Σήμα κινδύνου από τον Ισραηλινό στρατηγικό αναλυτή, Σάι Γκαλ, για, Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο: «Ενεργοποιήστε τώρα» τη συμμαχία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ – Σκληρή προειδοποίηση για την Τουρκία και ερωτήματα για τη στάση της Αθήνας

Νέα διάσταση αποκτά η συζήτηση για την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς ο Ισραηλινός στρατηγικός αναλυτής Σάι Γκαλ υποστηρίζει ότι Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ χρειάζεται να μετατρέψουν τη μεταξύ τους συνεργασία σε ουσιαστικότερο μηχανισμό αποτροπής απέναντι στην αυξανόμενη τουρκική ισχύ.

Η παρέμβασή του έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι εξελίξεις στη Συρία, η τουρκική στρατιωτική παρουσία στην κατεχόμενη Κύπρο και η γενικότερη αντιπαράθεση Άγκυρας–Τελ Αβίβ δημιουργούν ένα ιδιαίτερα σύνθετο σκηνικό. Ο Γκαλ χαρακτηρίζει την Τουρκία μακροπρόθεσμη στρατηγική πρόκληση και υποστηρίζει ότι η Άγκυρα διευρύνει σταδιακά την επιχειρησιακή της παρουσία σε μια ευρύτερη γεωγραφική ζώνη.

Η ΚΥΠΡΟΣ ΣΤΟ ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗΣ

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην Κύπρο. Σύμφωνα με την ανάλυση, η τουρκική στρατιωτική παρουσία στο βόρειο τμήμα του νησιού δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια στατική κατάσταση, αλλά ως στοιχείο μιας ευρύτερης στρατηγικής προβολής ισχύος.

Ο Γκαλ θεωρεί ότι η γεωγραφική θέση της Κύπρου προσδίδει στην περιοχή ιδιαίτερη στρατιωτική και επιχειρησιακή αξία, καθώς βρίσκεται σε κομβικό σημείο της Ανατολικής Μεσογείου. Παράλληλα, συνδέει την τουρκική δραστηριότητα στην Κύπρο με τις κινήσεις της Άγκυρας στη Συρία, στη Λιβύη και σε άλλες περιοχές.

Αυτό δημιουργεί ένα περιβάλλον στο οποίο Ελλάδα και Κύπρος δεν μπορούν να αντιμετωπίζουν κάθε εξέλιξη ξεχωριστά, αλλά οφείλουν να εξετάζουν τη συνολική εικόνα.

Η ΤΡΙΜΕΡΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟ

Η συνεργασία Αθήνας, Λευκωσίας και Ιερουσαλήμ έχει ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια σε επίπεδο ασκήσεων, άμυνας και ανταλλαγής τεχνογνωσίας. Ωστόσο, ο Ισραηλινός αναλυτής υποστηρίζει ότι απαιτείται μεγαλύτερη επιχειρησιακή ετοιμότητα και ουσιαστικότερος συντονισμός.

Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι εάν η τριμερής συνεργασία θα παραμείνει κυρίως διπλωματική και στρατιωτική σύμπραξη ή θα εξελιχθεί σε ένα πιο συγκεκριμένο σύστημα αποτροπής.

Και εδώ βρίσκεται ένα κρίσιμο σημείο για την ελληνική πλευρά.

Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΛΕΙΤΑΙ ΝΑ ΔΩΣΕΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Η ελληνική κυβέρνηση έχει επενδύσει σημαντικά στην ενίσχυση των σχέσεων με το Ισραήλ και στην ανάδειξη της Ελλάδας ως πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Όμως η πολιτική των συμμαχιών δεν μπορεί να περιορίζεται σε φωτογραφίες, δηλώσεις και κοινές ασκήσεις.

Αν η Αθήνα θεωρεί ότι η Τουρκία αποτελεί πραγματική στρατηγική πρόκληση, τότε οφείλει να παρουσιάσει με σαφήνεια ποιο είναι το σχέδιό της για την αντιμετώπισή της.

Γιατί η αποτροπή δεν χτίζεται μόνο με εξοπλιστικά προγράμματα. Χρειάζεται ξεκάθαρη στρατηγική, διαρκής επιχειρησιακή ετοιμότητα και συγκεκριμένες δεσμεύσεις από τους συμμάχους.

