Σπάνιο ιστορικό εύρημα στο φως της δημοσιότητας μετά από 113 χρόνια: Όταν οι Κρητικοί στρατιώτες έλεγαν τα πρωτοχρονιάτικα κάλαντα κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων

Ένα σπάνιο ιστορικό εύρημα που παρέμενε αδημοσίευτο για 113 χρόνια ήρθε στο φως, αποκαλύπτοντας πώς οι στρατιώτες στο μέτωπο βίωναν τις γιορτινές ημέρες. Πρόκειται για τα κρητικά κάλαντα της Πρωτοχρονιάς, των οποίων οι στίχοι προσαρμόστηκαν από εθελοντή στρατιώτη για να εξυμνήσουν την ελευθερία ανάμεσα στις μάχες. Το πολύτιμο αυτό υλικό εντοπίστηκε στο αρχείο του Δημητρίου Τσαγκαράκη, ενός δασκάλου από το Θραψανό που πολέμησε στους Βαλκανικούς Πολέμους.

Η ανακάλυψη του αρχείου και η ιστορική καταγραφή
Ο θησαυρός του δασκάλου από το Θραψανό

Το αρχείο διασώθηκε από την εγγονή του δασκάλου, Αντωνία Ταβλά. Όπως εξήγησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Δρ Ιστορίας Γεώργιος Α. Καλογεράκης, τα έγγραφα περιλαμβάνουν δύο παραλλαγές των καλάντων που καταγράφηκαν τη δεκαετία του 1920. Ο Δημήτριος Τσαγκαράκης, εκτός από το 1912, συμμετείχε επίσης στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τη Μικρασιατική Εκστρατεία.

Η αναβίωση από τους μαθητές στο Καστέλλι

Φέτος, η ιστορική μνήμη «ζωντάνεψε» ξανά στο Δημοτικό Σχολείο Καστελλίου. Μαθητές της Στ’ τάξης έψαλλαν αυτά τα ιδιαίτερα κρητικά κάλαντα στους τοπικούς φορείς. Οι στίχοι μιλούν για τον Άγιο Βασίλη που έρχεται από τα ελεύθερα μέρη κρατώντας την ελληνική σημαία αντί για το παραδοσιακό χαρτί και την εικόνα.

Η δράση του 1ου Ανεξάρτητου Τάγματος Κρητών

Η επιστράτευση του 1912 στην Κρήτη έγινε κάτω από δύσκολες συνθήκες, με τους στρατιώτες να διαφεύγουν νύχτα με πλοία προς τον Πειραιά. Το 1ο Ανεξάρτητο Τάγμα Κρητών, υπό τον ταγματάρχη Γεώργιο Κολοκοτρώνη, ήταν η πρώτη μονάδα που εισήλθε στη Θεσσαλονίκη τον Οκτώβριο του 1912.

Το κόστος της νίκης ήταν βαρύτατο. Από τους 1.000 άνδρες του τάγματος, μόνο 50 παρέμειναν σώοι μέχρι τον Μάρτιο του 1913. Οι στίχοι των καλάντων, που μιλούν για τους «μαύρους σταυρούς» και τα ορφανά παιδιά, δεν αποτελούν μόνο λαογραφικό στοιχείο. Είναι μια συγκλονιστική μαρτυρία για την παρηγοριά και την ελπίδα των στρατιωτών την ώρα του πολέμου.

Οι στίχοι της ιστορικής μνήμης

«Άγιος Βασίλης έρχεται από τα νέα μέρη, που λευτερώθηκ’ η Ελλάς με του Θεού το χέρι. Κι αντί εικόνα και χαρτί που βάσταν’ άλλους χρόνους, τώρα κρατεί τση λευτεριάς χρυσούς ανθούς και κλώνους.»

Στις δύο παραλλαγές του αρχείου Τσαγκαράκη, οι στρατιώτες καλούν τους πολίτες να μην λησμονούν τις χήρες και τα ορφανά εκείνων που έπεσαν στο Μπιζάνι και το Μπέλλες. Η παράδοση αυτή λειτούργησε ως συνεκτικός δεσμός τιμής και χριστιανικής πίστης μέσα στα χαρακώματα.