Τουρκία: Ο Ερντογάν αυξάνει τις πιέσεις στην Ουάσιγκτον για να ξαναμπεί στο πρόγραμμα των F-35-Η οργανωμένη τουρκική εκστρατεία στο Κογκρέσο και η «υπόσχεση» του Τραμπ

Μια συντονισμένη επιχείρηση πολιτικής πίεσης βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη στην Ουάσιγκτον, με κεντρικό στόχο να ανοίξει ξανά ο δρόμος για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των αμερικανικών μαχητικών F-35.

Τουρκία: Ο Ερντογάν αυξάνει τις πιέσεις στην Ουάσιγκτον για να ξαναμπεί στο πρόγραμμα των F-35-Η οργανωμένη τουρκική εκστρατεία στο Κογκρέσο και η «υπόσχεση» του Τραμπ

Επτά ισχυρές τουρκοαμερικανικές οργανώσεις έχουν περάσει στην αντεπίθεση, απευθυνόμενες σε μέλη του Κογκρέσου και ζητώντας όχι μόνο να εγκριθεί η πώληση των F-35 στην Αγκυρα, αλλά και να αρθούν οι αμερικανικές κυρώσεις που εξακολουθούν να βαραίνουν τις διμερείς αμυντικές σχέσεις.

Η πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερο βάρος όχι μόνο για το περιεχόμενό της, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε. Δεν περιορίστηκε στην αποστολή μιας κοινής επιστολής προς τους Αμερικανούς νομοθέτες.

Εκπρόσωποι των οργανώσεων πέρασαν το κατώφλι των γραφείων μελών τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας, παραδίδοντας αυτοπροσώπως την επιστολή σε περισσότερα από 50 μέλη του Κογκρέσου τον Ιούλιο.

Η οργανωμένη αυτή παρουσία στην αμερικανική πρωτεύουσα επανήλθε στο προσκήνιο και στις 18 Αυγούστου, καταδεικνύοντας ότι η προσπάθεια δεν αποτελεί μια εφάπαξ κίνηση, αλλά μέρος μιας ευρύτερης εκστρατείας άσκησης επιρροής.

Οι επτά οργανώσεις

Στην πρωτοβουλία συμμετέχουν η Assembly of Turkish American Associations (ATAA), η Turkish American Coalition (TCA), η Federation of Turkish American Associations (TADF), η Turkish American National Steering Committee (TASC), η MUSIAD USA, η Turkish American Chamber of Commerce of the South (TACCS) και η ASKON USA.

Πρόκειται για ένα μείγμα οργανώσεων πολιτικής εκπροσώπησης, κοινωνικών φορέων και επιχειρηματικών ενώσεων, που διαθέτουν διαφορετικά δίκτυα και διαύλους επικοινωνίας με την αμερικανική πολιτική και οικονομική σκηνή. Η συντονισμένη δράση τους επιχειρεί, επομένως, να μεταφέρει το τουρκικό αίτημα πέρα από το στενό πλαίσιο μιας αμυντικής συμφωνίας και να το παρουσιάσει ως ζήτημα ευρύτερης στρατηγικής σημασίας για τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το βασικό μήνυμα της κοινής επιστολής είναι ξεκάθαρο: η Τουρκία πρέπει να παραμείνει στρατηγικά αγκυρωμένη στις Ηνωμένες Πολιτείες και στο ΝΑΤΟ. Οι οργανώσεις υποστηρίζουν ότι η διατήρηση της πρόσβασης της Αγκυρας στα αμερικανικά αμυντικά συστήματα εξυπηρετεί τα ίδια τα στρατηγικά συμφέροντα της Ουάσιγκτον και ότι η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για την ενίσχυση της συνοχής της Συμμαχίας, της περιφερειακής σταθερότητας και των διμερών σχέσεων.

