Ακόμη μια κίνηση ματ από τον Ερντογάν: Η ενεργειακή συμφωνία-“μαμούθ” με τη Σαουδική Αραβία, οι “χρυσές” μπίζνες και τα ύπουλα σχέδια του Τούρκου Προέδρου για το Αιγαίο και την Αν. Μεσόγειο – Τα μεγάλα ερωτήματα για την Ελληνική ΑΟΖ και την στρατηγική της Κυβέρνησης, που χάνει τον έναν μετά τον άλλον όλους τους συμμάχους στην ευρύτερη περιοχή

Νέα δεδομένα διαμορφώνονται στο γεωπολιτικό και ενεργειακό σκηνικό της ευρύτερης περιοχής, καθώς η Τουρκία προχωρά σε μια σημαντική συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία για την ανάπτυξη μεγάλων έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Πίσω όμως από τις εντυπωσιακές επενδυτικές ανακοινώσεις, αναδύονται εύλογα ερωτήματα για τις μακροπρόθεσμες επιδιώξεις της Άγκυρας και τις πιθανές επιπτώσεις για τα Ελληνικά συμφέροντα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Την ώρα που η τουρκική διπλωματία επιχειρεί να ενισχύσει τις περιφερειακές συμμαχίες της, η Αθήνα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ακόμη πρόκληση: να αποδείξει ότι διαθέτει συγκροτημένη στρατηγική και δεν παρακολουθεί απλώς τις κινήσεις του Ερντογάν.

Ενεργειακή συμφωνία 5.000 MW – Η Άγκυρα ανοίγει τον δρόμο για νέες συμμαχίες

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν, Τουρκία και Σαουδική Αραβία συμφώνησαν να προχωρήσουν σε επενδύσεις συνολικής ισχύος 5.000 μεγαβάτ από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Το νέο σκέλος της συνεργασίας αφορά την κατασκευή αιολικών εγκαταστάσεων ισχύος 3.000 MW, ενώ προηγούμενη συμφωνία προβλέπει την ανάπτυξη φωτοβολταϊκών σταθμών συνολικής ισχύος 2.000 MW.

Κεντρικό ρόλο στην υλοποίηση των επενδύσεων αναμένεται να έχει η σαουδαραβική εταιρεία ACWA Power, ένας σημαντικός διεθνής επενδυτής στον ενεργειακό τομέα.

Το σχέδιο δεν περιορίζεται στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Περιλαμβάνει επίσης υποδομές μεταφοράς υψηλής τάσης και συστήματα αποθήκευσης μέσω μπαταριών, δημιουργώντας ένα ευρύτερο ενεργειακό δίκτυο με σημαντικές προοπτικές για την τουρκική οικονομία.

Για την Άγκυρα, η συμφωνία αποτελεί ακόμη ένα βήμα στην προσπάθεια να ενισχύσει την ενεργειακή της αυτονομία, να περιορίσει την εξάρτησή της από εισαγόμενα καύσιμα και να προσελκύσει κεφάλαια από ισχυρούς διεθνείς παίκτες.

Το μεγάλο ερώτημα για το Αιγαίο και την Ελληνική ΑΟΖ

Εκείνο που προκαλεί ιδιαίτερο προβληματισμό στην Αθήνα είναι οι ευρύτερες γεωπολιτικές προεκτάσεις αυτής της συνεργασίας.

Η Τουρκία δεν αντιμετωπίζει την ενέργεια αποκλειστικά ως οικονομικό ζήτημα. Τη χρησιμοποιεί ως εργαλείο διπλωματικής επιρροής, περιφερειακής ισχύος και δημιουργίας νέων στρατηγικών δεσμών.

Υπό αυτό το πρίσμα, η ενίσχυση των σχέσεών της με το Ριάντ αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Άγκυρα επιδιώκει να διευρύνει την παρουσία της σε μια περιοχή όπου συγκρούονται ενεργειακά, οικονομικά και γεωστρατηγικά συμφέροντα.

Ένα από τα σενάρια που προκαλούν ανησυχία είναι το ενδεχόμενο η Τουρκία να επιχειρήσει στο μέλλον να επεκτείνει αντίστοιχα ενεργειακά σχέδια και στη θαλάσσια περιοχή του Αιγαίου ή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου.