Η κυβέρνηση έχει επανειλημμένα μιλήσει για «ήρεμα νερά» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Όμως οι εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή δείχνουν ότι η Αθήνα δεν μπορεί να στηρίζει την εθνική της ασφάλεια στην υπόθεση ότι η ένταση θα παραμείνει χαμηλή.

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΡΙΣΚΟ ΤΗΣ ΕΦΗΣΥΧΑΣΜΟΥ

Η πιο σοβαρή κριτική που μπορεί να ασκηθεί στην κυβερνητική πολιτική αφορά ακριβώς αυτό: τον κίνδυνο να δημιουργηθεί μια απόσταση ανάμεσα στη διπλωματική εικόνα και στη στρατηγική πραγματικότητα.

Εάν η Τουρκία ενισχύει τις στρατιωτικές της δυνατότητες, επεκτείνει την παρουσία της στην περιοχή και επιχειρεί να αποκτήσει μεγαλύτερο περιφερειακό ρόλο, η Ελλάδα χρειάζεται κάτι περισσότερο από διακηρύξεις περί διαλόγου.

Ο διάλογος είναι απαραίτητος για την αποφυγή μιας σύγκρουσης. Δεν μπορεί όμως να αντικαταστήσει την αποτροπή.

Και η αποτροπή πρέπει να είναι αξιόπιστη πριν ξεσπάσει μια κρίση, όχι να αναζητείται την ώρα που αυτή βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.

ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟΣ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΤΗΝ ΠΟΛΥΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΕΦΗΣΥΧΑΣΜΟΥ

Η γεωγραφία καθιστά Ελλάδα και Κύπρο άμεσα εκτεθειμένες στις εξελίξεις της Ανατολικής Μεσογείου. Η Αθήνα, επομένως, καλείται να αποφασίσει εάν θέλει να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαμόρφωση των περιφερειακών ισορροπιών ή να περιοριστεί στην παρακολούθησή τους.

Η συνεργασία με το Ισραήλ και την Κύπρο μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο, αλλά μόνο εφόσον συνοδεύεται από συγκεκριμένο σχεδιασμό.

Το ίδιο ισχύει και για την ευρωπαϊκή διάσταση. Η Ελλάδα δεν μπορεί να επικαλείται την ιδιότητά της ως κράτος-μέλος της ΕΕ μόνο όταν προκύπτει μια κρίση. Χρειάζεται να διεκδικεί έμπρακτα ευρωπαϊκή συμμετοχή στην ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου.

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΓΝΟΗΣΕΙ Η ΑΘΗΝΑ

Οι απόψεις του Σάι Γκαλ αποτελούν εκτίμηση ενός αναλυτή και όχι επίσημη θέση της ισραηλινής κυβέρνησης. Ωστόσο, η προειδοποίηση αποκτά ιδιαίτερο βάρος λόγω της γενικότερης γεωπολιτικής κινητικότητας στην περιοχή.

Το βασικό μήνυμα είναι ότι η Ανατολική Μεσόγειος εισέρχεται σε μια περίοδο όπου οι συμμαχίες, οι στρατιωτικές δυνατότητες και η ενεργειακή γεωγραφία θα διαδραματίσουν ολοένα μεγαλύτερο ρόλο.

Για την Ελλάδα, το ζητούμενο δεν είναι να επιδιώξει την ένταση. Είναι να διασφαλίσει ότι, εάν η ένταση επιβληθεί από τις εξελίξεις, θα διαθέτει τα μέσα και τους συμμάχους για να την αντιμετωπίσει.

Και αυτό απαιτεί από την κυβέρνηση κάτι πολύ περισσότερο από καθησυχαστικές δηλώσεις: μακροπρόθεσμο εθνικό σχεδιασμό, διαφάνεια στις στρατηγικές επιλογές και πραγματική ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος Ελλάδας και Κύπρου.

Γιατί σε μια περιοχή που αλλάζει τόσο γρήγορα, η καθυστέρηση μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο ακριβή από την έγκαιρη προετοιμασία.