Τουρκία: Ο Ερντογάν αυξάνει τις πιέσεις στην Ουάσιγκτον για να ξαναμπεί στο πρόγραμμα των F-35-Η οργανωμένη τουρκική εκστρατεία στο Κογκρέσο και η «υπόσχεση» του Τραμπ

Τα επιχειρήματα της Αγκυρας

Στο οπλοστάσιο των επιχειρημάτων τους βρίσκεται, καταρχάς, η γεωστρατηγική θέση της Τουρκίας. Οι τουρκοαμερικανικές οργανώσεις επικαλούνται τον ρόλο της χώρας στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, τον έλεγχο των Στενών του Βοσπόρου και των Δαρδανελλίων, αλλά και τη στρατηγική αξία της βάσης του Ιντσιρλίκ. Παράλληλα, υπενθυμίζουν την τουρκική συμμετοχή στον πόλεμο της Κορέας και τη συνεργασία της Αγκυρας με την Ουάσιγκτον στον αγώνα κατά του ISIS.

Στην ίδια επιχειρηματολογία εντάσσεται ο ρόλος που επιδιώκει να διαδραματίζει η Τουρκία ως διαμεσολαβητής μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, καθώς και η θέση της στις εξελίξεις στη Συρία και στις προσπάθειες προσέγγισης με την Αρμενία. Με αυτόν τον τρόπο, οι υποστηρικτές της τουρκικής επιστροφής στα F-35 επιχειρούν να αναδείξουν την Αγκυρα ως έναν απαραίτητο, έστω και δύσκολο, στρατηγικό εταίρο της Δύσης σε μια περιοχή όπου οι ισορροπίες μεταβάλλονται διαρκώς.

Το πλέον κρίσιμο επιχείρημα, ωστόσο, αφορά το μέλλον της ίδιας της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας και, κατ’ επέκταση, τη γεωπολιτική κατεύθυνση της χώρας. Οι επτά οργανώσεις υποστηρίζουν ότι η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 θα διατηρήσει την Αγκυρα συνδεδεμένη με αμερικανικούς και νατοϊκούς προμηθευτές και τεχνολογικά δίκτυα, αντί να την ωθήσει ακόμη περισσότερο προς εναλλακτικές πηγές οπλικών συστημάτων.

Υπό αυτό το πρίσμα, τα F-35 παρουσιάζονται όχι απλώς ως ένα προηγμένο οπλικό σύστημα ή ως μια εμπορική συμφωνία δισεκατομμυρίων, αλλά ως ένα εργαλείο γεωπολιτικής αγκύρωσης της Τουρκίας στη Δύση. Η λογική είναι απλή: όσο βαθύτερα παραμένει η τουρκική αμυντική βιομηχανία συνδεδεμένη με την αμερικανική και νατοϊκή αλυσίδα, τόσο δυσκολότερη καθίσταται μια οριστική στρατηγική μετατόπιση της Αγκυρας προς τη Ρωσία ή άλλους εναλλακτικούς προμηθευτές.

Η νέα συζήτηση επί Τραμπ

Η οργανωμένη αυτή εκστρατεία στην Ουάσιγκτον εκδηλώνεται σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία η κυβέρνηση Τραμπ έχει ανοίξει εκ νέου τη συζήτηση για το εάν και με ποιον τρόπο θα μπορούσε η Τουρκία να αποκτήσει F-35.

Τον Ιούνιο, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη επανεξέταση του τρόπου με τον οποίο θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μια τέτοια πώληση, παρά το ακανθώδες ζήτημα της τουρκικής κατοχής των ρωσικών S-400.

Και ακριβώς εδώ βρίσκεται ο πυρήνας του προβλήματος.

Η Τουρκία απομακρύνθηκε από το πρόγραμμα των F-35 το 2019, μετά την απόφασή της να προμηθευτεί το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400. Η Ουάσιγκτον υποστήριξε ότι η παρουσία του ρωσικού συστήματος δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια και την προστασία της τεχνολογίας των F-35, ενώ παράλληλα θεωρεί ότι τα S-400 δεν είναι συμβατά με τα συστήματα του ΝΑΤΟ.

Η κρίση δεν περιορίστηκε, όμως, στο πρόγραμμα των F-35. Η υπόθεση των S-400 οδήγησε και στην επιβολή κυρώσεων βάσει του νόμου CAATSA, δημιουργώντας ένα πολύ ευρύτερο πλέγμα περιορισμών στις αμυντικές σχέσεις Ουάσιγκτον και Αγκυρας.

