Τί φέρνει στο Αιγαίο το νομοσχέδιο-«φωτιά» για τη “Γαλάζια Πατρίδα” και η εφαρμογή του από την Τουρκία; “Εντός των θαλάσσιων ζωνών της, η Άγκυρα θα έχει την εξουσία να θεσπίζει ζώνες αλιείας και ασφάλειας, να χορηγεί άδειες εξερεύνησης υδρογονανθράκων, να επιβάλλει φόρους, να διεξάγει επιστημονική έρευνα και να λαμβάνει μερίδιο από τα έσοδα από τους αγωγούς που διέρχονται από αυτές τις ζώνες”

Σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, το προτεινόμενο νομοσχέδιο επιδιώκει να ενοποιήσει διάσπαρτες έως σήμερα ρυθμίσεις για την υφαλοκρηπίδα, την ΑΟΖ και τα χωρικά ύδατα, δίνοντας στην τουρκική διοίκηση ένα ενιαίο εργαλείο άσκησης πολιτικής και ελέγχου στη θάλασσα. Στο πλαίσιο αυτό προβλέπονται εκτεταμένες αρμοδιότητες, όπως ο καθορισμός ζωνών αλιείας και ασφάλειας, η χορήγηση αδειών για έρευνες υδρογονανθράκων, η επιβολή φορολογικών ρυθμίσεων, η διεξαγωγή επιστημονικών ερευνών, καθώς και συμμετοχή σε έσοδα από ενεργειακές υποδομές που διέρχονται από τις συγκεκριμένες περιοχές.

Η τουρκική ρητορική, όπως αποτυπώνεται στα δημοσιεύματα, εντάσσει την πρωτοβουλία αυτή σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό αφήγημα, στο οποίο η χώρα παρουσιάζεται ως κεντρικός παράγοντας στις θαλάσσιες εξελίξεις της περιοχής λόγω της γεωγραφικής της θέσης, της εκτεταμένης ακτογραμμής της και του ελέγχου κρίσιμων θαλάσσιων διαδρόμων. Παράλληλα, γίνεται αναφορά στη σημασία των θαλάσσιων πόρων και στην αυξανόμενη στροφή των κρατών προς τη θάλασσα για ενεργειακή και στρατηγική αξιοποίηση.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο νομικό πλαίσιο του Αιγαίου, όπου τουρκικές αναλύσεις επαναφέρουν τη γνωστή διαφωνία με την Ελλάδα σχετικά με την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών και τον ρόλο των νησιών. Η τουρκική πλευρά υποστηρίζει ότι η πλήρης επήρεια των ελληνικών νησιών θα περιόριζε σημαντικά την πρόσβαση της Τουρκίας στις γύρω θάλασσες, μετατρέποντας το ζήτημα σε θέμα κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Στο ίδιο πλαίσιο επαναλαμβάνεται η θέση της Άγκυρας ότι η Σύμβαση του Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS) δεν έχει υπογραφεί από την Τουρκία, ενώ υπενθυμίζεται η πολιτική της περί μη αποδοχής επέκτασης ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, την οποία η τουρκική εθνοσυνέλευση έχει χαρακτηρίσει casus belli.

Τα δημοσιεύματα ανατρέχουν επίσης στη Συνθήκη της Λωζάνης και σε ιστορικές ρυθμίσεις για τα χωρικά ύδατα, προβάλλοντας την άποψη ότι οι υφιστάμενες ισορροπίες έχουν μεταβληθεί από μεταγενέστερες ενέργειες και ερμηνείες. Παράλληλα, γίνεται κριτική σε διεθνείς χάρτες και νομικές προσεγγίσεις που, κατά την τουρκική θέση, δεν αποτυπώνουν δίκαια την αναλογία ακτογραμμών και νησιωτικών σχηματισμών.

Το υπό συζήτηση νομοσχέδιο παρουσιάζεται ως προσπάθεια θεσμικής ενοποίησης της τουρκικής θαλάσσιας στρατηγικής, με στόχο –όπως αναφέρεται– την ενίσχυση της παρουσίας και της νομικής θωράκισης των τουρκικών διεκδικήσεων σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.

Την ίδια στιγμή, οι αναλύσεις που φιλοξενούνται στον τουρκικό Τύπο συνδέουν την πρωτοβουλία αυτή με μια ευρύτερη γεωπολιτική αντιπαράθεση στην περιοχή, όπου οι θαλάσσιες ζώνες δεν αντιμετωπίζονται πλέον μόνο ως πεδίο οικονομικής εκμετάλλευσης, αλλά ως ζήτημα στρατηγικής ισχύος και κρατικής κυριαρχίας.