Πρέπει, ωστόσο, να επισημανθεί ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη ανακοίνωση για συγκεκριμένη συμφωνία ανάπτυξης θαλάσσιων αιολικών πάρκων εντός ελληνικής ΑΟΖ. Ούτε έχουν δημοσιοποιηθεί οι ακριβείς τοποθεσίες των χερσαίων αιολικών εγκαταστάσεων που προβλέπει η τουρκοσαουδαραβική συνεργασία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα μπορεί να αγνοήσει τις εξελίξεις. Αντίθετα, απαιτείται έγκαιρη προετοιμασία, ώστε να μην εμφανιστεί εκ των υστέρων αντιμέτωπη με νέες διεκδικήσεις ή τετελεσμένα.

Το Τουρκο-Λιβυκό Μνημόνιο και ο κίνδυνος

Η εμπειρία από το τουρκολιβυκό μνημόνιο έχει δείξει πόσο σοβαρές συνέπειες μπορεί να έχει η καθυστερημένη αντίδραση της ελληνικής διπλωματίας.

Ένα ενδεχόμενο που έχει τεθεί στο πλαίσιο των γεωπολιτικών εκτιμήσεων είναι η προσπάθεια της Άγκυρας να προωθήσει νέες συμφωνίες θαλάσσιων ζωνών με χώρες της περιοχής, όπως η Συρία, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τα δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δημιουργήσει νέα προβλήματα στην Ανατολική Μεσόγειο, ενισχύοντας την τουρκική προσπάθεια να εμφανιστεί ως πρωταγωνιστής στη διαμόρφωση των ενεργειακών και θαλάσσιων ισορροπιών.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι εάν η Αθήνα έχει ήδη διαμορφώσει ένα αποτελεσματικό σχέδιο αποτροπής ή εάν θα αναγκαστεί για ακόμη μία φορά να αντιδράσει αφού πρώτα οι εξελίξεις έχουν προχωρήσει.

Τα ερωτήματα προς την κυβέρνηση – Πού βρίσκεται η ελληνική ενεργειακή στρατηγική;

Η συμφωνία Άγκυρας – Ριάντ φέρνει στο προσκήνιο ένα ερώτημα που δεν μπορεί πλέον να παραμένει αναπάντητο: τι κάνει η Ελλάδα για να ενισχύσει τη δική της ενεργειακή και γεωπολιτική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο;

Δεν αρκούν οι διπλωματικές επαφές, οι δηλώσεις περί στρατηγικών συνεργασιών και οι διαβεβαιώσεις ότι η χώρα παρακολουθεί στενά τις κινήσεις της Τουρκίας.

Απαιτείται συγκεκριμένος σχεδιασμός, με αξιοποίηση των ευρωπαϊκών συνεργασιών, ενίσχυση των σχέσεων με την Αίγυπτο και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αλλά και ουσιαστική σύνδεση της ενεργειακής πολιτικής με την προάσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Η κυβέρνηση οφείλει να απαντήσει εάν υπάρχει ολοκληρωμένο σχέδιο ανάπτυξης θαλάσσιων αιολικών πάρκων, εάν προχωρούν οι απαραίτητες ενεργειακές υποδομές και με ποιον τρόπο θα προστατευθούν τα ελληνικά συμφέροντα σε περίπτωση που η Τουρκία επιχειρήσει να μεταφέρει τις ενεργειακές της φιλοδοξίες σε αμφισβητούμενες θαλάσσιες περιοχές.

Η απουσία μιας ξεκάθαρης και δυναμικής στρατηγικής θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα επικίνδυνη.

Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να παρακολουθεί παθητικά την Τουρκία να χτίζει συμμαχίες, να εξασφαλίζει επενδύσεις και να δημιουργεί νέα δεδομένα στην ευρύτερη περιοχή.

Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να απαντά η Αθήνα στις κινήσεις του Ερντογάν. Είναι να αποκτήσει η ίδια πρωτοβουλία κινήσεων.

Γιατί, σε ένα περιβάλλον όπου η ενέργεια μετατρέπεται σε όπλο γεωπολιτικής επιρροής, όποιος καθυστερεί να σχεδιάσει κινδυνεύει να βρεθεί μπροστά σε τετελεσμένα που θα είναι πολύ δυσκολότερο να ανατρέψει.