση εγγράφων και πτυχίων: Νομιμοποίηση πιστοποιητικών που εκδόθηκαν από την κουρδική διοίκηση, ώστε οι πολίτες να αποκτούν πλήρη πρόσβαση σε κρατικές υπηρεσίες σε ολόκληρη τη χώρα.

Πρόκειται για ένα κρίσιμο βήμα αποκατάστασης της κρατικής συνέχειας, χωρίς άμεση κατάργηση των τοπικών δομών.

Στρατιωτική συνεργασία και κοινή αρχιτεκτονική ασφάλειας

Ο πυρήνας της συμφωνίας αφορά τον τομέα της ασφάλειας. Οι SDF — με βασικό κορμό τις Μονάδες Προστασίας του Λαού (YPG) — δεν διαλύονται, αλλά εντάσσονται σε ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας με τον Συριακό Αραβικό Στρατό (SAA).

Τα βασικά σημεία της στρατιωτικής πτυχής περιλαμβάνουν:

• Κοινή φύλαξη συνόρων: Μονάδες του συριακού στρατού αναπτύσσονται κατά μήκος των συνόρων με την Τουρκία, αντικαθιστώντας ή ενισχύοντας τις κουρδικές δυνάμεις.

• Κοινά κέντρα διοίκησης και επιχειρήσεων: Δημιουργία μικτών επιτελείων για συντονισμό κατά των υπολειμμάτων του ISIS και για την αποτροπή ή διαχείριση τουρκικών στρατιωτικών κινήσεων.

• Ενσωμάτωση στον εθνικό αμυντικό σχεδιασμό: Οι SDF αναγνωρίζονται ως μέρος των εθνικών αμυντικών δυνάμεων, διατηρώντας προσωρινά εσωτερική δομή και τοπική διοίκηση.

Η φόρμουλα αυτή αποφεύγει μια επικίνδυνη σύγκρουση μεταξύ Δαμασκού και SDF, διατηρώντας ταυτόχρονα τον έλεγχο της κεντρικής κυβέρνησης.

Οικονομική ανάσα: Πετρέλαιο, σιτηρά και εμπορικοί διάδρομοι

Ίσως το πιο κρίσιμο σκέλος της συμφωνίας αφορά την οικονομία. Η βόρεια και ανατολική Συρία ελέγχει το μεγαλύτερο μέρος των πετρελαϊκών κοιτασμάτων και των καλλιεργήσιμων εκτάσεων σιτηρών της χώρας.

Η εφαρμογή της συμφωνίας προβλέπει:

• Απρόσκοπτη ροή ενέργειας: Πετρέλαιο από τα κοιτάσματα του Ντέιρ εζ-Ζορ και της Χασάκα διοχετεύεται στα διυλιστήρια της Χομς και της Μπανιάς, ανακουφίζοντας την ενεργειακή κρίση.

• Αναβίωση του εμπορίου: Άνοιγμα εμπορικών αξόνων που συνδέουν τη Δαμασκό με το Ιράκ μέσω των περιοχών των SDF, ενισχύοντας την περιφερειακή οικονομική δραστηριότητα.

Η οικονομική σύγκλιση θεωρείται βασικός παράγοντας βιωσιμότητας της συμφωνίας.

Ο παράγοντας Τουρκία και οι διεθνείς ισορροπίες

Καταλύτης της προσέγγισης είναι η κοινή απειλή. Η Τουρκία, που διατηρεί στρατεύματα στη βόρεια Συρία και απειλεί με νέες χερσαίες επιχειρήσεις, αντιμετωπίζει με έντονη καχυποψία την ενοποίηση.

Για τους Κούρδους, η συμφωνία με τη Δαμασκό αποτελεί τη μόνη ρεαλιστική ασπίδα απέναντι στην Άγκυρα, ιδίως μετά τη σταδιακή υποχώρηση της αμερικανικής παρουσίας και ενδιαφέροντος.
Για τη συριακή κυβέρνηση, πρόκειται για ευκαιρία αποκατάστασης της εθνικής κυριαρχίας χωρίς αιματηρή σύγκρουση με έναν καλά οργανωμένο αντίπαλο.

Ο ρόλος της Ρωσίας

Καθοριστική υπήρξε η ρωσική διαμεσολάβηση. Η Μόσχα πιέζει εδώ και χρόνια για μια τέτοια λύση, επιδιώκοντας:

• Σταθεροποίηση του καθεστώτος Άσαντ

• Μείωση της αμερικανικής επιρροής ανατολικά του Ευφράτη

• Εδραίωση της Ρωσίας ως βασικού ρυθμιστή στη μεταπολεμική Συρία