Γι’ αυτό και η σημερινή τουρκική εκστρατεία στο Κογκρέσο έχει ιδιαίτερη σημασία. Το αίτημα των τουρκοαμερικανικών οργανώσεων δεν αφορά μόνο την έγκριση της πώλησης των F-35. Αφορά την άρση συνολικά των εμποδίων που έχουν συσσωρευτεί στην αμυντική συνεργασία ΗΠΑ – Τουρκίας, με τις κυρώσεις CAATSA να αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που βρίσκονται στο τραπέζι.

Οι αντιστάσεις στο Κογκρέσο

Το εγχείρημα, ωστόσο, κάθε άλλο παρά εύκολο είναι. Στο ίδιο το Κογκρέσο εξακολουθούν να υπάρχουν ισχυρές αντιστάσεις στην ιδέα μιας τουρκικής επιστροφής στο πρόγραμμα των F-35. Τον Ιούλιο, Αμερικανοί βουλευτές εξέφρασαν εκ νέου την αντίθεσή τους, θέτοντας στο επίκεντρο ακριβώς το ζήτημα που η Αγκυρα προσπαθεί να υπερκεράσει: την κατοχή των S-400.

Ετσι, στην Ουάσιγκτον διαμορφώνεται ένα νέο πεδίο μάχης επιρροής. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η κυβέρνηση Τραμπ, η οποία εξετάζει τρόπους επαναπροσέγγισης με την Τουρκία, και το τουρκοαμερικανικό λόμπι, που επιχειρεί να δημιουργήσει την απαραίτητη πολιτική δυναμική υπέρ της επιστροφής των F-35. Από την άλλη βρίσκεται ένα σημαντικό τμήμα του Κογκρέσου, το οποίο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τους S-400 και τη σχέση της Αγκυρας με τη Μόσχα ως θεμελιώδη προβλήματα που δεν μπορούν να παρακαμφθούν εύκολα.

Η προσωπική παρουσία των εκπροσώπων των επτά οργανώσεων στα γραφεία δεκάδων Αμερικανών νομοθετών αποτελεί, πάντως, σαφή ένδειξη ότι η Αγκυρα και οι υποστηρικτές της στην αμερικανική πολιτική σκηνή δεν θεωρούν πλέον την υπόθεση των F-35 τελειωμένη. Αντιθέτως, επιχειρούν να εκμεταλλευθούν το νέο πολιτικό κλίμα που διαμορφώνεται στην Ουάσιγκτον και να μετατρέψουν την πρόθεση της κυβέρνησης Τραμπ για επαναπροσέγγιση με την Τουρκία σε συγκεκριμένη πολιτική απόφαση του Κογκρέσου.

Το μεγάλο ερώτημα, πλέον, είναι εάν αυτή η οργανωμένη και πολυεπίπεδη εκστρατεία θα καταφέρει να υπερβεί το ισχυρότερο εμπόδιο: τους S-400 και τις νομοθετικές δεσμεύσεις που εξακολουθούν να συνδέουν άμεσα την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 με την τύχη του ρωσικού συστήματος.

Η μάχη στην Ουάσιγκτον μόλις έχει ανοίξει και το Capitol Hill αποτελεί το κρίσιμο πεδίο όπου θα κριθεί η επόμενη φάση της αμερικανοτουρκικής αμυντικής σχέσης. Καθοριστικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσουν και οι ενδιάμεσες εκλογές του προσεχούς Νοεμβρίου, καθώς οι νέοι συσχετισμοί που θα προκύψουν στη Γερουσία και στη Βουλή των Αντιπροσώπων θα επηρεάσουν σε σημαντικό βαθμό το εάν η πολιτική βούληση για επαναπροσέγγιση ΗΠΑ – Τουρκίας μπορεί τελικά να μεταφραστεί σε πράξη.

Και μαζί με αυτήν θα κριθεί, σε μεγάλο βαθμό, και η τύχη των τουρκικών F-35.